Nieuws 08 oktober 2025

ING: Zorg over beperkte groei datacenters in Nederland

Door netcongestie zijn de groeimogelijkheden voor datacenters in Nederland in de komende jaren zeer beperkt. Daardoor kan op termijn technische kennis en kunde verloren gaan en zullen innovatieve startups op het gebied van AI vaker voor het buitenland kiezen. Dat heeft lagere economische groei en grotere buitenlandse afhankelijkheid als gevolg.

Die waarschuwing komt voort uit onderzoek van ING Research. De Nederlandse datacentersector is de afgelopen jaren flink gegroeid door groeiende vraag naar digitale diensten.

De regio Amsterdam is samen met steden als Frankfurt, Londen, Parijs en Dublin Europees koploper op het gebied van datacentercapaciteit. Nederland heeft dan ook een leidende positie opgebouwd in IT gebruik en digitale vaardigheden.

Netcongestie

Maar rondom andere steden bestaan veel omvangrijkere plannen voor het bouwen van datacenters dan Amsterdam, aldus ING. De Amsterdamse gemeenteraad heeft onlangs aangekondigd dat nieuwe aanvragen voor datacenters pas vanaf 2035 weer in aanmerking komen voor een bouwvergunning, vanwege netcongestie.

Er is nu voor zo'n 200 MW aan capaciteit in aanbouw, maar de kans is klein dat de andere 200 MW aan capaciteit zal worden gerealiseerd. De hoofdstad kan haar leidende Europese positie dus langzaam kwijtraken, wat nadelige gevolgen heeft voor de Amsterdamse en Nederlandse economie, waarschuwt ING Research.

Vliegwiel van digitale economie

Datacenters functioneren als economisch vliegwiel voor onze digitale economie, meent ING: hoe meer digitale diensten er komen, hoe meer datacentercapaciteit er nodig is. Hoe meer capaciteit er is, hoe makkelijker nieuwe digitale innovaties ontstaan; bijvoorbeeld generatieve AI.

Dit creëert een zelfversterkend effect: meer digitale vraag leidt tot meer datacenters, wat tot meer innovatie leidt en meer innovatie leidt weer tot meer vraag. Vanwege deze vliegwielfunctie zijn de economische effecten van datacenters aanzienlijk.

Startups

In landen waar veel datacentercapaciteit is, kunnen startups die met AI nieuwe toepassingen en producten bouwen makkelijker aan computerkracht komen, vanwege betere beschikbaarheid en lagere marginale kosten. Dat betekent ook dat de succesvolle bedrijven van de toekomst gebaat zijn bij goede digitale infrastructuur en de beschikbaarheid van computerkracht die datacenters leveren.

Steden met veel datacentercapaciteit maken dus een betere kans op sucesvolle startups op het gebied van AI, aldus ING. Als de sector niet door kan groeien, kan dat in de toekomst betekenen dat die succesvolle bedrijven elders ontstaan.

Nationale regie nodig

Niet alles is mogelijk, omdat de Nederlandse economie te maken heeft met een gebrek aan ruimte, mensen en netcapaciteit, beseft ING. Met name door volle stroomnetten moeten overheden lastige belangenafwegingen maken. De beleidsdiscussie zou zich moeten richten op de manier waarop datacenters ruimtelijk slim ingepast zouden kunnen worden.

Het kabinet heeft de ambitie om in 2032 voor 21 gigawatt aan windenergie op zee te hebben gebouwd. Als datacentercapaciteit kan worden gebouwd waar duurzame energie aan land komt en restwarmte van datacenters wordt gebruikt voor bijvoorbeeld stadsverwarming of verwarming van omliggende gebouwen, kunnen ze op een duurzame manier worden ingepast. Om zulke oplossingen te bewerkstelligen is meer nationale regie nodig, benadrukt ING.

Energiebehoefte

Experts waarschuwen al langer voor de enorme vraag naar energie die ontstaat door de snelle opkomst van AI. Volgens het Internationaal Energieagentschap zal daardoor de energievraag vanuit datacenters in de komende vijf jaar verdubbelen.

Brancheorganisatie Netbeheer Nederland berekende eerder dat de groeiende energievraag door datacenters de komende vijf jaar in ons land eigenlijk vier extra kerncentrales van het type 'Borsele' nodig maakt.