Tegen dovemansoren

dinsdag 8 mei 2012 | 5 reacties

Als zodanig houdt commercialisering in dat de kenmerken die worden toegeschreven aan het vrije bedrijfsleven zich ook gaan afspelen binnen het professionele beroep. Een wezenskenmerk van het professionele beroep was anticommercialiteit. Het ging om de prestatie boven het particulier opbrengstbelang.

Dit proces van commercialisering houdt in dat beroepsbeoefenaren trachten de opbrengst van hun prestatie gelijkwaardig te doen zijn aan het maatschappelijk nut. Men is slechts bereid een prestatie te leveren als men een gelijkwaardige tegenprestatie ontvangt. Daardoor groeien professionele beroepsbeoefenaren en naar winst strevende ondernemingen naar elkaar toe, vooral als deze beroepsbeoefenaren werkzaam zijn in een bureaucratische organisatie.

Het openbaar accountantsberoep is in belangrijke mate gecommercialiseerd. Men verkrijgt slechts opdrachten na concurrerende prijsopgaven. Voor het behouden van opdrachten is men bereid een stuk van de winstmarge op te offeren.

De sales-specialists zijn belangrijke personen geworden in de organisatie. Zij weten weinig van de grondslagen van het accountantsberoep en de accountantscontrole af, maar zij zijn wel de uitvoerders van het verkoopbeleid. Reclame en marketing zijn begrippen die niet meer weg te denken zijn in een grote accountantsorganisatie, evenals public relations en relatiemanagement.

Op zich zouden al dit soort zaken de professionaliteit geen schade behoeven toe te brengen als men maar voor ogen zou houden dat de openbaar accountant de publieke functie blijft dienen. Het moet primair om het uitoefenen van de publieke functie blijven gaan. Dit is namelijk de functie waaraan het openbaar accountantsberoep het vitale maatschappelijke belang ontleent.

Al hetgeen hiervoor is opgenomen is tekst afkomstig van hoogleraar André Bindenga (Het openbaar beroep als professioneel beroep, MAB, 2000), tevens oud-voorzitter van Ernst & Young en van de beroepsorganisatie voor accountants. Ik plaatste het bewust even niet tussen aanhalingstekens.

Wijlen Bindenga en ik spreken wat betreft voorgaande namelijk dezelfde taal en maken een soortgelijke analyse. Hij deed dat in 2000, dus voor de boekhoudschandalen en de financieel-economische crisis, terwijl ik thans constateer dat de kern van zijn betoog thans nog valide is.

Zie hier de reden waarom ik doorgaans weinig woorden wijd aan het leiderschap binnen de accountancy: dat is er namelijk nauwelijks. Terwijl Bindenga diens vakgenoten toch duidelijk heeft gewaarschuwd over verantwoordelijkheden die bij de accountantsfunctie horen:

"Het is van groot belang dat het openbaar accountantsberoep niet alleen denkt aan een bevredigende commerciële beroepsuitoefening, maar zich vooral de maatschappelijke betekenis van de accountantsfunctie realiseert, namelijk de publieke functie. Indien dit in onvoldoende mate zou geschieden, zullen buitenstaanders ingrijpen. Deze publieke functie is immers een institutie van de maatschappij."

Hadden we maar beter naar Bindenga geluisterd. En naar Jules Muis met zijn betoog over de derivatenbom. Zij zijn van vroeger - toen niet alles beter was, maar de beroepsethiek van accountants in ieder geval wel - en wezen op risico's en gevaren, plichten en verantwoordelijkheden.

Zij leerden van het verleden en hadden een visie op de toekomst. Een visie die het thans vooral reactieve Accounting Establishment node ontbeert.

Ze zijn vermoedelijk wel druk bezig met lobbyactiviteiten in Den Haag en Brussel. Te druk. Want betere alternatieven en geloofwaardige veranderingen van uit zichzelf heb ik nog niet gezien.

Marcel Pheijffer


  • Reageer
  • Print
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Facebook
  • Delen

Reacties (5) | Reageer


Reacties

Geplaatst door Juliëtte Bindenga - 29-3-2013 23:42:35

@Marcel, mooi geschreven en inderdaad kom ik er steeds meer achter wat een vooruitziende blik mijn vader heeft gehad, veel van zijn artikelen en zelfs zijn proefschrift uit 1974 (mijn geboortejaar) hebben nog niets aan belang ingeboet.
Vooral blijven citeren dus met of zonder aanhalingstekens!

Geplaatst door Jan Bouwens - 11-5-2012 23:14:30

Ja, we moeten concurrentie op kwaliteit bevorderen. Ik ben er niet gerust op dat met rechtzaken de kwaliteit voldoende wordt bevorderd. Gaat het dan niet eerder om de vraag of alle procedures werden doorlopen?meer Gaan we dan toch vanuit het Rijnland naar Engeland? Het lijkt zo langzamerhand niet te vermijden. Ik zie dan toch meer in 'Noblesse oblige'

Geplaatst door Marcel Pheijffer - 11-5-2012 17:31:07

Dank Jan. Ja, we moeten zeker meer lessen uit het verleden trekken. Meer litigation is zeker goed. Werkt louterend, is normbevestigend en geeft bovendien de kantoren en betrokken accountants de kans hun naam te zuiveren en waar te maken dat er in al die zaken - zoals zij zeggen - niets serieus aan de hand is. Ahold, DSB, Landis, Van der Moolen, Weyl, Innoconcepts, AND, Vastgoedfraude, Econcern, Vestia en al die andere boeiende casuistiek.

Vergeet bovendien niet dat er in minder aansprekende zaken vaak ook het nodige speelt, ook in de samenstelpraktijk. Ook bij de non-big four, vide ook de recente internationale toezichtsrapporten.

Overigens wordt er door de kantoren ook regelmatig iets achter de schermen afgedaan. Tegenover partijen die schade hebben geleden of bijvoorbeeld met curatoren. Het zou overigens mooi zijn indien in het kader van de transparantieverslagen door de kantoren wordt gerapporteerd om welke bedragen en aantallen zaken dat gaat. Is het niet vrijwillig, dan kunnen ze er altijd nog middels wetgeving toe worden verplicht. Die bedragen alsmede de door de rechter toegewezen schadeclaims geven dan ook meteen inzicht in hoe realistisch de vaak gehoorde klacht is dat aansprakelijkheidsclaims als een zwaard van Damocles boven de kantoren en hun partners hangt.
Kantoren die staan voor kwaliteit zouden daar geen moeite mee hoeven te hebben. Immers: als de kwaliteitsclaims die zij leggen in de praktijk waar worden gemaakt zullen ze nooit schadevergoedingen behoeven te betalen. Door dat dan openbaar te maken kan een belangrijk kwaliteitspunt worden gescoord in de heftige concurrentiestrijd die er heerst.

Toch?

Geplaatst door Jan Bouwens - 11-5-2012 15:51:26

Tja als we nu nog eens leerden uit het verleden. Waarschijnlijk komt de accountant met te veel bijna ongelukken weg. Het blijkt dat near disasters bij mensen een houding van onoverwinnelijkheid teweeg brengt. Zulke gevallen maken accountants vaak mee als ze in de board room zitten met het management en als ze een jaarrekening ondertekenen waarvan ze weten dat ie eigenlijk niet had mogen worden ondertekend. Meer litigation zou wel eens louterend kunnen werken.

Geplaatst door Dick van der Zon - 10-5-2012 8:19:43

Inderdaad was er maar beter geluisterd naar Bindinga en Muis. Geen lerende organisatie. Het langdurig ontbreken van een visie waarin de uitoefening van de publieke functie boven elk ander belang geplaatst wordt, zal vroeg of laat niet zonder maatschappelijke reactie kunnen blijven. Een kwestie van tijd ...........


Reageer op dit artikel


 














Over de auteur


Archief