Nieuws

'Laat banken niet langer zelf accountant kiezen en betalen' (FD)

Om een einde te maken aan foute prikkels moet de selectie van accountants voor banken, verzekeringsmaatschappijen en overheidsinstellingen op de schop. Niet deze instellingen zelf, maar hun koepelorganisaties zouden voortaan accountantskantoren moeten aanwijzen én betalen.

Joris Polman

Daarvoor pleit hoogleraar externe verslaggeving Henk Langendijk vandaag in zijn emeritaatsrede. Langendijk, die verbonden is aan de Universiteit van Amsterdam en aan de Nyenrode Business Universiteit, deed in zijn 43-jarige loopbaan onderzoek naar tal van financiële schandalen, bij woningcorporatie Vestia, vliegtuigbouwer Fokker en supermarktketen Ahold.

Perverse prikkels

"We moeten af van dit soort boekhoudschandalen. En een grotere afstand tussen accountant en controleklant is in mijn ogen van groot belang", zegt Langendijk in een interview met het FD. Hij sorteert daarmee voor op mogelijke oplossingen waarmee de Commissie Toekomst Accountancysector (CTA) eind van dit jaar gaat komen.

Het huidige systeem bevat perverse prikkels, meent Langendijk. "Boekhoudschandalen worden mede veroorzaakt doordat de klanten zelf hun accountant uitkiezen en betalen. Hoe je het wendt of keert, dat zit gewoon niet lekker."

Internationaal onhaalbaar

De door Langendijk bepleite 'professionele afstand' ontstaat in zijn ogen wel zodra bestuurders van sociaal-maatschappelijke instellingen geen rol meer spelen bij de selectie. "In de praktijk betekent dat bijvoorbeeld dat koepelorganisatie Aedes de accountant van iedere aangesloten woningcorporatie benoemt en betaalt."

Langendijk zou een dergelijke oplossing ook graag zien voor grote bedrijven en multinationals. "Natuurlijk zou dat mijn voorkeur hebben. Maar kijk je naar de internationale context dan is dat niet haalbaar."

Banken zijn van ons

Voor banken en verzekeraars ligt dat anders, stelt hij. Deze instellingen spelen een belangrijke maatschappelijke rol. "Daarom hebben we ze in de crisis gesteund met ons belastinggeld. Die zijn dus een beetje van ons. Zo wordt dat ook door de maatschappij ervaren. En eerlijk gezegd: zo ervaar ik het ook. ABN Amro is ook een beetje van mij."

Een andere optie die de hoogleraar aanhaalt in zijn rede is de oprichting van "een sociaal accountantskantoor". Zo'n kantoor zou zich moeten specialiseren in jaarrekeningcontroles van non-profitorganisaties en overheidsinstellingen, zoals gemeenten en provincies. De VB Groep was zo'n kantoor, maar die is eind jaren negentig opgegaan in Deloitte.

Boekhoudschandalen

"Het zou hoe dan ook goed zijn als er een grote speler bij komt in de accountantssector. Want we hebben te weinig spelers", zegt Langendijk. Maar de oprichting van een sociaal kantoor kan niet aan de markt worden overgelaten, zegt hij. "Misschien moet zo'n kantoor wel door de overheid worden opgericht."

In het licht van alle boekhoudschandalen en de maatschappelijke commotie daarover is het volgens Langendijk 'nu of nooit' voor accountantskantoren. "De sector heeft zelf een paar jaar geleden 53 maatregelen bedacht om problemen op te lossen. Ik zie dat als 53 kleine pleistertjes die het bloeden niet kunnen stelpen. Het is symptoombestrijding. Maar de oorzaken worden niet aangepakt."

Reactie NBA

De beroepsorganisatie voor accountants NBA noemt de ideeën van Langendijk "interessant". NBA-voorzitter Marco van der Vegte benadrukt dat de kantoren zeker niet stil zitten. "De 53 maatregelen uit 2014 zijn inderdaad onder grote druk ingevoerd, maar geven een goede basis omdat zij ingrijpen op de governance van kantoren. We onderkennen dat verdere verbeteringen noodzakelijk zijn om te zorgen voor een consistente kwaliteit."

FD-interview met Henk Langendijk 'Na Enron is de accountancy op hol geslagen'

Copyright © Het Financieele Dagblad, 2019. fd.nl

Gerelateerd

reacties

Reageer op dit artikel

Spelregels debat

    Aanmelden nieuwsbrief

    Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

    Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.