Nieuws

Controllers bij gemeenten wijken nogal eens van regels af (FD)

Gemeentecontrollers ervaren niet zelden (impliciete) druk van hun management om tot 'creatieve' boekhoudoplossingen over te gaan. Uit een steekproef onder 22 controllers, waarbij ook drie personen uit hun directe zakelijke omgeving werden ondervraagd, blijkt dat meer dan de helft van de controllers onder druk bereid was om van verslaggevingsregels af te wijken.

Elif Isitman

Met name controllers die binnen de gemeente bij een specifieke afdeling zijn ondergebracht, bijvoorbeeld Sociale Zaken of Zorg, zijn bereid om tot creatief boekhouden over te gaan, constateert het juridisch-financiële consultancybureau Eiffel, dat het onderzoek hield.

Deze zogenoemde decentraal gepositioneerde controllers doen dat doorgaans onder druk van het management.

Gemeenten hebben er met drie extra taken - jeugdzorg, werk en inkomen, en de zorg voor langdurig zieken en ouderen - de laatste jaren fors werk bijgekregen. Daarmee is ook hun aantal budgetten gegroeid en hebben accountants, en ook controllers, het drukker gekregen.

'Decemberkoorts'

Het onderzoek selecteert een specifieke bepaling uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dat bepaalt dat baten en lasten van een bepaald jaar in de jaarstukken van dat jaar moeten worden opgenomen. Het onderzoek richtte zich op die regel omdat hij welbekend is bij controllers en een voorbeeld is van een bepaling die voor spanning met het management kan zorgen.

Het onderzoek signaleert een verband tussen het negeren van regels en de zogeheten decemberkoorts. Aan het eind van het jaar hebben gemeenten soms budget over. Dat geven ze dan alsnog uit in datzelfde jaar uit angst dat anders hun budget het jaar erop wordt verkleind. Dat kan bijvoorbeeld door opdrachtnemers te vragen facturen voor het jaar erop alvast in te leveren zodat ze in het lopende jaar kunnen worden bijgeboekt.

Druk komt van twee kanten

De gemeentelijke controller ervaart druk van twee kanten. Enerzijds is er de manager die soms wel 'in' is voor creatieve boekhouding, anderzijds is er de accountant die wil dat de controller zich aan de wet houdt.

Het onderzoek benadrukt dat de onderzochte controllers nooit expliciet door het management werd gevraagd om de regels te negeren. Wel werd hen verzocht om op te zoek te gaan naar een 'creatieve oplossing'.

'Op het moment dat de controller binnen de gemeente bij een specifieke afdeling geplaatst is, is de kans groot dat hij vooral luistert naar het management en niet naar de accountant,' stelt hoofdonderzoeker Rick Anderson. 'Positioneer je hem centraal, bijvoorbeeld bij de stafafdeling Boekhouding, dan is de kans groot dat hij eerder gehoor geeft aan de accountant.'

Anderson vond drie voorname redenen voor de controller om moedwillig van de regels af te wijken: recalcitrante collega's die druk uitoefenen, angst voor tegenwerking op andere terreinen en vrees dat een manager hem minder positief beoordeelt als hij niet meewerkt aan creatieve boekhouding.

Redenen om de regels juist wel te handhaven zijn mogelijke reprimandes van de accountant, een afkeuring van de jaarrekening en een negatieve externe reputatie.

Twijfel over controller als business partner

Een vervolg van het onderzoek zou volgens Anderson breder moeten zijn dan de controller bij de gemeente: 'Je zou ook moeten onderzoeken in hoeverre dit gebeurt bij grotere overheidsinstanties, zoals ministeries.'

Verder betwijfelt hij of het gezien de uitkomst van het onderzoek wel wenselijk is dat de controller de business partner van het management moet zijn, zoals wel in vakliteratuur wordt bepleit. 'Je moet als controller ook nee kunnen zeggen, iets wat veel moeilijker gaat wanneer je als partner wordt gezien door het management.'

Copyright © Het Financieele Dagblad, 2018. fd.nl

Gerelateerd

reacties

Reageer op dit artikel

Spelregels debat

    Aanmelden nieuwsbrief

    Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

    Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.