Nieuws

Grapperhaus: zelfonderzoek bedrijven is geen klassenjustitie (FD)

Fraude- en corruptieonderzoek kan efficiënter als verdachte bedrijven van justitie daarvoor zelf advocaten mogen inschakelen. Van klassenjustitie is daarbij nochtans geen sprake. Dat heeft minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie dinsdag gezegd bij het wekelijkse vragenuurtje in de Tweede Kamer.

Joris Polman 

SP-Kamerlid Michiel van Nispen riep de minister op het matje naar aanleiding van berichtgeving in het FD. Uit onderzoek van deze krant blijkt dat spontaan zelfonderzoek door van fraude verdachte bedrijven in opkomst is en kan leiden tot mildere straffen van het Openbaar Ministerie (OM).

Klassenjustitie

Van Nispen wilde onder meer weten hoe vaak het OM en de Fiod fraudeonderzoek hebben overgelaten aan advocaten die door verdachte bedrijven zijn ingehuurd. De minister bleef daarop het antwoord schuldig.

Het Kamerlid vroeg verder of burgers ook mogen rekenen op mildere straffen als ze meewerken. 'Anders is het klassenjustitie', vindt de socialist. Maar daarvan is volgens Grapperhaus geen sprake. Al is het maar omdat de Fiod 'altijd een eigen toets doet op de bevindingen', sprak Grapperhaus. 'En het OM heeft altijd het laatste woord.'

Boze wolf

Dat neemt niet weg dat er ook in de financiële sector wel degelijk zorgen zijn over de opkomst van zelfonderzoek. 'Dat die advocaten dit willen, is allemaal prima. Maar ik heb zelf wel mijn twijfels. Het is toch een beetje alsof je de boze wolf op de biggen laat passen', zegt forensisch accountant en fraude-expert Peter Schimmel van accountantskantoor Grant Thornton.

Directeur Paul Koster van beleggersvereniging VEB maakt zich zorgen over het verschoningsrecht van advocaten. 'Ik ben zeer sceptisch. Iedereen zal de beste bedoelingen hebben. Maar ik denk dat dit soort constructies niet bijdragen aan een beter economisch verkeer.'

Voor de gek gehouden

Schimmel sluit zich daarbij aan: 'Fraudeonderzoek is mooie business, ook voor mij, maar meent het OM nou werkelijk dat haar belang hiermee gediend wordt? Wie wordt hier nou voor de gek gehouden? Hoe gaat het OM om met de noodzakelijk verificatie van de gerapporteerde feiten, als de advocaat met een beroep op verschoningsrecht geen inzage hoeft te geven in zijn reden van wetenschap?'

Dat het mis kan gaan, is eerder bewezen. Al in 2003 werd advocatenkantoor De Brauw door de rechter in verlegenheid gebracht vanwege een onderzoek naar fraude bij Ahold, zegt hoogleraar forensische accountancy Marcel Pheijffer. 'De rechter stelde uiteindelijk vast dat het onderzoek niet kon kwalificeren als onafhankelijk en deskundig bewijs, omdat het door de huisadvocaat was gedaan.'

Luiheid

De wens van een bedrijf om problemen kleiner te maken dan ze zijn, zou ook de boventoon kunnen gaan voeren, denkt Pheijffer . 'Maar ik wil deze ontwikkeling ook niet afschieten. Het beeld dat dit luiheid opwekt aan de kant van het OM zou te negatief zijn', zegt hij. Pheijffer pleit wel voor regels die ervoor moeten zorgen dat het OM en de Fiod altijd de juistheid en volledigheid van het dossier kunnen beoordelen en zelf nog aanvullend onderzoek te doen.

In Amerika bestaan al regels, zegt Peter Schimmel. 'In de VS worden eisen gesteld aan de advocaten. Ze moeten daar onafhankelijk zijn en niet continu voor die partijen werken. Zij gaan die bedrijven ook niet bijstaan in procedures. Maar in Nederland zie je dat de advocaten direct koersen naar een deal met een OM.'

Openbaarheid

Dat is slecht nieuws voor bijvoorbeeld beleggers die een claim willen indienen tegen een bedrijf, zegt Koster. 'Je wil als belegger kunnen vaststellen wat de economische schade is, want die is er meestal. En dan wil je ook weten wie verantwoordelijk is.' Pheijffer vult aan: 'Als je spelregels gaat opstellen voor het OM dan moeten die in ieder geval een grote mate van openbaarheid betreffen.' 

Copyright © Het Financieele Dagblad, 2019. fd.nl

Gerelateerd

reacties

Reageren op een artikel kan tot drie maanden na plaatsing. Reageren op dit artikel is daarom niet meer mogelijk.

    Aanmelden nieuwsbrief

    Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

    Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.