Fraudeonderzoek

Advocaat is vaak partijdig onderzoeker

Kan een advocaat wel onafhankelijk en onpartijdig onderzoek doen? Of kan een accountant dat beter? Dat vraagt Robert Hein Broekhuijsen, partner van Ivy Advocaten, zich af op de Dag van de Fraudeonderzoeker, in een sessie over 'De advocaat en de waarheidsvinding; kan dat?'

Ja, het kán wel, zegt Broekhuijsen. Een advocaat is normaal gesproken partijdig. Hij hoort volgens zijn beroepsregels de belangen van zijn cliënt te behartigen. Maar als hij in opdracht van een cliënt een onderzoek uitvoert naar vermeende fraude of corruptie, is het goed denkbaar dat de advocaat-onderzoeker onafhankelijk en onpartijdig te werk gaat. "De vraag is vooral of-ie dat ook doet."

Ook het antwoord op deze vraag laat zich raden: niet altijd. Berucht is het onderzoek dat advocatenkantoor De Brauw deed naar de aanbestedingsfraude van NS in Limburg. Aanvankelijk bleek uit het onderzoek dat de NS-directie van niets wist. Na extern onderzoek door oud-Ombudsman Brenninkmeijer konden de directie en de advocaten dat niet langer volhouden. De advocaat werd berispt door de tuchtrechter.

'Voor de accountant is het net zo lastig als voor de advocaat om de klant tegen de haren in te strijken.'

Het hoofd Juridische Zaken en de financieel directeur van Buma/Stemra werden een paar jaar geleden beticht van fraude, na een onderzoek door advocatenkantoor Nauta Dutilh en forensisch accountants van BDO. In augustus 2018 haalde een onafhankelijke commissie deze bevindingen onderuit. Volgens de tuchtrechter heeft de betrokken advocaat geen beroepsregels overtreden. Broekhuijsen wil er publiekelijk niets over kwijt, omdat hij als advocaat betrokken is bij deze zaak. In de beslotenheid van de sessie op de Dag van de Fraudeonderzoeker zal hij er iets meer over zeggen.

Prachtige markt

"Iedereen denkt: wat een prachtige markt. Maar niet iedereen kan goed onderzoek doen. Dat is specialistisch werk. Je moet de regelgeving rond onderzoek heel goed kennen", zegt Broekhuijsen, die één van de officieren van justitie was in de Klimop-vastgoedfraude. Dat onderzoekende accountants aan veel meer beroepsregels gebonden zijn dan advocaten, wil niet zeggen dat zij zich wel onafhankelijk opstellen tegenover de opdrachtgever. Want voor de accountant is het net zo lastig als voor de advocaat om de klant tegen de haren in te strijken.

Aandachtspunten en best practices

De Kamer Intern Onderzoek & Waarheidsvinding van het Institute for Financial Crime (IFFC) heeft recent een brochure met Aandachtspunten voor intern onderzoek uitgebracht. Die publicatie biedt een overzicht van best practices voor interne feitenonderzoeken. De brochure gaat onder meer in op:

  • clientacceptatie
  • opdrachtaanvaarding
  • fasering en opzet van het onderzoek
  • dossiervorming
  • persoonsgegevens en privacy;
  • proportionaliteit, subsidiariteit, doeltreffendheid en fair play
  • interviews
  • het verzamelen en veiligstellen van gegevens
  • het wel/niet informeren van betrokkenen
  • het evalueren, concluderen, falsifiëren (onder meer door wederhoor) en rapporteren.

"Accountants laten nogal eens steken vallen in interviews", stelt Broekhuijsen. "Omdat zij de juridische essentie niet begrijpen, stellen ze vaak niet de juiste vragen op het juiste moment." In het algemeen worstelen onderzoekers nogal eens met de vraag of de aangedragen feiten wel een onderzoek rechtvaardigen. Of zij wel persoonsgegevens mogen verzamelen en verwerken en of zij de onderzochte personen vooraf op de hoogte moeten stellen van het onderzoek. Ook vragen zij zich af of ze hoor en wederhoor moeten toepassen. Of zij degenen die zij interviewen vertrouwelijkheid mogen toezeggen en hoe zij hun bevindingen moeten opschrijven.

Robert Hein Broekhuijsen

Robert Hein Broekhuijsen (1958) was aanvankelijk actief in (internationaal) transport-, handels- en verzekeringsrecht. In 2005 stapte hij over naar het Openbaar Ministerie, waar hij als Officier van Justitie verschillende grote fraudeonderzoeken leidde.

Sinds 2012 is hij partner van Ivy Advocaten. Eerder was hij bestuursvoorzitter van SchutGrosheide en, na de fusie met DLA International, executive board member van dit wereldwijde advocatenkantoor. Broekhuijsen is ook lid van de raad van advies van het Institute for Financial Crime (IFFC). Hij hoopt dat er, naast accountants en advocaten, ook potentiële opdrachtgevers naar zijn sessie tijdens de Dag voor de Fraudeonderzoeker komen. "Die kunnen daarna hopelijk beter een afweging maken als zij onderzoek willen laten doen."

Volgens Broekhuijsen presenteren accountants in hun rapporten alle feiten, omdat zij in tegenstelling tot advocaten niet durven te selecteren. "Dat levert vaak onbruikbare rapporten op voor de klant."

reacties

Reageer op dit artikel

Spelregels debat

    Gerelateerd

    Aanmelden nieuwsbrief

    Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

    Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.