Nieuws

CPB: hoge inflatie raakt veel mensen hard in de portemonnee

Door de vele prijsstijgingen gaan Nederlanders er flink op achteruit in de portemonnee. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) daalt de koopkracht dit jaar waarschijnlijk met wel 6,8 procent, iets wat in Nederland zeker decennia niet is voorgekomen. Daarbij is de verwachting dat er meer mensen in de armoede belanden.

"Huishoudens merken de gevolgen van de hoge inflatie, en dat heeft zijn weerslag op de economie", zegt CPB-directeur Pieter Hasekamp in een verklaring. Volgens hem is er een groeiend aantal mensen dat nu al nauwelijks kan rondkomen en voor wie de energierekening onbetaalbaar dreigt te worden.

Na sterk herstel uit de coronacrisis valt de economische groei daarom nu weer terug. Voor heel dit jaar rekent de belangrijke adviseur van het kabinet nog wel op een hoog groeicijfer van 4,6 procent. Maar volgend jaar groeit de economie waarschijnlijk maar 1,1 procent.

Als de energiecrisis die is ontstaan door de oorlog in Oekraïne niet verder escaleert, komt de inflatie dit jaar uit op 9,9 procent. Volgend jaar zou de inflatie dan weer terugzakken, maar met 4,3 procent wel op een hoog niveau blijven hangen. In 2023 herstelt de koopkracht wel weer licht, is de verwachting. Maar met een plusje van 0,6 procent is de verbetering veel te weinig om de enorme klap van dit jaar te compenseren.

Armoede

Door de prijsstijging hebben mensen steeds meer geld nodig om aan hun basisbehoeften te kunnen voldoen, terwijl de inkomens maar beperkt stijgen. Het CPB denkt dat volgend jaar 7,6 procent van de Nederlanders met armoede te maken krijgt. Bijna 1,3 miljoen mensen zouden onder de armoedegrens uitkomen. Voor kinderen gaat het zelfs om 9,5 procent, omdat huishoudens die nauwelijks kunnen rondkomen relatief meer kinderen hebben.

Hoeveel huishoudens minder te besteden hebben kan wel sterk verschillen. De allerlaagste inkomens profiteren dit jaar ook van de energietoeslag van 1300 euro. Maar het CPB waarschuwt dat die steunmaatregel niet alle kwetsbare huishoudens bereikt. Daarbij is die toeslag maar eenmalig en houdt deze laagste inkomensgroep daardoor in 2023 juist beduidend minder over.

Naar deze augustusraming van het CPB werd sterk uitgekeken in politiek Den Haag. De coalitie en het kabinet staan onder grote druk om de pijn van de hoge prijzen te verzachten.

Intussen staat de overheid er financieel wel beter voor, merkt het CPB op. Wat betreft inkomsten profiteert de schatkist van het aantrekken van de economie na de coronacrisis. Daarnaast leidt de hoge gasprijs ook tot fors hogere gasbaten. En door de krappe arbeidsmarkt lukt het niet om alle eerder geplande investeringen te doen. De overheidsuitgaven stijgen daarom minder dan begroot.

Reactie FNV

Een fikse loongolf is volgens voorzitter Tuur Elzinga van vakbond FNV nodig om de pijn van de "catastrofale koopkrachtcrisis" te verzachten. De vakbondsvoorzitter stelt dat de CPB-ramingen laten zien wat iedereen eigenlijk al wist. 

"Steeds meer huishoudens houden aan het eind van hun geld een flink stuk maand over. De armoede, met name onder kinderen, neemt dit en ook volgend jaar hard toe." Elzinga vindt dit ongepast en onnodig. "Want we zijn en blijven een rijk land."

Het probleem zit hem volgens de FNV in de verdeling. "De overheidsfinanciën zijn prima, de winstgevendheid van het bedrijfsleven is meer dan prima, alleen de huishoudens verarmen", aldus Elzinga. "Dat is dus de schuld van het bedrijfsleven, die de winstgevendheid weigert te delen met de mensen die daarvoor keihard hebben gewerkt."

De vakbond geeft aan te gaan "knokken" voor flinke loonstijgingen. 

Reactie kabinet

Minister Sigrid Kaag (Financiën) noemt het in reactie op de CPB-ramingen "vreselijk" dat mensen door de gestegen kosten van levensonderhoud niet meer kunnen rondkomen. "Die armoedeval is iets wat niet bij Nederland past." Daarom werkt het kabinet volgens haar hard aan maatregelen waardoor mensen ook op de langere termijn meer te besteden krijgen.

Kaag benadrukt dat het kabinet dit jaar al bijna zeven miljard euro heeft uitgetrokken om de gevolgen van de torenhoge inflatie voor de koopkracht te dempen. Zij erkent dat dit onder de huidige omstandigheden niet genoeg is. Maar ze wijst ook op het belang van gezonde financiële buffers, die Nederland bijvoorbeeld relatief goed door de coronacrisis hebben geholpen.

Dat neemt niet weg dat het kabinet nog "een aantal pakketjes" voorbereidt. Of die nog dit jaar soelaas zullen bieden, zei Kaag er niet bij. Maar de nadruk ligt dus op de langere termijn. Door lasten te verschuiven, met name van arbeid naar vermogen, hoopt het kabinet ervoor te zorgen "dat je als werkende meer overhoudt aan het eind van de maand".

Minister Karien van Gennip (Sociale Zaken) noemt het "praktisch gezien erg moeilijk" om dit jaar nog iets aan de koopkracht te doen. Volgens haar collega-minister Micky Adriaansens (Economische Zaken) "ligt alles op tafel", al waarschuwt ook zij dat het "erg ingewikkeld" wordt om nog dit jaar iets te doen voor mensen die in de problemen dreigen te komen.

De oppositie in de Tweede Kamer eist onmiddellijke actie van het kabinet om de koopkracht van huishoudens te stutten. Ook de coalitiepartijen zijn geschrokken van de ramingen van het CPB. 

CPB Augustusraming 2022: Inflatie raakt steeds meer mensen, economische groei valt terug

Bron: ANP/CPB

Gerelateerd

Aanmelden nieuwsbrief

Ontvang elke werkdag (maandag t/m vrijdag) de laatste nieuwsberichten, opinies en artikelen in uw mailbox.

Bent u NBA-lid? Dan kunt u zich ook aanmelden via uw ledenprofiel op MijnNBA.nl.