Nieuws 02 augustus 2024

Europese AI-regels stapsgewijs in werking

Om ervoor te zorgen dat AI (kunstmatige intelligentie) veilig en betrouwbaar wordt ontwikkeld en toegepast, is per 1 augustus in de Europese Unie de AI-verordening in werking getreden. De verordening wordt de komende jaren stapsgewijs van toepassing.

Dat meldt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat via de website van de Rijksoverheid. De AI-verordening is een set aan regels die betrouwbare AI in de EU moet garanderen, door eisen te stellen aan de ontwikkeling en het gebruik van deze systemen.

Afhankelijk van het AI-systeem of de context waarin het gebruikt wordt, gelden andere eisen. Toepassingen van AI die echt ontoelaatbare risico's opleveren voor mensen, worden verboden, aldus EZK. Denk aan systemen die worden gebruikt voor een oneerlijke beoordeling van mensen (social scoring). Aan AI met hoge risico's, zoals bij toepassingen op de arbeidsmarkt of in de financiële dienstverlening, worden duidelijke eisen gesteld.

Bij bepaalde AI-toepassingen die met burgers contact hebben (zoals chatbots) of content maken of manipuleren (deepfakes) moet het duidelijk zijn dat dit AI is. Aan AI-toepassingen die weinig of geen risico's met zich meebrengen, worden geen nieuwe eisen gesteld. De meeste AI-systemen die nu in Europa worden gebruikt, vallen in deze categorie.

Duidelijkheid

Burgers, consumenten, overheden en bedrijven die AI-producten gebruiken of hiermee in aanraking komen, kunnen er zo van uitgaan dat deze systemen veilig en betrouwbaar zijn, stelt het ministerie. Het schept duidelijkheid voor AI-ontwikkelaars wanneer zij hun producten op de Europese markt willen aanbieden.

Daarnaast kunnen bedrijven en (overheids-)organisaties in regulatory sandboxes advies en uitleg krijgen van toezichthouders over de regels van de verordening, om zo de drempel te verlagen om AI-systemen op verantwoorde wijze te ontwikkelen en in te zetten.

Ten slotte zorgen de nieuwe Europese regels voor een gelijk speelveld; ook niet-Europese aanbieders van AI-producten en -diensten moeten hieraan voldoen als zij deze hier aanbieden.

Mijlpaal

Minister Beljaarts van Economische Zaken is blij met de Europese afspraken, "die de juiste balans brengen in de kansen en risico’s van AI".

Staatssecretaris Szabó van Digitalisering en Koninkrijksrelaties spreekt van "een belangrijke mijlpaal" voor de Europese Unie. "De EU, en daarmee ook Nederland, zet zich er sterk voor in dat we AI kunnen vertrouwen en dat we ontwikkeling en gebruik van betrouwbare AI bij de overheid stimuleren."

Stapsgewijze invoering

De verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden, maar de verschillende onderdelen worden gefaseerd van toepassing. Dit geeft ontwikkelaars en aanbieders van hoog-risico AI gelegenheid om hun AI-systemen te laten voldoen aan de nieuwe eisen.

Vanaf februari 2025 gelden bepalingen op verboden AI en vanaf augustus volgend jaar gelden eisen voor AI voor algemeen gebruik (general purpose AI). Per augustus 2026 gelden de eisen voor hoog-risico AI-toepassingen en transparantieverplichtingen en vanaf augustus 2027 die voor hoog-risico AI-producten. De volledige AI-verordening is dan van toepassing. Vanaf augustus 2030 gelden ook eisen voor hoog-risico AI-systemen bij overheidsorganisaties die vóór augustus 2026 op de markt zijn gebracht.

De Europese Commissie gaat toezicht houden op de grote AI-modellen die voor veel verschillende doelen gebruikt kunnen worden. Nationale toezichthouders zien erop toe dat de eisen voor hoog-risico AI worden nageleefd. Een en ander wordt in nationale regelgeving vastgelegd, aldus het ministerie van EZK.