Beeldvorming: korte analyse van een aangekondigde mislukking
maandag 15 juni 2009 | 
7 reacties
Ik ging al eerder in op de neiging van accountants om beeldvorming te negeren, en te doen alsof gelijk hebben hetzelfde is als gelijk krijgen.
Dankzij twitter zag ik recent een discussie tussen Fouk Tsang en Jan Wietsma over uitspraken in een NRC artikel. Fouk Tsang beklaagt zich over de negatieve beeldvorming over het accountantsberoep die mede door Jan Wietsma zou zijn opgeroepen. De casus is, heel kort samengevat:
1. De Nederlandse overheid beloofde ons in 2006 een onwaarschijnlijk forse lastenverlichting dankzij XBRL
2. De accountants reageerden al snel sceptisch. Zalm en Donner deelden wel heel makkelijk miljoenen uit, die door accountants opgebracht moesten worden. In 2007 kon dan ook al worden gerapporteerd dat het allemaal niet erg wilde opschieten.
3. Van tijd tot tijd roepen enkelingen binnen het beroep dat XBRL toch echt eens aandacht moet krijgen, maar in feite gebeurt er, voorspelbaar en voorspeld, aan accountantskant niet zoveel. Met name op het gebied van XBRL assurance gebeurt al jaren niet veel meer dan vrijblijvende bijeenkomsten waar geen enkel concreet resultaat uit volgt.
4. In 2008 spreekt de internationale XBRL-gemeenschap maar weer eens uit wat we al jaren weten: XBRL assurance vraagt om nog maar een paar, niet zo heel moeilijk te formuleren, standaarden. Maar ze komen maar niet. Slechte argumenten waarom ze niet komen, zijn in de wandelgangen overigens meer dan goed voorradig. Dat onder andere de toezichthouder voor accountants zelf niet bepaald druk zet op het produceren van een standaard, zal zeker niet helpen. Dat de Nederlandse regelgever voor accountants ondanks de unieke Nederlandse situatie, liever wacht op internationale ontwikkelingen dan zelf eindelijk eens een nationale standaard te produceren, helpt ook niet.
5. In 2009 zegt Jan Wietsma, volgens citaat uit NRC : "Angst voor efficiency speelt zeker een rol." En even verderop stelt Rex Arendsen dat accountants "leven van de administratieve lasten van bedrijven".
En waarover maakt Fouk Tsang zich nu precies zorgen? Over het feit dat we in Nederland een unieke voorsprong hadden, met dank aan de ministers Donner en Zalm, waardoor er alle ruimte was om te komen met een Nederlandse "NV COS 704N Specifieke aandachtspunten bij XBRL-rapportage", en het feit dat we die voorsprong hebben weggegooid, waardoor we tot op de dag van vandaag een fantastische innovatiekans voor het beroep en voor het Nederlandse bedrijfsleven botweg negeren?
Nee, Fouk Tsang maakt zich kennelijk zorgen over het soort uitspraken dat Emile Ratelband doet: "Al die urenschrijvers zijn oplichters".
In zijn blog erkent hij weliswaar "NIVRA, NOvAA en SRA hebben dit ook veel te veel laten liggen of zich vooral verdronken in alle internationale discussies die er over XBRL gevoerd worden". Maar trekt hij van leer tegen de jarenlange laksheid? Nee, Jan Wietsma c.s. zijn de gebeten hond, zij krijgen tamelijk expliciet schuld aan reputatieschade in de schoenen geschoven: "De reputatieschade is al weer aangebracht, de beeldvorming dat accountants alleen maar uit zijn op een nog hogere nota voor de klant, wordt weer versterkt. Daar baal ik verschrikkelijk van, want hoe gaan we dat nu weer uitleggen? We zullen moeten aangeven dat wij juist met heel veel initiatieven bezig zijn."
Daarom geheel gratis een tip voor Fouk Tsang, en allen die zich zorgen maken over reputatieschade. Je klanten kopen he-le-maal niets voor praatjes over initiatieven waar je mee bezig bent en die al jaren niets opleveren. Reputatieschade voorkom je, of los je op, door daden. Je handelen telt, niet je goede bedoelingen.
Wanneer komt die richtlijn met specifieke aandachtspunten voor XBRL-assurance er nu eindelijk? Wie durft te beweren dat het te moeilijk is, moet gewoon eens wat artikelen van Marc van Hilvoorde lezen. Als het NIVRA het wil, is er vóór het nieuwe controlejaar een richtlijn. Gebeurt dat niet, stop dan asjeblieft met zeuren over het soort beeldvorming dat door Emile Ratelband wordt verwoord, en geef niet de boodschapper de schuld.
Reacties (7) | Reageer
Geplaatst door H. van den Bergh - 18-6-2009 20:20:38
Volgens mij moet Marc de laatste vraag van Fouk nog beantwoorden.... Ben benieuwd naar het antwoord.
Geplaatst door Herman van Brenk - 16-6-2009 19:54:13
Heren, laten we elkaar niet over en weer beschuldigen. Volgens mij zijn jullie allemaal voldoende actief in het voeren van het debat. Dat lijkt mij al een pluspunt en is het niet waard om elkaar te verwijten.
Het is jammer dat innovatie ten aanzien van XBRL nog niet zo van de grond komt. Maar misschien verwachten wij het wel teveel van top-down initiatieven. Overigens vind ik het wel jammer dat kantoren zo voorzichtig zijn met vernieuwingen. Ik begrijp dat wel vanuit het oogpunt van aansprakelijkheid, maar wenselijk is het volgens mij niet.
Geplaatst door Marc van Hilvoorde - 16-6-2009 16:51:27
Fouk,
Het onderwerp XBRL is mij dierbaar en ik ben je ook zeer erkentelijk voor de tijd die je hierin steekt, met ook je kritische houding. We hebben eerder de degens gekruist in Accountancynieuws en ik geloof dat we een inhoudelijke discussie nodig hebben om verder te komen. Ik ben me ook bewust dat we soms redelijk kritisch optreden naar anderen, dus we schrikken er ook niet van als we zelf worden aangesproken. Maar je schrijft hier een paar dingen die niet waar zijn.
In je reactie geeft je aan de Wildschut weinig gedaan zou hebben. Dit lijkt me een vergissing. Naast de ontwikkeling van de standaard in internationale gremia stond ik aan de wieg van de Nederlandse taxonomie, vanaf 2004 tot 2007 in het NTP. Dan ben je bezig met hele concrete resultaten waarbij kennis en bruikbare software in Nederland maar heel weinig voorhanden was. Sinds 2007 ben ik betrokken bij de implementatie in de Belastingdienst. Ook heel concreet en heel erg voeten in de klei. Daarnaast hebben we in Wildschut regelmatig nagedacht over de gevolgen van XBRL voor het accountantsvak en dit beschreven in tientallen artikelen voor het beroep. En geloof me, daar wordt zelfs de informatievoorziening naar de banken gecombineerd met rating in genoemd. Voor het eind van dit jaar verschijnt XBRL for dummies van Charlie Hoffman waaraan ik heb meegeschreven.
Feit is dat Nederland in 2004 een bijzondere plaats innam met XBRL. Feit is dat we in 2009 een stuk minder bijzonder zijn geworden en dat we zijn gepasseerd (snelheid van implementatie, aantallen XBRL documenten) door bijna alle landen die XBRL hebben toegepast. Ik denk dat ik daar een paar redenen voor ken, maar zeker niet allemaal. Als we willen voorkomen dat artikelen in het NRC verschijnen zullen we als beroep aan de bal moeten blijven en niet met het hele team voor de goal hangen in de verdediging. Ik houd me graag aanbevolen voor een zinvolle discussie –met oplossingen- hoe dingen anders en beter zouden kunnen.
Er zijn veel dingen gaande in het beroep en je kunt niet op alle tafels met dezelfde intensiteit meespelen. Maar daar waar we kunnen proberen bijdragen te leveren aan het onderwijs, de toekomst van NIVRA en de ontwikkeling van standaarden. Dat gebruiken we het Wildschut platform maar ook andere –soms minder zichtbare- kanalen voor. Dat doe je alleen als je ergens in geloofd.
Geplaatst door Fouk Tsang - 16-6-2009 14:39:14
Ik vind het erg jammer dat jullie mij in jullie weblog neerzetten als iemand die alleen maar denkt aan de beeldvorming. Waarom is de titel van mijn weblog dan ‘Eigen schuld, dikke bult’ en sluit ik af met dat dit een enorme wake up call is voor het accountantsberoep om nu daadwerkelijk aan de slag te gaan met XBRL? Ik wil dan de lezers aanraden om mijn weblog even helemaal te lezen.
Het gaat inderdaad om wat je concreet doet om XBRL mogelijk te maken en niet om de praatjes erom heen. En wat hebben de Wildschutters dan gedaan tot op de dag van vandaag om XBRL mogelijk te maken? Een mooie lange lijst van eerdere weblogs komen voorbij. Geen probleem, kan ik ook doen, vaak genoeg over XBRL geschreven, zowel positief als negatief. Maar wat doen we nu concreet? In mijn weblog spreek ik de waardering uit voor een aantal kantoren die veel werk hebben verricht, zoals PwC, BDO en Gibo. Mijn organisatie investeert dit jaar meer dan 4 miljoen euro in het optimaliseren van de primaire processen en XBRL maakt daar een wezenlijk onderdeel van uit.
Wat ik alleen niet snap, is dat zowel BDO als Gibo in een artikel in de NRC gaan beweren dat accountants helemaal niets aan XBRL doen; dat maakt hun eigen inspanningen ook overbodig. Natuurlijk mag je kritisch zijn naar de collega’s, maar van dit soort zelfkastijding snap ik niets en dat zorgt inderdaad voor een slecht imago bij de borreltafel. En Emile Ratelband, daar maak ik mij helemaal geen zorgen om. Het gerucht gaat dat hij een nieuw programma gaat maken over de kredietcrisis en nog een accountantskantoor zoekt om voor een paar ton mee te doen. Ik denk dat hij na zijn uitspraken weinig kans maakt.
En dan nog even waar het echt over gaat. Hoeveel gaan wij nu eigenlijk besparen voor de klant met XBRL? Hierbij een kleine inschatting van mij. BTW-aangifte met XBRL, doen we al elektronisch. VPB- en IB-aangifte met XBRL, doen we al elektronisch. Loonaangifte met XBRL, doen we al elektronisch. Jaarrekening met XBRL: daar zou het eerste winstpunt liggen. Maar ik maak die jaarrekening met de huidige software al efficiënt en of ik hem nu in een enveloppe stop of ik verstuur hem elektronisch, dat levert mijn klant niet zoveel op. Of het zou zo moeten zijn dat de tarieven van de KvK gehalveerd worden. Verkorte winstaangifte, ik heb begrepen dat de Belastingdienst ook nog wat tegemoet moet komen om een aantal zaken te regelen. De huidige pilot duurt natuurlijk veel te lang en daar hadden we al lang uit moeten komen.
Of informatievoorziening naar de banken? Ja, en dan gecombineerd met rating. Kijk, dat is nu iets waarvan je zegt ‘daar ligt een nieuw terrein voor de accountant’. (Heb ik Wildschut nog niet over gehoord.) Toegevoegde waarde richting de klant, de bankier en de accountant die dezelfde taal gaan spreken en als we de spullen efficiënt het banksysteem in krijgen, dan is XBRL een prima hulpmiddel. Kortom, ik ben nog steeds op zoek naar de killer application waarmee ik inderdaad mijn klanten veel meer kan bieden.
En als we dan echt met de billen bloot gaan, heren, dan zal ik als eerste de broek laten zakken. Waar was ik in het hele XBRL-debat? In de beginjaren was ik redelijk betrokken. Was Exact niet de software waar voor het eerst XBRL in zat, zodat we het ook in de praktijk konden laten zien? Daar is een groot aantal jaren door de Belastingdienst maar al te graag gebruik van gemaakt. Van harte het convenant ondersteund. Maar ik heb mij daarna een beetje teruggetrokken. Waarom? Omdat dit soort innovatieprocessen ook tijdelijk een beetje rust nodig heeft, zodat de betrokken mensen de tijd hebben om alle puntjes op de i te zetten. Maar het ging een aantal mensen niet snel genoeg. Het NTP was koud begonnen of heel zakelijk Nederland had al een brochure op de mat liggen met alle voordelen. Vaak ging de beschuldigende vinger naar de softwareleveranciers en daar heb ik mij toen tegen verzet. Nu gaat de vinger weer naar de accountants en daar verzet ik mij ook tegen. Niet omdat ik tegen XBRL ben, maar omdat je eerst je huiswerk af moet hebben voordat je daadwerkelijk naar de markt moet gaan. En nu Wildschut, is het jullie beurt: geen woorden maar daden. Natuurlijk heeft Marc veel werk verricht in allerlei internationale gremia, maar komt daarmee de implementatie van XBRL bij het accountantskantoor om de hoek dichterbij? En waar is de accountantsverklaring bij de XBRL-jaarrekening? Natuurlijk hebben jullie veel lovende en kritische woorden geschreven over en aandacht gevraagd voor XBRL, alle lof. Maar jullie eigen jaarrekening al ingeleverd met XBRL? Of doet jullie accountant dat voor jullie?
Fouk ;-)
Geplaatst door Fouk Tsang - 16-6-2009 1:02:28
Heren ik kom morgen met een uitgebreide reactie. Wat ik wel iedereen wil aanraden om even mijn weblog in zijn geheel te lezen! Staat er toch wat anders.
Geplaatst door Arnout van Kempen - 16-6-2009 0:07:53
Met dat laatste ben ik het zeker eens. Wie eenmaal op het niveau Ratelband is aangeland, zit in een bijna onmogelijke positie. Dat neemt niet weg dat ALS op die manier over het beroep gepraat wordt, dat een signaal moet zijn.
Ook zonder Ratelband was het stuk in het NRC al bijna onmogelijk nog goed te beantwoorden. Dat neemt niet weg dat er daden getoond moeten worden, al was het om erger te voorkomen.
Geplaatst door EJ - 15-6-2009 19:57:17
Hallo Arnout,
Je stelling 'geen woorden maar daden' is duidelijk. Het probleem is wel dat de maatschappelijke discussie steeds harder wordt gevoerd. De nuance in de discussie is weg en soms lijkt het erop dat we elkaar met woorden willen afbranden, zonder dat de argumenten eerst uitgewisseld zijn. Het statement van Ratelband is natuurlijk hopeloos ongenuanceerd en hier valt niet tegen te argumenteren. Het is een beetje de Wilders discussie die we in Nederland hebben, waarbij ook de nuance weg is. Tegen dat soort ongenuanceerd kun je nog zoveel daden laten zien, maar dat helpt dan weinig.