Spookcijfer

Tunnelvisie in onderzoek

Nederland kan 7 miljard euro aan economische besparingen en baten behalen door in te zetten op de circulaire economie. Dat valt te lezen in het rapport 'Kansen voor de circulaire economie in Nederland' en wordt door tal van nieuwsmedia overgenomen.

Met recht, want het onderzoek van TNO brengt geweldig nieuws: niet alleen ligt er 7 miljard voor het oprapen maar we kunnen en passant ook nog eens onze collectieve CO2 uitstoot met 8 procent verminderen. Voordat we kritisch kijken naar de hardheid van het cijfer een disclaimer: uw redacteur gelooft (en hoopt) dat de circulaire economie - een economie waarin herbruikbaarheid van producten en grondstoffen wordt gemaximaliseerd - enorme kansen heeft. En een trendbreuk met het huidige lineaire systeem, waarin grondstoffen worden omgezet in producten die na verbruik worden vernietigd, is op termijn simpelweg onafwendbaar om de planeet te redden. 

Het doet dan ook pijn te moeten constateren dat de bewuste 7 miljard eigenlijk niet meer dan een slag in de lucht is. Ten eerste zijn er zoveel onzekerheden dat er eigenlijk geen zinvolle schattingen mogelijk zijn. De onderzoekers geven dat ook zelf aan door te schrijven dat "de inschattingen van verschuivingen in hoge mate van 'expert judgment' afhankelijk zijn (in dit geval van auteurs op basis van geluiden uit het veld)' En ook de minister wil er in haar brief nog even op wijzen dat "de conclusies uit de in het rapport toegepaste extrapolatie een bepaalde mate van onzekerheid hebben. De door TNO geleverde methodologie en cijfers worden gebruikt als input voor nadere verdieping". Deze nuance is in de pers uiteraard ver te zoeken. 

Naast die zachtheid speelt er nog wat anders. De onderzoekers stappen namelijk in de valkuil dat ze alles wat ze wel kunnen berekenen diepgaand bespreken en alles wat ze niet goed kunnen onderbouwen afdoen met een paar zinnen. Dat is tamelijk onevenwichtig. Zo worden diverse positieve effecten uitgebreid geanalyseerd en wordt daarmee in het rapport het gevoel gewekt dat het om doorwrochte resultaten gaat. Een voorbeeld uit een van de onderzochte sectoren is dat er in Nederland jaarlijks veel bietenloof achterblijft op het land na de oogst van suikerbieten. Dat bietenloof bevat het hoogwaardige eiwit rubisco, en blijkens de tabel op bladzijde 42 zou dat potentieel van 7 megaton per jaar een geschatte waarde hebben van 40 euro per ton. Dat komt dan jaarlijks neer op een waarde van 28 miljoen. 

Klinkt goed. Maar zodra het gaat om de kosten die dergelijke transities met zich mee brengen zijn de onderzoekers niet gestuit op diepgaander materiaal: "deze zijn zoveel mogelijk gevat in het begrip waarde en daarmee in de berekening. Gedetailleerde kengetallen over genoemde kosten kunnen we niet geven, net zo min als informatie over wie en wanneer deze kosten moet maken." Tsja.

reacties

Reageer op dit artikel

Spelregels debat

    Gerelateerd

    Aanmelden nieuwsbrief

    Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

    Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.