De Wit en de lessen van Turkish Airlines

woensdag 12 mei 2010 | 6 reacties

Het rapport De Wit is verschenen, en inmiddels al door twee van uw drie vaste bloggers van commentaar voorzien. De commissie meldt onder andere: de accountant "heeft niet zijn maatschappelijke taak kunnen waarmaken om zorg te dragen voor een begrijpelijke en toereikende toelichting op de jaarrekening van financiële instellingen. De beroepsgroep dient samen met de AFM nadere kwaliteitseisen op te stellen waaraan een jaarrekening moet voldoen".

Hiermee is wat mij betreft al genoeg gezegd over de commissie. De beroepsgroep heeft al lang geleden haar zeggenschap over kwaliteitseisen waaraan een jaarrekening moet voldoen uit handen gegeven of uit handen genomen zien worden. Ook de AFM heeft hierin geen enkele bevoegdheid.

Dat deze commissie zichzelf competent acht om Jules Muis nog van enkele titels te voorzien, past in deze slordigheid. Toch vind ik die titels vooral grappig, terwijl de opmerking over wat beroepsgroep en AFM zouden moeten doen een vrij diepgaand onbegrip voor het accountantsberoep illustreert.

In zijn blog gaat Marcel Pheijffer er niet op in, maar wel in zijn reactie onder die blog, hoewel Marcel Pheijffer er een stuk milder over denkt dan ik. De aanbeveling van de commissie is wat mij betreft niet "te bekritiseren", maar nauwelijks serieus te nemen. Het verbaast mij dan ook hogelijk dat het NIVRA juist die aanbeveling, bij monde van Ruud Dekkers, kennelijk ongeclausuleerd overneemt.

Elders op deze site reageert Leja Gouwens op mijn blog over de publieke status van de beroepsorganisatie. Daarbij maakt ze de denkfout dat als ik constateer dat die status kwetsbaar is, ik dus vind dat die status moet verdwijnen. Niets is minder waar. Ik heb helemaal geen interesse in die status, ik heb interesse in de vraag wat het accountantsberoep gaat doen om de facto, niet de jure, weer de vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer te worden.

Met het herbeklimmen van de ivoren toren, waar het advies van de commissie De Wit op neer komt, van waaruit de accountant bepaalt aan welke eisen de jaarrekening moet voldoen, om vervolgens zelf te controleren of een individuele jaarrekening aan die eisen voldoet, gaat dat naar mijn idee niet lukken. Het staat ook diametraal op het beleid van het NIVRA onder vorige voorzitters en onder de vorige algemeen directeur.

Laat het beroep nu niet een tik op de neus verstaan als een uitnodiging om een veel te grote broek aan te trekken.

Als het beroep lessen wil leren, dan is het rapport van de commissie De Wit uitermate bruikbaar, alleen de aanbevelingen voor accountants moeten met de nodige scepsis worden bekeken.

Recent kwam een ander onderzoeksrapport uit, waaruit zeker zo nuttige lessen geleerd kunnen worden: het rapport over de crash van Turkish Airlines TC-JGE nabij Schiphol. Naast allerlei technische kwesties, wijst dit rapport op het risico van professionals die hun kennis en vaardigheden ernstig overschatten omdat ze ervaring zwaarder wegen dan scholing. Op een wat onverwachte plek las ik een samenvatting van dit aspect uit het rapport. Kortheidshalve verwijs ik graag naar de link.

Ik zie het met enige regelmaat in de praktijk. Assistenten in opleiding en net afgestudeerde accountants zien risico's en problemen in een audit, maar worden als lastige en onervaren lawaaimakers aan de kant geschoven door ervaren accountants die al een jaar of tien geen leerboek accountantscontrole hebben ingekeken. Ik herinner me dat dit één van de opvallende conclusies was van de enquête naar de bouwfraude: assistenten zagen het, accountants negeerden het.

Liever dan dat ‘het beroep' zich in de ivoren toren plaatst en normen gaat vaststellen waar zij ten principale niet over gaat, zouden beroepsbeoefenaren hun permanente educatie serieus moeten nemen. Niet door het minimum aan PE-punten te scoren, maar door keer op keer de regelgeving er bij te nemen (dat e-book, lief NIVRA, komt dat al?) en door naast ervaring ook versheid te waarderen.

Arnout van Kempen

Reacties

Geplaatst door Mock RA - 26-5-2010 22:22:26

mijne Heren

Ook elders wordt het ontbreken van de Eer van de stand als een gemis gevoeld.Zie accountancynieuws 21 mei 2010 een bespreking van Joost Groeneveld van de dissertatie van Chris Knoops.Ik citeer: "Onafhankelijkheid impliceert dus ook fatsoen.Dus integriteit.Als onafhankelijkheid niet bestaat,zou het dus ook aan ontbrekende integriteit kunnen liggenIn de gedragscode van het NIVRA komt de Eer van de stand niet meer terug. Zou het met die integriteit dan minder zijn geworden ?"
En uit de reactie hierop van Henk de Haan:"Ik neem aan dat de accountants netjes hun PE punten gehaald hebben en de kantoren een voldoende haalden bij de toetsing......
In de VGC is de eer van de stand geschrapt, dus nemen we het niet meer zo nauw"
"Toetsen op integriteit is moeilijk,misschien zelfs onmogelijk."

Geplaatst door Frank Felten - 20-5-2010 8:54:45

Tja Arnout,
De beroemde overgang van rule based naar principle based! Het blijkt regelmatig dat de VGC-trainingen nog niet bij iedereen tussen de oren zijn gaan zitten.
Groeten, Frank

Geplaatst door Arnout van Kempen - 18-5-2010 16:17:00

Ik mag hopen dat de accountants niet niets gaan doen. Zolang ze maar niet het verkeerde doen, zoals al aangegeven.

Dat u het begrip "eer van de stand" niet hebt kunnen vinden is heel goed mogelijk. Ik neem aan dat u het niet zozeer van belang acht dat letterlijk die woorden worden gebruikt, alswel dat hetzelfde doel wordt bereikt? Misschien kunt u aangeven welke verschijnselen die met GBR artikel 5 werden bereikt of juist bestreden, in de VGC niet langer worden bereikt of bestreden?

Geplaatst door Mock RA - 18-5-2010 8:07:14

Geachte heer van Kempen,

Van de recente crash in Tripoli
kan ook geleerd worden dat de autoriteiten direct klaar staan met het vellen van een oordeel voordat het onderzoek rond is. Tripoli beweerde op de eerste dag al direct"dat er geen sprake was van terrorisme" nog voordat het onderzoek begonnen was.
Zo ook de vorige directeur Smit van het NIVRA die in 2006 direct in de Accountant verkondigde dat er met Ahold niets mis zou zijn.
U serveert de commissie de Wit nu al af, voordat de Tweede Kamer erover heeft gesproken. Gaan de accountants nu weer niets doen, net als bij de bouwfraude?
Het rondlopen met de HRA regelgeving om deze "regelmatig te raadplegen "kan toch niet serieus bedoeld zijn.
Deel 1 is ruim 1300 paginas en de overige delen samen ruim 1500 paginas is samen 2.800 paginas. Vroeer had ik wel dat kleine handige GBR boekje in mijn tas zitten,ik vraag me af of het beroep erop vooruit gegaan is met al deze nieuwe wetten en regelgeving.Het GBR begrip"Eer van de stand" heb ik
nog niet kunnen terugvinden,maar dat zal wel aan mij liggen.

Geplaatst door Arnout van Kempen - 13-5-2010 23:38:14

Beste Bob,

Ik zal zeker niet beweren dat het het enige is. Toch denk ik dat ik mijn bewering wel zou kunnen onderbouwen, als ik de bevoegdheden van de AFM zou hebben.

Regels kunnen opdreunen is overigens nog iets anders dan je regels eigen maken. Ik ben best benieuwd hoeveel accountants bijvoorbeeld de eerste inhoudelijke regel (na de definities) van de VGC niet alleen kennen, maar ook werkelijk zich eigen hebben gemaakt. Ik vermoed dat het antwoord op die vraag bij net afgestudeerden wel eens iets hoger zou kunnen liggen dan bij de zeer ervaren accountants die handtekeningen zetten.

Maar ik kan mijn vermoedens niet bewijzen, dat is zeker waar.

Geplaatst door Bob Mohr - 13-5-2010 12:08:27

Beste Arnout,

In je conclusie veronderstel je dat kennis en kunde, of meer nog een gebrek daaraan, ten grondslag zou liggen aan een groot aantal schandalen waarbij ook accountants een rol gespeeld hebben. Persoonlijk geloof ik er helemaal niks van dat ze niet zouden kunnen zien. Het is een kwestie van niet willen zien omdat er andere belangen, primair het in stand houden van de relatie met de klant om financiële dan wel persoonlijke motieven, die ervoor zorgen dat weggekeken dan wel vergoelijkt werd. Verbeteren van kennis en kunde gaan niet helpen bij het voorkomen van schandalen. Je vergelijking met de ramp met het Turkisch Airlines toestel gaat daarom mank.

Met vriendelijke groet,

Bob Mohr