Stemmen tellen

donderdag 10 juni 2010 | 4 reacties

Gisteravond ben ik met mijn zoontje van elf eens gaan kijken naar het stemmen tellen. Voor wie dat nog niet wist: stemmen tellen is openbaar. Als je als burger wil controleren of het allemaal correct gaat mag je komen kijken. Voor accountants met genoeg beroepsdeformatie is het best leuk om eens mee te maken, en je intussen af te vragen hoe het allemaal wat slimmer, sneller en betrouwbaarder zou kunnen.

De procedure is simpel en doeltreffend. Tijdens de stemdag wordt het aantal uitgebrachte stemmen geteld op een lijst. Nadat de stembus is geopend worden stapeltjes per lijst gemaakt, één met lijsttrekkers, één met voorkeursstemmen. Vervolgens worden pakketjes van 25 stemformulieren gemaakt, en wordt het totaal aantal stemmen per lijst geteld. De som van die totalen wordt vergeleken met de lijst van aantal uitgebrachte stemmen. Klopt dat, dan is de uitslag bekend, en kunnen de voorkeursstemmen geteld worden.

Bij ons stembureau waren zeven stemmen zoek. Dan gaan de tellers opnieuw tellen, maar nu een andere lijst dan ze in de eerste ronde geteld hebben. In ons geval was er toen nog één stem zoek. Omdat het inmiddels 23.00 uur was, en mijn zoontje gewoon school heeft, zijn we naar huis gegaan. Via teletekst heb ik gezien dat onze gemeente zo rond 02.00 uur met de definitieve uitslag kwam. Het is een kleine gemeente, dus het zou me niet verbazen als ons stembureau al die tijd bezig is geweest met zoeken naar de missende stem.

p> Onwillekeurig zit je je op zo'n avond een paar dingen af te vragen. Natuurlijk: is de PVV echt de grootste partij in onze wijk geworden? Wie zou die ene SGP-stemmer zijn in onze wijk? Hoe zullen de lokale CDA-leden zich voelen als ze deze uitslag zien?

Maar toch vooral: waarom zo omslachtig allemaal?

Is er nou echt geen EDP-auditor te vinden die kan vaststellen dat stemcomputers voldoen aan de eisen van de kieswet? Hoe moeilijk kan dat zijn?

Aangezien ik zelf EDP-auditor ben, zag ik er wel een uitdaging in om tijdens het lange wachten op de resultaten na te denken over risico's en waarborgen voor een stemcomputer die zou voldoen. Totdat mijn zoontje van elf vroeg: "Waarom scannen ze die stembiljetten niet gewoon in, dan kan de computer ze tellen?"

Ik ging naar bed met de vraag: ben ik nu trots op een slim kind, of moet ik me nu heel oud gaan voelen omdat ik de simpelste oplossing niet zelf kon bedenken?

Arnout van Kempen

Reacties

Geplaatst door Arnout van Kempen - 11-6-2010 1:01:34

@Jan Brouwer: hij is 11. NRC is nog wat te hoog gegrepen vrees ik :)

Geplaatst door Arnout van Kempen - 11-6-2010 1:01:01

Ik denk dat een electronisch systeem dat voldoet aan de eis van niet-herleidbaarheid inderdaad niet zo heel ingewikkeld hoeft te zijn. Cruciaal lijkt me dat iedere stem óók op papier beschikbaar is, zodat je altijd kan terugvallen op handmatig controleren. Waarom niet de aloude schrapkaart die we 25 jaar geleden op de middelbare school al gebruikten om proefwerken mee te maken?

Geplaatst door Meindert Brunia - 10-6-2010 22:29:24

Als voorzitter van een stembureau ben ik ongeveer de hele dag bezig geweest met de vraag of het simpeler kan. Als belngrijk uitgangspunt geldt het stemgheim: geen enkele stem mag zijn te herleiden tot een specifieke kiezer en omgekeerd. Daardoor valt elke vorm van een accounting trail uit. Blijft over de totaalcontrole: aantal ingeleverde stempassen = aantal ingevulde stembiljetten (met wat kleine mitsen en maren aan beide zijden van de vergelijking). Beide gegevens vragen handmatige telling en zijn erg gevoelig voor vergissingen. Een verschil kan aan twee kanten zitten en zelfs een gelijkheid geeft geen garantie voor een juiste telling. En iedereen wil zo snel mogelijk een utslag en aan het eind van de lange dag zit iedereen er wel doorheen. Kortom, elke vorm van mechanische of electronische ondersteuning in het tellen heeft van harte mijn instemming. En als jij en je collega EDP'ers nog een paar uurtjes nadenken, moet het IT risico toch zijn af te dekken?

Geplaatst door Jan Brouwer - 10-6-2010 16:41:44

Wees trots op het kind - als hij het niet zelf verzon, heeft hij de afgelopen zorgvuldig NRC gelezen, waar een artikel met dit idee in verscheen.
Maar hoe bescherm je de scan- en telsoftware tegen onbedoelde manipulatie?