The decade of greed: tijd voor een nieuwe generatie?
dinsdag 4 november 2008 |
6 reacties
Het was weer even smullen met een nieuw boek afgelopen week. Op 30 oktober 2008 werd het boek ABN AMRO: de prooi van Jeroen Smit gepresenteerd. Bij de presentatie hield staatssecretaris Heemskerk een toespraak. Heemskerk zei daar onder meer:
‘De belangrijkste [conclusie] is natuurlijk lees dit boek! Neem kennis van gebeurtenissen, verhalen en vorm een mening over het verleden van ABN AMRO en leer voor de toekomst.'
Het belangrijkste aspect voor mij uit het boek is de monocultuur van de huidige generatie bankbestuurders. Uit het boek blijkt dat het gaat om een klein kringetje van mensen die elkaar vertellen hoe de wereld in elkaar steekt. Mensen uit een andere branche, of zelfs uit het buitenland hebben nauwelijks toegang.
Het boek schetst een beeld waarin een oude - of verouderde, zo u wilt - sectorcultuur wordt vervangen door de waarden van een nieuwe generatie van bestuurders. Deze waarden hangen nauw samen met een cultuur waarin deze generatie van bestuurders is opgegroeid.
Zelf meen ik dat de fundering van die cultuur is gelegd in de jaren tachtig van de vorige eeuw, ook wel the decade of greed genoemd.
Cultuurdragers zijn onder meer de zakenman Donald Trump en de film Wall Street met de legendarische 'Greed is good'-scène. Zelfreflectie of relativering is niet de meest in het oog springende eigenschap van deze generatie.
Een voorbeeld van deze cultuur - voor mij - is bijvoorbeeld Boele Staal, de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken. Recent heb ik hem horen beweren dat de discussie over bestuurdersbeloningen typisch Nederlands is. De journalist in kwestie nam het voor kennisgeving aan.
Dit is complete onzin. Wellicht is de wijze waarop de discussie wordt gevoerd Nederlands, de discussie zelf is dat zeker niet. Iedereen die wel eens in Amerika zijn oor te luisteren legt, weet dat deze discussie daar zeer inhoudelijk wordt gevoerd met verwijzingen naar diverse wetenschappelijke economische theorieën.
Nog een uitspraak van Heemskerk:
‘Ten slotte vind en hoop ik - wellicht tevergeefs - dat de overname van ABN AMRO en ook alles wat er daarna gebeurd is tot meer zelfkritiek en dan ook tot blijvende bescheidenheid bij bankiers leidt.'
Ik vind de somberheid die uit deze zin spreekt heel opvallend. Het gaat om hier om een uitspraak van een politiek bestuurder die ‘hoopt - wellicht tevergeefs - dat de gebeurtenissen bij bankiers zullen leiden tot zelfkritiek en bescheidenheid'.
Zelfkritiek en bescheidenheid, dat mag ik toch wel hopen!
De staat waarin het huidige accountantsberoep - geleid door dezelfde generatie van bestuurders - zich bevindt, is dus niet heel erg bijzonder. Ook bankiers hebben geleefd naar uitgangspunten die aan herijking toe zijn.
Tijd voor een nieuwe generatie?
Marc van Hilvoorde
Reacties (6) | Reageer
Geplaatst door Marc van Hilvoorde - 10-11-2008 20:06:49
Een deel van het waarom heb ik al eerder aan de orde gesteld (/Wildschut/Innovatie+de+lessen+van+Carnaval). Bestuurders zijn (gewone) mensen. waar (soms) onmenselijke eisen aan worden gesteld. Dit heeft gevolgen voor de manier waarop de wereld om je heen ervaart, een puur menselijke eigenschap.
Een oplossing -waar ik uit verhalen begrijp dat Obama dit zeer actief benaderd- is het organiseren van verscheidenheid en oppositie in je team. Ruimte voor creativiteit en andersdenkenden dus. Volgens mij zijn we het hier over eens.
In dit verband is Gorbatchov overigens een wat minder geslaagd voorbeeld.
Geplaatst door jules muis - 8-11-2008 19:48:08
Je hebt een goed debat gestart Marc, over een belangrijke vraag, maar de archilles hiel zit 'm inderdaad in het waarom en waarop je de 'schuldvraag' (her)poneert: "blanke mannen ouder dan vijftig jaar", hoe feitelijk juist ook, is een te gemakkelijke dooddoener/generalizering voor een stukje dat - terecht - de mogelijkheid wil opperen te vermijden dat de fouten uit het verleden zich herhalen.O.a. door crisis diagnoses aan te blijven horen van overwegend dezelfde mensen die aan het roer hebben gestaan en het allemaal hebben laten gebeuren. Ik wordt er zelf ook een beetje moe van, maar zie het eerder als een deels onvermijdelijk voorspel van een even onvermijdelijk naspel dat nog te gebeuren staat.
Vandaag staat er een prachtige foto in de Washington Post, een horizonbrede line-up van het nieuwe Obama economisch fixers team. Met ruim meer dan de helft oude witte mannen van boven de 70 die- behalve Volcker, 80plus jawel - voor de crisis losbarste weinig critisch van zich hebben laten horen. Maar die toch hard gewerkt hebben, tegen een sterke reactionaire politieke wind in, de Obama campagne, en zijn komend generatie vernieuwend presidentschap geloofwaardigheid te geven. We zijn het dus eens, het gaat om meer dan een demografisch gemene kleur/leeftijdsduiding om tot geloofwaardig inhoudelijk reform te komen. En die 50 plus generalistie heb ik al voor je gedaan: Op de Accountantsdag 2004 heb ik me publiekelijk bekent tot de generatie te behoren die het beroep zelfregulering uit de handen heeft laten glippen. Maar zo'n makkelijke biecht, zonder penitentie overigens, laat onverlet dat er in die en iedere andere generatie heel wat creatieve denkers schuilen die nog een wezenlijke bijdrage kunnen geven aan oplossingen, be it zondaren en/of biechtvaders. Zoals er in de blanke en niet blanke 50min unisex generatie heel wat carierre-surfers zullen zitten wiens tijd het wel zal duren, het systeem hoe dan ook zullen melken zoals sommige van hun of andersman's vaders dat handig hebben gedaan. En zich financieel veilig terug zullen trekken waneer daar de tijd en gelegenheid voor is, zonder ook maar ooit eens geprobeerd te hebben voor eigen rekening en risico echt een verschil uit te maken. Zie Joris' nuttig commentaar. Nee, er is inderdaad alle redenen eens goed te denken over een nieuwe bemanning/bevrouwing die het allemaal beter zullen doen, maar als er een goed ding zit in het Amerikaans syteem, en gelukkig: Leeftijd speelt geen rol. En de mogelijkheid van verandering zit hier altijd in de lucht. Al is het soms wel lang wachten. Daar wordt je ondertussen dan wel ouder in en van, in dezelfde huidskleur je ongevraagd toebedeeld voor je geboorte. Maar dat diskwalifeert je daarom nog niet mee te blijven denken en praten. Gelukkig hoef je daar ook niemand meer toestemming voor te vragen: Een van de zegeningen van het internet, waar ook vele witte 50 plussers mee aan gepionierd en mee voor betaald hebben. En jouw en mij en anderen, oproerling of gevestigd burger, ook dit prachtig publiek communicatie platvorm geeft. Met altijd de optie voor een alternatief. Mooi toch?
Geplaatst door Marc van Hilvoorde - 8-11-2008 12:57:38
“Kritische succesfactoren zijn […] in ieder geval integriteit en het vermogen om als individu de druk van het collectief te weerstaan”. Dit past m.i. in het aanzwellende geluid (o.m.Wallage) dat meer regels onze problemen niet gaan oplossen. Zie ook stukken (voorbeeld .../Wildschut/Doorbraak+ideeen+voor+2007) over de grenzen aan de meetbaarheid en aandacht voor meer zachte factoren in de audit.
In deze blog gaat het mij om de cultuur op bestuursniveau. Ik gebruikte het woord monocultuur. Jules Muis ziet de oplossing in “de mogelijkheid van een betere mix, gender, kleur..”. Het organiseren van diversiteit start met de vaststelling dat er iets moet wijzigen aan de bestaande cultuur.
Geplaatst door Joris - 7-11-2008 22:59:07
Overigens wordt de suggestie gewekt dat de hebzucht ook alleen prevalent is onder de blanke vijftigers die in de jaren 80 aan hun carriere begonnen. Mijn generatie liep in die tijd nog met twee verschillende sokken rond op de basisschool. Ondanks dat ken ik genoeg generatiegenoten die altijd het onderste uit de kan willen. En ook nog eens bereid zijn om daar alles en iedereen voor opzij te zetten. Als deze mensen in de RvB van ABN Amro hadden gezeten, was het niet beter gegaan. Sterker nog, onbezonnenheid en onervarenheid (die niet altijd samen gaan) hadden de schade wellicht nog veel groter gemaakt. Ik weet ook niet wat de kritische succesfactoren zijn maar ik denk in ieder geval integriteit en het vermogen om als individu de druk van het collectief te weerstaan….
Geplaatst door Marc van Hilvoorde - 7-11-2008 13:30:38
Beste Jules, een goede kok ben ik niet. Maar ik weet wel dat elke maaltijd een juiste hoeveelheid zout nodig heeft. Met alleen verse ingrediënten maak je nog geen lekkere maaltijd. Wellicht is deze blog iets te zout opgediend. De hoeveelheid zout is echter persoonsgebonden gezien het aantal peper en zoutstelletjes dat je in restaurants aantreft.
Wijsheid hangt voor mij samen met een blijvend vermogen te luisteren, te leren en te relativeren. Dat deze kwaliteiten niet samenhangen met leeftijd of generatie daar zijn voldoende voorbeelden van bekend en daar heb je – natuurlijk- gelijk in. Wij hebben in onze blogs ook meerdere malen onze eerbied betoond voor de ‘wijzen’ in ons beroep. Dat gezegd hebbende…
We hebben inmiddels een pijnlijk lange rij met voorbeelden van (bijna) omgevallen bedrijven. In evaluaties van de problemen wordt opvallend vaak de bestuurscultuur genoemd. Dat zelfs een politiek bestuurder weinig vertrouwen heeft in verandering van deze cultuur in het bankwezen is niet iets om trots op te zijn, nog iets om te negeren.
Wat mij daarbij persoonlijk ook opvalt is dat er diverse voorbeelden zijn –ook in ons beroep- waarbij mensen een kritische nieuwe waarheid gaan verkondigen, zodra zij een andere dan bestuurlijke positie bekleden. Dat ik deze bestuurscultuur heb opgehangen aan een generatie is misschien niet correct. Maar het gaat toch wel heel vaak om blanke mannen ouder dan vijftig jaar. Maar ik zal het niet meer doen.
Geplaatst door jules muis - 7-11-2008 6:26:26
Kom kom Marc, nieuwe gezichten? Jawel, misschien, Remember Gorbatchov. Oud gezicht, oude generatie, maar wel reformer toen ie aan de macht kwam. Dus nieuwe GENERATIE? Als gezond verstand het criterium is, dan is dat niet generatie gebonden. Hoop ik. Denk ik. Weet ik. Ik denk wel dat leeftijd en tijdsgeest, inclusief het herkennen van de mogelijkheden van de technologie nieuwe ideeen, ruimte moeten/kunnen geven aan hen die daar mee om kunnen gaan. Viva Obama. Maar we willen toch niet de Paul Volcker's van deze wereld kaltstellen omdat ie twee generaties van Obama verwijderd is? Oud gezicht EN oude generatie! Dus even dimmen en wat duidelijker mag wel. Denk dan ook over de mogelijkheid van een betere mix, gender, kleur, beroepsdiscipline.Ik had aanvankelijk enorme problemen met mijn eerste vrouwelijke partner in mijn maatschap. Maar heb op de duur ontzettend veel geleerd van die hele ander kijk op clienten, personeel, management style. Dus even aanpunten, die wat botte stelling van je.