AI stelde bij pilot-audit van KPMG 'betere vragen' dan accountants
KPMG heeft in het Verenigd Koninkrijk voor het eerst een volledige accountantscontrole bij een beursgenoteerd bedrijf parallel laten uitvoeren door AI-agents. Die gingen op onderdelen dieper dan het reguliere controleteam en stelden soms ook "betere vragen". Menselijke tussenkomst bleef wel noodzakelijk.
Dat meldt de Financial Times. De Britse KPMG-organisatie zette dit jaar meer dan honderd AI-agents in, om de jaarrekening van een niet nader genoemd beursfonds uit de FTSE 250 te controleren. De proef, onder de codenaam Project Exponential, liep naast de reguliere wettelijke controle door accountants.
Volgens Cath Burnet, hoofd audit van KPMG in het VK, bleek de AI in verschillende gevallen in staat om "veel dieper" te gaan dan het reguliere controleteam. Soms stelde het systeem volgens haar ook "betere vragen".
De technologie functioneerde echter niet zelfstandig in alle situaties. Bij een onderdeel van de controle moest een accountant ingrijpen, omdat een AI-agent er niet in slaagde relevante regelgeving op de juiste manier te koppelen aan documenten van de onderneming.
Inzet in hele auditproces
Anders dan bij eerdere toepassingen van AI, werd de technologie bij Project Exponential niet voor afzonderlijke controletaken gebruikt, maar gedurende het hele auditproces. De agents verzamelden en analyseerden gegevens, documenteerden hun werkzaamheden en formuleerden conceptconclusies en observaties. Verschillende agents konden autonoom met elkaar samenwerken en voorstellen doen voor vervolgstappen.
Het systeem werd in vier maanden gebouwd, aldus KPMG. Uiteindelijk beoordeelde een auditpartner de experimentele controle. KPMG baseerde de formele accountantsverklaring bij de onderneming overigens niet op de uitkomsten van de AI-audit.
Menselijke betrokkenheid
Volgens Burnet had het AI-team een “andere vorm en omvang” dan een traditioneel controleteam. De menselijke betrokkenheid bleef essentieel. Accountants bepaalden de doelstellingen van de agents, voorzagen ze van informatie over de onderneming en eerdere controles en controleerden en betwistten de uitkomsten, voordat conclusies werden getrokken.
KPMG ziet "duidelijke mogelijkheden voor tijdbesparing" door het gebruik van AI, maar wil volgens de Financial Times niet zeggen of die efficiëntiewinst uiteindelijk ook tot lagere controlefees zal leiden.
Ook PwC voert parallelle AI-audits uit om te onderzoeken hoe de technologie gedurende het volledige controleproces presteert, aldus de FT, maar zonder er voor de wettelijke controle op te vertrouwen.
FRC waarschuwt voor risico's
De opmars van AI in de controlepraktijk roept tegelijkertijd vragen op bij toezichthouders. De Britse Financial Reporting Council (FRC) waarschuwde recent dat het gebruik van AI een "distinct threat" kan vormen voor de integriteit en onafhankelijkheid van accountants; bijvoorbeeld wanneer inzichten uit AI-agents ook worden gebruikt voor advies aan controlecliënten.
"Welke techniek een kantoor ook gebruikt, de accountant blijft verantwoordelijk", zo benadrukte Mark Babington, executive director of regulatory standards bij de FRC. "Accountants moeten kunnen uitleggen hoe zij AI inzetten, de uitkomsten kritisch toetsen en kunnen instaan voor het controlebewijs waarop zij zich baseren."
Beperkt vertrouwen
Uit onderzoek van een Britse onderzoeks- en beleidsgroep, het Centre for Public Interest Audit, blijkt bovendien dat 23 procent van de voorzitters van auditcommissies slechts beperkt vertrouwen heeft in AI. Genoemde risico's zijn onder meer een te grote afhankelijkheid van technologie, aantasting van de professioneel-kritische instelling, gegevensbeveiliging en hallucinaties waarbij AI onjuiste of verzonnen informatie produceert.
KPMG stelt dat het AI-systeem "volledig inzicht en herleidbaarheid" biedt. Interacties van AI-agents met documenten worden tot op het niveau van afzonderlijke tekens en tijdstippen vastgelegd.
Opschalen
KPMG wil Project Exponential nu uitbreiden naar maximaal twintig grotere controles en hoopt de AI-audits uiteindelijk aan klanten te kunnen aanbieden. Voor grootschalige toepassing bij duizenden controles is de technologie volgens Burnet echter nog niet ver genoeg ontwikkeld.
Daarnaast beschikt een groot deel van de ondernemingen nog niet over voldoende 'schone' data om AI-agents effectief te kunnen inzetten, aldus de FT.
Gerelateerd
Advocaten mogen met AI bespaarde uren niet declareren
Advocaten die dankzij de inzet van AI sneller werken, mogen de bespaarde tijd niet bij hun cliënten declareren. Dat stelt de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA)...
Hoe AI eruitziet op een gewone dinsdagochtend op kantoor
In mijn vorige opinie op Accountant.nl schreef ik dat je het personeelstekort niet oplost met een black box. De reacties kwamen bijna allemaal neer op dezelfde vraag:...
Nederlandse positie in AI moet sterker worden
Het kabinet wil meer regie nemen over de ontwikkeling en toepassing van kunstmatige intelligentie. Nederlandse AI-bedrijven moeten gemakkelijker kunnen groeien,...
Financiële verslaggeving AI-sector moet alarmbellen bij accountants laten rinkelen
De enorme risico's die zichtbaar zijn in de financiële verslaggeving van techgiganten, maakt dat er werk aan de winkel is voor accountants, aldus Marcel Pheijffer.
Synergie tussen mens en AI is bepalend voor het succes van accountantskantoren
Klanten vragen naar AI bij hun accountant, jaarrekeningcontroles kunnen met behulp van AI efficiënter en doeltreffender worden verricht. Toch blijft een controle...
