Nieuws

Gemeente-accountants weg bij Deloitte om voor zichzelf te beginnen (FD)

Overheidsmarkt valt braak nu grote partijen als Deloitte, EY en PwC scherpere keuzes maken en zich terugtrekken.

Bas Knoop

Accountants van Deloitte die jarenlang de boeken van gemeenten controleerden, beginnen steeds vaker voor zichzelf. Zij scheiden zich af en presenteren zich als specialisten voor de controles van jaarrekeningen van lagere overheden als gemeenten, waterschappen en provincies.

Alleen al dit jaar meldden zich drie nieuwe accountantskantoren op de gemeentelijke controlemarkt die opgericht zijn door ex-Deloitte-medewerkers: Publiek Belang Accountants, Publieke Sector Accountants en Astrium Overheidsaccountants. 

Daarnaast richten steeds meer regionale accountantskantoren aparte afdelingen voor het lokale bestuur op, vaak ook geleid door accountants met een Deloitte-verleden.

Deze ontwikkelingen zijn een direct gevolg van de snelle terugtrekkende beweging van de grote accountantskantoren Deloitte, EY en PwC uit de gemeentehuizen. Weliswaar namen middelgrote kantoren als BDO en Baker Tilly Berk de laatste jaren een groot aantal gemeenten over, maar ook bij deze organisaties is de limiet in zicht van het aantal gemeenten dat zij kunnen controleren. Voor nieuwe spelers is er dus nog steeds een stuk van het vrijgevallen marktaandeel van Deloitte, EY en PwC te verdelen. 

Deloitte was absolute marktleider

Dat vooral accountants met een Deloitte-verleden deze plannen lanceren, is volgens Ron Killeen, voormalig Deloitte-accountant en een van de oprichters van Publiek Belang Accountants, niet vreemd. "Met veertig procent marktaandeel was Deloitte jarenlang de absolute marktleider in het controleren van gemeenten. Als zo'n grote speler zich dan terugtrekt van de markt, is het begrijpelijk dat accountants de overstap maken naar een kleiner kantoor of voor zichzelf beginnen. Onze core business en passie zijn het controleren van gemeenten. Om dat te kunnen blijven doen, was een vertrek bij Deloitte een logische stap."

Sinds de fusie in 1998 met de VB Groep, het voormalige verificatiebureau van de VNG, controleerde Deloitte jarenlang verreweg de meeste gemeenten. Maar uit een enquête van het FD in februari dit jaar bleek dat Deloitte en EY, en in mindere mate PwC, de laatste jaren massaal afscheid hebben genomen van tientallen kleine en middelgrote gemeenten. Die vreesden zonder accountant te komen zitten.

Nat gaan bij AFM

De grote kantoren kampen al langer met interne capaciteitsproblemen. Om niet nat te gaan bij toezichthouder AFM en om te kunnen voldoen aan de eigen verhoogde kwaliteitsstandaarden, stoppen accountants steeds meer tijd in hun controles. Dat blijft niet zonder consequenties. Kantoren moeten scherpe keuzes maken op welke klussen zij hun accountants inzetten. Daarom worden de meest risicovolle en minst lucratieve klanten afgestoten, zoals gemeenten.

Elbert Dijkgraaf, voormalig Deloitte-partner en sinds 1 mei leider van de nieuwe lokaal bestuur-afdeling van het Overijsselse Eshuis Accountants, voelde bij zijn vertrek eind 2012 al dat de publieke sector een aflopende zaak was bij Deloitte. "Ook toen waren er al capaciteitsproblemen. Dat betekent dat je goed moet nadenken waar je je mensen gaat inzetten. Risicoprofiel en rentabiliteit komen dan om de hoek kijken. In dit proces zijn de regiogemeenten afgevallen." 

Na een periode als interim-bestuurder van investeringsvehikel Hooge Raedt Groep, wilde Dijkgraaf begin dit jaar weer aan de slag als controlerend accountant van gemeenten. Hij plaatste daarom een berichtje op LinkedIn. Binnen enkele dagen kreeg Dijkgraaf, met dertig jaar ervaring in de publieke sector, naar eigen zeggen van twintig kantoren een uitnodiging om te komen praten. "Veel kantoren zien kansen liggen op de gemeentelijke controlemarkt."

Hij koos voor Eshuis, waar inmiddels zes mensen zich bezighouden met lokaal bestuur, onder wie enkele voormalige Deloitte-accountants. Over vier jaar moet met het controleren van gemeenten zo'n € 1 mln omzet opleveren. Voor de controle van boekjaar 2017 heeft Eshuis met twee middelgrote gemeenten een contract gesloten.

Voor Robert Mul, hoofd Beroepsontwikkeling & Beleid bij beroepsorganisatie NBA, komt deze ontwikkeling niet als een verrassing. "De markt doet zoals verwacht zijn werk", stelt Mul. "Deze accountants willen graag hun werk blijven doen."

Voor Mul is het vooral van belang dat de kwaliteit gewaarborgd is, ook bij nieuwe spelers. "Kleinere kantoren hebben een schaalnadeel, maar dit kunnen zij compenseren door zich te specialiseren. Bij deze kantoren werken bovendien vaak accountants met jarenlange ervaring in de publieke sector. Belangrijk voor mij is dat zij zich aansluiten bij de NBA-werkgroep decentrale overheden, waarin we zien dat grote kantoren bereid zijn om hun kennis te delen, zodat nieuwkomers de ruimte krijgen om hun werk goed te doen."

De desbetreffende accountantsorganisaties hebben er alle fidusie in dat zij voldoende controle-opdrachten in de wacht kunnen slepen. Zij gaan vooral in hun eigen regio aan de slag, naar het voorbeeld van kantoren zoals Hofsteenge Zeeman Groep (Groningen), in 2012 opgericht door twee voormalige Deloitte-accountants, en Stolwijk Kelderman (Doetinchem). Deze accountants controleren sinds een aantal jaren ook gemeenten.

"Wij hoeven ook geen honderd gemeenten te controleren", stelt Arie Booij, één van de vier oprichters van Publieke Sector Accountants. "Wij moeten kwaliteit leveren en zijn geen prijsvechter. Het komende jaar willen wij ons positioneren in de markt. Smoel krijgen. Daarna kunnen wij groeien."

Publiek Belang Accountants heeft voor de controle van boekjaar 2017 nog geen gemeenten gecontracteerd. "Ik maak mij daar totaal geen zorgen over", stelt Killeen. "Veel gemeenten zijn op zoek naar een accountant, terwijl ook bij veel kantoren de capaciteit beperkt is."

Vallei Accountants alweer weg

De verbazing in de accountantssector was begin dit jaar groot toen bekend werd dat accountantskantoor Vallei Accountants uit Woudenberg de jaarrekeningen ging controleren van de Groningse gemeenten Bedum, De Marne, Eemsmond en Winsum én de Rivierenlandse gemeente Tiel.

Hoe kan een regionaal kantoor met (toen nog) 35 man personeel in zo'n korte tijd toetreden tot de complexe gemeentelijke controlemarkt? 'Geef ons tijd om onszelf te bewijzen', zei Vallei-oprichter Marfred de Leeuw destijds.

Maar zo stormachtig als de entree was, zo geruisloos is de naam Vallei Accountants alweer verdwenen van de gemeentelijke controlemarkt.

De activiteiten van Vallei Public, de naam van de afdeling lokaal bestuur van Vallei Accountants, zijn per direct samengevoegd met die van Astrium Overheidsaccountants, een in april gestart kantoor dat zich volledig richt op de publieke sector en is opgericht door voormalige Deloitte-accountants.

De vijf medewerkers van Vallei Public gaan over naar Astrium, evenals de gecontroleerde gemeenten. Astrium controleert straks met 15 mensen de jaarrekeningen 2017 van twaalf gemeenten, waaronder Coevorden, Waalre en de vier Groningse gemeenten.

Copyright © Het Financieele Dagblad, 2017. fd.nl"

Gerelateerd

reacties

Reageer op dit artikel

Spelregels debat

    Aanmelden nieuwsbrief

    Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

    Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.