Nieuws

Professionele scepsis: Té zeker van de zaak?

Een van de belangrijkste problemen bij het bepalen van kansen is de zogenaamde overconfidence, het feit dat mensen vaak zekerder zijn van hun zaak dan is gerechtvaardigd. Ook bij accountants is dat het geval, blijkt uit onderzoek.

In zijn serie artikelen over professionele scepsis, behandelt Luc Quadackers in het septembernummer dit verschijnsel. Aangezien het verschaffen van zekerheid een van de belangrijkste pijlers vormt van het accountantsberoep is het essentieel dat een accountant niet bovenmatig zeker is van zijn zaak. Dat leidt immers mogelijk tot het verrichten van te weinig werk (underauditing) of ondeugdelijk werk. 

Uit onderzoek blijkt systematisch dat mensen zekerder zijn van hun zaak dan op basis van hun accuratesse (de uiteindelijke correctheid van hun inschattingen) het geval zou moeten zijn. Dat is zelfs zo als ze worden gewaarschuwd voor dit fenomeen. 

Hoewel de specifieke onderzoeksbevindingen per gebied verschillen is overconfidence universeel aanwezig, ook binnen de accountantspraktijk. 

Studies op het gebied van de accountantscontrole keken onder andere naar de inschattingen die accountants doen met betrekking tot elkaars kennisniveau. Daaruit blijkt bijvoorbeeld dat leidinggevenden teveel vertrouwen hebben in de kennis van individuele ondergeschikten. 

Zo onderzochten William Messier, Vincent Owhoso en Carter Rakovski in 2008 de voorspellingen van partners met betrekking tot de vaardigheden van managers en seniors om fouten te ontdekken. De onderzoekers deden een experiment waarbij gebruik werd gemaakt van cliëntdossiers waarin bewust fouten waren 'gezaaid'. Aan auditpartners werd gevraagd in hoeverre leden van het auditteam (managers en seniors) in staat zouden zijn om specifieke typen fouten te ontdekken. De voorspellingen werden vervolgens vergeleken met de daadwerkelijk door managers en seniors ontdekte fouten. 

De resultaten lieten zien dat partners significante overconfidence vertonen bij hun inschattingen van de detectievaardigheden van hun ondergeschikten. 

Een recent onderzoek van Jun Han, Karim Jamal en Hun-Tong Tan (2010) onderzocht ook de omgekeerde relatie en laat zien dat ondergeschikten meer overconfidence tonen richting leidinggevenden. 

Deze bevindingen zijn in lijn met andere onderzoeken. Het fenomeen overconfidence is moeilijk te bestrijden. Een van de in de literatuur beschreven verzachtende remedies is het genereren van redenen waarom inschattingen mogelijk incorrect zijn. 

Maar ook bij overconfidence geldt dat in elk geval het besef van het maken van deze fout van primair belang is. Het kan immers de accountantscontrole in belangrijke mate beïnvloeden. 

Gerelateerd

reacties

Reageren op een artikel kan tot drie maanden na plaatsing. Reageren op dit artikel is daarom niet meer mogelijk.

    Aanmelden nieuwsbrief

    Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

    Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.