Fusie NIVRA-NOvAA: Geen hagelslag maar klare wijn!
30 september 2009
Eerder heb ik verklaard voorstander te zijn van de voorgenomen fusie tussen NIVRA en NovAA. Ik ben dat nog steeds. Toen ik daar in januari op deze website over schreef was ik echter wel overtuigder dan dat ik nu ben. Blijkens een recente peiling onder leden neemt de animo voor de fusie onder registeraccountants sowieso af. Dat geeft te denken en is een signaal dat er nog veel werk aan de winkel is voor de bestuurders van de beroepsorganisaties.
Ik ben voor de fusie omdat ik verwacht dat er (op termijn, bijvoorbeeld als er van één titel sprake is - de volgende stap in een logisch proces) meer duidelijkheid over het accountantsberoep ontstaat naar het maatschappelijk verkeer. Maar ook en vooral omdat ik bespeur dat de politieke wens tot een fusie lijkt te zijn omgeslagen in een politieke opdracht. Een opdracht die het beroep hoort op te pakken door verantwoordelijkheid te nemen en leiderschap te tonen. De beroepsorganisaties doen dat en werken hard aan het fusievoorstel.
Ik ken de vele tegenargumenten, bijvoorbeeld van gerespecteerde collega's als Hans Blokdijk en Paul Stoele. Niet omdat ze star zijn, maar omdat ze oprecht niet geloven in de meerwaarde van een fusie. Toegegeven: mijn politieke gevoel dat een fusie (op termijn) onvermijdelijk is en dat je het daarom beter zelf met verstand van zaken kunt regelen, maakt mijn keuze wellicht ook meer tot een gevoelskeuze dan vanuit de kracht van argumenten. Mijn argumenten zullen collega's als Blokdijk en Stoele dan ook vast niet kunnen overtuigen.
Het draagvlak voor de fusie lijkt af te nemen en zoals gezegd is er nog veel werk aan de winkel voor de beroepsorganisaties. Zij menen daar met het concept-fusievoorstel dat op 29 september 2009 werd geopenbaard een belangrijke stap in te hebben gezet. Ik zie het echter als een stap terug. Het is een concept-voorstel waarin ‘warmte' ontbreekt. Een voorstel van 'rationele engelen' - naar de filosoof René ten Bos - die een verstandhuwelijk zonder liefde sluiten. Op belangrijke punten zijn duidelijkere keuzes dan de gemaakte denkbaar, maar het compromis is kennelijk heilig.
Niet limitatief noem ik een aantal aspecten die wat mij betreft bij de verdere uitwerking van het concept-fusievoorstel nog de aandacht vragen:
- De titel van het stuk 'Twee titels, één beroepsorganisatie' drukt het compromiskarakter van het stuk perfect uit. Is titelbehoud het argument dat twijfelende leden over de streep moet trekken? Nee toch, mag ik hopen. Stel het dan ook niet centraal (zie ook p. 3 van het voorstel, waarin het titelbehoud nota bene vet wordt afgedrukt).
- In de inleiding van het voorstel wordt gesteld dat een gemeenschappelijke organisatie valt te prefereren boven een verdeeld beroep. Niet overtuigend wordt aangegeven waarom dat dan zo is. Het argument 'eenduidig optreden naar buiten toe' vergt meer uitwerking. De argumenten ‘één set beroepsstandaarden' (hebben we min of meer al) en 'gemeenschappelijk en efficiënt onderhoud van de beide titels' (geen dragende reden voor een fusie) overtuigen niet.
- Zit de essentie niet veel meer in de ook genoemde 'maatschappelijke behoefte' en de wens van de wetgever? Ja toch, mag ik hopen. Stel dat dan centraal in je uitwerking en werk dat motief goed en duidelijk uit.
- Of zit de crux stiekem in kostenverlaging van de bureauorganisatie? Verstop dat argument dan niet achterin het voorstel (p. 26), maar noem het netjes en duidelijk in de inleiding in de opsomming van redenen.
- Een bestuur van 13 leden is qua omvang volstrekt uniek en buiten proporties voor de fusieorganisatie waarover we spreken. Het beperkt de slagkracht, zal leiden tot 'gepolder', niet kiezen maar delen. Dat op termijn een kleiner bestuur wordt nagestreefd, is onvoldoende hard en het geheel toont het 'verstandskarakter' van het fusiehuwelijk.
- Er zijn meer niet-openbare accountants dan openbare accountants (zie tabel p. 6). Waarom krijgen we dan 8 openbaar accountants in het bestuur tegen 5 anderssoortigen? Dat vergt uitleg en toelichting. Bijvoorbeeld dat het wettelijk gereguleerde beroep de belangrijkste bestaansgrond voor de beroepsorganisaties is. Hetgeen als argument dan juist voeding geeft aan de stellingen van Hans Blokdijk...
- Waarom komen er 3 van de 8 van grote kantoren - zijn dat de big four of ligt de knip elders? - en 2 van de middelgrote en 3 van de kleine? Waarom bijvoorbeeld niet 2-2-2 zoals bij de ledengroep? Scheelt alvast weer twee bestuursleden.
- En in het verlengde van die dominantie van de tak openbaar accountants: waarom moet (p. 11) de bestuursvoorzitter per se afkomstig zijn uit de openbare praktijk?
- Naast het algemeen bestuur van 13 man komt er een dagelijks bestuur van 5 man. Waarom niet één gremium van bijvoorbeeld maximaal 7 man?
- Over de bestuurscultuur (p. 11) wordt gesteld ‘besturen op hoofdlijnen' om een regel (!) later te spreken over ‘bestuur bepaalt zelf per onderwerp de diepgang die zij nastreeft'. Elders (p. 14) staat dat het bestuur - weliswaar bij uitzondering - in het bureau kan interveniëren. Dit alles is volstrekt onduidelijk en noopt tot meer toelichting aan de hand van duidelijke voorbeelden.
- Er wordt gekozen voor een tweehoofdige directie, maar het waarom wordt niet toegelicht. Is dat het compromis van het fusiespel? Zeg dat dan. En als er een streven is naar draagvlak onder de leden van bestuur en directie, hoe verklaar je dan de directiesamenstelling: ‘Bij voorkeur is één van beiden RA of AA. Dit is echter niet strikt noodzakelijk'. Mijn voorkeur is één duidelijk boegbeeld, de directeur, die natuurlijk RA of AA hoort te zijn. Dat geeft de juiste uitstraling en het benodigde draagvlak. Bovendien staat het hier laten vallen van de RA/AA-eis in schril contrast met de vele posities die in het document worden toegeschreven aan RA-AA's.
- Het voorstel ademt uit vooral te gaan over de behartiging van de belangen van het beroep. Onderbelicht is het dienen van het 'maatschappelijk verkeer'. Veel verder dan dat de nieuwe organisatie 'met regelmaat de stem van het maatschappelijk verkeer' moet horen (p. 14) wordt niet gekomen. Het stukje over het 'proces voor de maatschappelijke dialoog' (p. 22) gaat alleen over het proces, niet over de inhoud. Het verdient aanbeveling dit item veel prominenter uit te werken.
- Het 'due process' inzake regelgeving en uitingen vergt veel meer uitwerking. De stroperigheid van het proces en het gekonkel binnen de burelen over veel zaken (uit het recente verleden bijvoorbeeld: reactie op de Ahold-uitspraak, geen jaarverslag Ernst & Young, combinatie in- en externe controle, geheimhouding, ‘overstappers' van accountantskantoor naar cliënten) vergt dat.
- Ook in de financiële paragraaf heerst het verstand in plaats van liefde. NOvAA separeert een groot deel van het vermogen en brengt dat niet in. Zou daarvoor niet de NIVRA-bibliotheek kunnen worden overgenomen?
- Er wordt gesproken over een voor het weerstandsvermogen noodzakelijke niveau (p. 24). Maar hoe hoog is dat? Zou aan het fusievoorstel overigens geen meerjarenbegroting dienen te worden gekoppeld?
- Uit het hoofdstuk 'Bureauorganisatie' blijkt dat er moet worden bezuinigd: meer waarde voor minder geld. Concrete maatregel is bijvoorbeeld de invoering van de Balkenende-norm. Maar wat is het sociaal plan en vooral welke kosten brengt dat met zich mee?
- Permanente educatie neemt een belangrijke plaats in het organigram in. In het voorstel blijft het onderwerp - net als bijvoorbeeld de bibliotheek, de periodieken 'de Accountant' en Accountant-Adviseur en de website Accountant.nl - onbesproken. Lijkt me relevant om iets over te zeggen: krijgen we straks niet andere, of minder, waar voor minder geld?
Zoals gezegd: ik ben voorstander van de fusie en blijf dat vanuit overtuiging en politiek gevoel. Maar mijn vragen drukken niet alleen het begrip uit voor de twijfelaars en tegenstanders. Het is vooral een boodschap aan de beide besturen van de beroepsorganisaties: u heeft nog veel huiswerk te doen. Ik hoop dat anderen hun huiswerk ook vooraf geven en niet wachten tot de ledenvergadering.
Marcel Pheijffer
Reacties (16) | Reageer
Geplaatst door Arnout van Kempen - 12-10-2009 15:24:03
Pragmatisch naar de leden toe. Ik denk dat Jan volledig gelijk heeft, dat is ook precies wat ik al in mijn eerste reactie op het stuk van Berry bedoelde.
De vraag is wat mij betreft dan ook helemaal niet of de bedoeling van titelbehoud ligt in het geruststellen van de leden cq het makkelijker doen accepteren van deze fusie. De vraag lijkt mij: wat is het einddoel? En wel hierom:
1. De bedoeling is de twee titels wel degelijk zo snel mogelijk samen te voegen, maar de leden moeten dat maar liever tot zich laten doordringen NA de fusie
2. De bedoeling is de titels niet samen te voegen, maar dan is het principiele doel van de fusie tamelijk beperkt.
Het is natuurlijk prima als je verschillende merken hagelslag verkoopt, als die verschillende merken ook een verschillend product afdekken. Maar het wordt wat raar als je exact dezelfde hagelslag in exact dezelfde markt afzet, met exact dezelfde imago-campagne begeleidt, maar wel onder twee merken.
De Unilevers van deze wereld saneren zo nu en dan hun merkenbestand. Is het heel onredelijk aan de fusie-organisatie te vragen of ze na de fusie gaat werken aan het diversificeren van de producten "RA" en "AA", zodat ze een zelfstandige positie in de markt kunnen innemen, ondanks de identieke bevoegdheid, danwel dat ze gaat werken aan een spoedige opheffing van één van beide merken, omdat het voeren van twee merken voor hetzelfde product verspilling is en geen doel dient?
Echt, het maakt wat mij betreft bijzonder weinig uit, maar het lijkt mij een redelijke vraag.
Geplaatst door E. Roodbol - 12-10-2009 11:25:47
Ik denk dat Jan de spijker op zijn kop slaat, wanneer hij stelt: "Dat we niet tot een titel komen heeft veel meer te maken met sentiment. Ik denk dat beide beroepsorganisaties een herhaling van 1998 willen voorkomen toen de fusie afketste op het verhaal dat AA's de titel RA zouden 'krijgen'." Ik denk inderdaad dat de beroepsorganisaties daarom nu zo hameren op titelbehoud.
"Maar het behoud van twee titels vind ik ook weer pragmatisch heel verstandig"
Pragmatisch naar wie toe, de leden van de beroepsorganisaties of het maatschappelijk verkeer?
Geplaatst door Arnout van Kempen - 12-10-2009 9:44:04
Op pragmatische gronden zie ik best de voordelen van een fusie. Maar het behoud van twee titels vind ik ook weer pragmatisch heel verstandig, maar principieel vreemd.
Er zijn immers twee opties:
1. De bedoeling is de twee titels wel degelijk zo snel mogelijk samen te voegen, maar de leden moeten dat maar liever tot zich laten doordringen NA de fusie
2. De bedoeling is de titels niet samen te voegen, maar dan is het principiele doel van de fusie tamelijk beperkt.
Geplaatst door Jan Wietsma - 11-10-2009 16:17:33
@van kempen.
Het feit dat er al in termen van beschuldiging wordt gesproken geeft al aan dat het speelveld onvoldoende is geëgaliseerd.
Geplaatst door E. Roodbol - 11-10-2009 14:44:29
"ik zie al jaren niet in waarom twee bevoegdheidstitels nodig zijn voor een identieke bevoegdheid" --> dan zijn we er toch? Een fusie is hopelijk een eerste stap in de goede richting.
Geplaatst door Arnout van Kempen - 10-10-2009 16:40:34
@Jan: ik weet niet wie je nu precies beschuldigt van spijker op laag water zoeken, maar het lijkt me de toon van de discussie niet bevorderen.
@E. Roodbol: Ik mis tot op heden het verhaal waar ik enthousiast van zou moeten worden. Ik zie het "maatschappelijk verkeer" niet bovenmatig geboeid zijn van deze kwestie, en ik zie al jaren niet in waarom twee bevoegdheidstitels nodig zijn voor een identieke bevoegdheid. Dat laatste staat los van iedere fusie.
Vooralsnog zie ik eigenlijk uitsluitend pragmatische argumenten voor een fusie, en sentimentele tegen een fusie. Met beide is niks mis, maar per saldo overtuigt het mij niet enorm. Niet dat ik overtuigd moet worden natuurlijk, het is de minister die overtuigd moet worden.
Geplaatst door E. Roodbol - 9-10-2009 15:43:04
Beste Arnout,
Mijn voeten zijn gelukkig nog heel, maar de meeste accountants kunnen dan ook slecht richten op de schietbaan. :)
Ten aanzien van jouw eerste opmerking wens ik het navolgende op te merken. Ik wens te benadrukken dat de cliënt wel degelijk beseft dat een accountant aangesloten is bij een beroepsorganisatie en dat dit voor de cliënt bepaalde kwaliteitswaarborgen met zich mede brengt. Alleen begrijpt de cliënt niet dat het er zonodig twee moeten zijn. Dan wordt ook vaak de parallel getrokken met de advocatuur, waarbij de advocaat lid is van de NOVA (die naam zal de NBO dus waarschijnlijk niet krijgen) ongeacht welke specialisatie hij heeft. Ik zie de fusie als een kans/instrument om naar het maatschappelijk verkeer (waaronder ook de cliënt) toe juist die duidelijkheid nu wel te creëren.
Maar die duidelijkheid is er natuurlijk nog steeds niet als er binnen één beroepsorganisatie twee verschillende titels gevoerd worden. Primair wordt de cliënt immers geconfronteerd met de persoon en niet de daarbij behorende beroepsorganisatie. Je vraagt je voorts af waarom de twee titels samen te voegen als de cliënt je nu ziet als "accountant". Ik wil de twee titels samenvoegen, om de titels in overeenstemming te brengen met de thans vigerende praktijk dat zowel RA als AA als extern accountant mogen optreden, beiden wettelijk bevoegd zijn dezelfde werkzaamheden te verrichten, beiden staan ingeschreven in het accountantsregister, beiden zijn onderworpen aan dezelfde tuchtrechtspraak, beiden zich hebben te houden aan hetzelfde kader van regelgeving and 'last but not least' volgend jaar beiden lid zijn van dezelfde beroepsorganisatie.
Geplaatst door Jan Wietsma - 9-10-2009 15:20:27
Voor de fusie zijn argumenten aanwezig. Tegen de fusie zijn argumenten aanwezig.
Om daarbij naar spijkers op laag water te gaan zoeken lijkt me weinig zinvol.
De vraag is veel meer of één krachtige beroepsorganisatie ervoor zorgt dat het beroep de komende jaren '2020' proof wordt. Ik denk dat daar voldoende argumenten voor aanwezig zijn en ik heb die ook in mijn weblog aangegeven.
Dat we niet tot een titel komen heeft veel meer te maken met sentiment. Ik denk dat beide beroepsorganisaties een herhaling van 1998 willen voorkomen toen de fusie afketste op het verhaal dat AA's de titel RA zouden 'krijgen'.
Voor het overige ben ik erg benieuwd naar de ledenraadplegingen die binnenkort gaan plaatsvinden. Die zullen toch in grote mate aangeven of er voldoende draagvlak voor een fusie is of niet.
Overigens hoop ik dat we Ierse toestanden a la het verdrag van Lissabon voorkomen.
Geplaatst door Arnout van Kempen - 9-10-2009 13:42:50
(ter aanvulling: idem voor de twee titels. Als klanten je zien als "accountant" ipv als AA of RA, waarom dan de titels samenvoegen)
Geplaatst door Arnout van Kempen - 9-10-2009 13:34:23
Een argument dat zichzelf in de voet schiet :)
"Ik heb nog nooit een cliënt meegemaakt, die het nut van twee beroepsorganisaties/accountantstitels inzag en het onderscheid kon aanduiden. De meeste cliënten weten niet eens van het naast elkaar bestaan van beide beroepsorganisaties af."
Als cliënten niet weten van twee organisaties, waarom is een fusie dan nodig voor diezelfde cliënten?
Geplaatst door E. Roodbol - 9-10-2009 13:15:47
Ik ben het wel met de heer Blokdijk eens dat de titeldragers verschillende beroepen uitoefenen, maar dit onderscheid in beroep staat veelal los van de AA of de RA titel. Best een leuk idee één organisatie per beroepsgroep, maar hoe gaan we om met een accountant die gelijktijdig of kortstondig volgtijdig meedere beroepen vervult? Tegelijk lid zijn van meerdere beroepsorganisaties? Hoppen van de ene naar de andere beroepsorganisatie? Nee, dat is lekker duidelijk voor het maatschappelijk verkeer! Het gaat niet zozeer om het feit dat de beroepsorganisatie de belangen van de leden moet behartigen, maar veel meer om het feit dat er duidelijkheid bij het maatschappelijk gaat ontstaan. Ik heb nog nooit een cliënt meegemaakt, die het nut van twee beroepsorganisaties/accountantstitels inzag en het onderscheid kon aanduiden. De meeste cliënten weten niet eens van het naast elkaar bestaan van beide beroepsorganisaties af. Je bent simpelweg accountant of niet. Kortom, de duidelijkheid naar het maatschappelijk verkeer toe zal eerst ontstaan na de invoeren van één accountantstitel. Jammer, dat de beroepsorganisaties deze stap (nog) niet durven maken.
Geplaatst door Hans Blokdijk - 9-10-2009 10:52:19
Degenen die toch voorstander van de fusie zijn, hebben geen beter argument dan dat 'de politiek het wil'. Waarom wil de politiek dat? Omdat er nu twee lobbies zijn die over hetzelfde zeuren, en bovendien niet steeds hetzelfde zeggen. Maar dit is inhoudelijk een uiterst zwak argument. Het verschijnsel vloeit voort uit de irrealistische fictie dat er één accountanstberoep is. Maar de titeldragers oefenen vele verschillende beroepen uit! De oplossing is dus: per beroep één organisatie! Dan krijgt de politiek helderheid: één lobby van financial auditors, één lobby van financial accountants, één lobby van controlleers, etc. Samenwerken waar nuttig kan dan best, maar zonder de dwang van één standpunt. De kosten kunnen worden beperkt door een gezamenlijke service-organisatie
Als de fusie doorgaat komen we in geen decennia van de bestaande historisch bepaalde maar onlogische constructie af!
Geplaatst door E. Roodbol - 2-10-2009 14:48:06
Jouw (terechte) analyse en onderstaande reacties bevestigen eens te meer dat er nog een lange weg te gaan is. Dat de AA een samensteller is en de RA een controleur, dat lijkt mij anno 2009 toch echt achterhaald. Ik ben het eens met het feit dat er een grote verscheidenheid aan beroepen wordt uitgeoefend binnen de beroepsorganisaties, maar dit wordt niet zozeer bepaald door de titel AA of RA of een lidmaatschap van de NOVAA respectievelijk het nivra. Immers binnen het eigen nivra worden vele verschillende beroepen uitgeoefend. Wat mij betreft mogen beide titels direct afgeschaft worden en voeren we de designatie CPA in, maar ja die bende van tien die wil hun RA titel niet kwijt. Ik denk wel dat de keuze om beide titels (AA en RA) naast elkaar te handhaven is ingegeven door het motief meer draagkracht - ter zake van het fusievoorstel - bij de leden te creëren.
Geplaatst door Flinterman - 2-10-2009 11:11:53
Een nieuwe organisatie waarbij direct afscheid wordt genomen van de bibliotheek?
De beroepsmatige ondersteuning gaat er al op achteruit. Gelet op het belang zou dit toch aan de leden voorgelegd moeten worden?
Geplaatst door Paul Th. Stoele RA AA - 1-10-2009 15:05:41
Beste Marcel,
Er van uitgaande dat een fusie tussen Koninklijk NIvRA en NOvAA zinvol zou zijn is het zeker van belang om aan de door jou genoemde aspecten (en mogelijk nog wel meerdere) aandacht te besteden. Echter, al vanaf de titelpagina van het fusievoorstel springt een kardinale weeffout in het oog. Gesproken wordt over één beroepsorganisatie. Deze is toch alleen tot stand te brengen wanneer er sprake zou zijn van het naast elkaar bestaan van meerdere organisaties van beoefenaren van hetzelfde beroep? Daar is nu juist geen sprake van!. Binnen beide organisaties van gediplomeerden treffen we personen aan die uiteenlopende beroepen uitoefenen. Dat er sprake is van een goede samenwerking tussen beoefenaren van verschillende beroepen is mooi meegenomen, maar geen argument voor een fusie. Omwille van de goede samenwerking tussen notarissen en advocaten zal toch ook geen fusie tussen de KNB en de NOvA worden bepleit (ook al zijn al hun leden gediplomeerd jurist).
Iets anders is, dat er wel iets voor te zeggen is om een koepelorganisatie in het leven te roepen waarin auditors/assurance providers, accountants-adviseurs, controllers, edp-auditors en misschien zelfs organisatie adviseurs een gestructureerd overlegplatform hebben en waarmee interdisciplinaire kennisuitwisseling bevorderd kan worden. Oook zouden de bureaus van de verschillende organisaties bijeengebracht kunnen worden om zo efficiencyvoordelen te behalen. Wellicht is het mogelijk daarin ook de in vele jaren zorgvuldig opgebouwde en daardoor zeer waardevolle bibliotheek van het NIvRA onder te brengen.
Kortom, zinvolle samenwerking: uitstekend, maar het creëren van een monstrum: niet doen!
Geplaatst door Johan Visser - 30-9-2009 16:25:03
Beste Marcel,natuurlijk is titelbehoud strikt noodzakelijk voor een fusie.Hoe wou je het anders oplossen?Ik hoor de RA,s al briesen als de AA,s de titel kado krijgen.Laat ik nu eens echt vilein zijn:waarom zou een AA een titel ambieren waar telkens blijkt dat de dragers ervan hun kernfunctie,o.a. vanwege demping aan de top, niet echt handen en voeten geven.Het product van de samenstellers geeft veelal meer zekerheid dan talloze goedkeurende verklaringen.Laten de goedkeurders mij een,slechts een,afkeurende verklaring of oordeelsonthouding bij willekeurig welke bank over de afgelopen 5 jaar laten zien!Wat mij betreft gaan de organisaties nu eindelijk fuseren en blazen de RA,s eens wat minder hoog van de toren. (Zeker als je je eigen vermogen grotendeels bent kwijtgeraakt)Verwachtingen m.b.t. een huwelijk uit liefde zou ik maar niet koesteren.Daarvoor zou een grootschalig excuus van heel veel RA,s nodig zijn .Letterlijk honderden heb ik in de afgelopen 20 jaar uiterst denigrerend over AA,s horen spreken.Onbekend maakt onbemind Gelukkig blijkt in de praktijk de samenwerking prima te verlopen en daarom is een fusie een goed idee.Al samenwerkend blijk je veel van elkaar te kunnen leren en kom je allebei beter tot je recht!Een doordenkertje tot slot:ooit mocht ik een HTS,er elektrotechniek interviewen die daana de TU had voltooid.Nieuwsgierig vroeg ik hem wat nu het verschil was.Glimlachend zei hij dat hij op de HTS een manier geleerd had hoe hij een lamp moest aanleggen.En als hij die toepaste dan werkte de lamp.Op de TU had hij zes manieren geleerd om een lamp aan te leggen;probleem was wel dat welke manier hij nu ook toepaste de lamp nimmer brandde.Ps:RA,s en AA,s zijn mij al ruim 20 jaar even lief,heb er van elke bloedgroep een paar honderd mogen bemiddelen.