Nieuws 16 augustus 2023

Effecten van renteverhogingen vormen risico voor economie in tweede helft 2023

Het vertrouwen in de economie in West-Europa is sterk gedaald in het tweede kwartaal van 2023. Dat kan een voorbode zijn van sterkere economische tegenwind, als gevolg van vertraagde effecten van strenger monetair beleid door centrale banken.

Dat blijkt uit de Global Economic Conditions Survey (GECS), een wereldwijde enquête van IMA en ACCA onder 750 accountants, die de status van de huidige economische situatie laat zien door de ogen van financiële professionals. Een risicoanalyse laat zien dat inflatie, talentschaarste en cybersecurity grote risico's zijn voor organisaties in West-Europa.

Vertrouwen

Na groei in de vorige drie kwartalen, daalde het wereldwijde vertrouwen in het tweede kwartaal van dit jaar. Opvallend is dat het vertrouwen in West-Europa de op een na grootste daling registreerde, terwijl het vertrouwen in deze regio in de vorige kwartalen de hoogste stijging kende. Die daling van het vertrouwen heeft mogelijk te maken met teleurstelling dat de Chinese economie niet sterker opleefde, na versoepelingen van de covidmaatregelen.

Hoewel orders in Nederland flink teruglopen, te zien aan het tegenvallen van de vrachtdevisieresultaten van onder andere KLM, blijft het niveau ervan in regio West-Europa ongeveer gelijk aan dat van vorig kwartaal. Opvallend is dat het orderniveau lager is dan een jaar geleden, toen de oorlog in Oekraïne net was uitgebroken. Ook zijn er afgelopen jaar minder grote schommelingen gemeten in het orderniveau dan in het vertrouwen.

Recessie

Herzieningen van bbp-gegevens van het eerste kwartaal laten zien dat de eurozone tijdens de winter een kleine recessie meemaakte. Uit onderzoek van S&P Global blijkt dat de bedrijfsactiviteiten scherp zijn gedaald in Q2 2023. De samengestelde Purchasing Managers’ Index (PMI) voor de eurozone daalde van 54,1 in april naar 49,9 in juni; de schatting voor juli kwam uit op 48,9. Daarmee lijkt het monetaire beleid de belangrijkste rem op de conjunctuurcyclus.

De inflatie daalde in Q2 2023 naar 5,5 procent. Deze daling is deels te wijten aan aanzienlijk lagere energieprijzen vergeleken met de prijzen vorig jaar. De beschikbare product-prijsgegevens duiden erop dat de kerninflatie van de goederenprijzen kan dalen in de tweede helft van het jaar (na een daling voor de vierde achtereenvolgende maand in juni).

Bezorgdheid en angst

De wereldwijde bezorgdheidsindex - die de zorgen over hoge operationele kosten weerspiegelt - is in Q2 2023 gelijk gebleven aan die van Q1: ver boven het gemiddelde. Een geringe kostendaling zorgt ervoor dat veel centrale banken de nood voelen om door te gaan met een strenger monetair beleid. Samen kunnen deze factoren voorkomen dat het vertrouwen in de economie zich herstelt.

De twee angstindexen - waarbij de bezorgdheid wordt gemeten dat klanten en leveranciers mogelijk failliet gaan - daalden in Q2 2023 ten opzichte van het vorige kwartaal. Opvallend genoeg wijst dit resultaat op weinig bezorgdheid over recessierisico's, de impact van hogere rentetarieven of het groeiende aantal faillissementen. Het is echter nog te vroeg om te zeggen dat het gevaar is geweken, omdat de centrale banken de rente nog steeds verhogen.