Nieuws Vandaag

Rekenkamer: minister weet nauwelijks of goudvoorraad er ligt, accountant vertrouwt op opgave buitenlandse centrale banken

De minister van Financiën weet onvoldoende hoe wordt gecontroleerd of de Nederlandse goudvoorraad er echt ligt. Ook de controlerend accountant doet geen fysieke controle van de voorraad in het buitenland, zo stelt de Algemene Rekenkamer.

Het gaat om 612 ton goud ter waarde van ruim 72 miljard euro, beheerd door De Nederlandsche Bank (DNB). Ruim twee derde daarvan ligt in het buitenland. Het goud is de afgelopen jaren hard in waarde gestegen en is volgens de website van DNB te zien als "spaarpot voor noodgevallen", bijvoorbeeld ontwrichtende situaties zoals "een financiële crisis, ernstige politieke instabiliteit of zelfs oorlog".

De minister van Financiën is namens de staat enig aandeelhouder van DNB en mag informatie inwinnen over het goud, maar doet dat nauwelijks. Dat blijkt uit het rapport Focus op de goudvoorraad van de Algemene Rekenkamer.

Vertrouwen in DNB

Het beheer van de goudvoorraad behoort volgens minister Heinen van Financiën tot "de vitale belangen van de staat". De minister heeft als enig aandeelhouder van DNB een brede verantwoordelijkheid voor het financieel-economische beleid in Nederland.

Tegelijkertijd vraagt hij niet of nauwelijks om informatie over dit vitale belang, maar vertrouwt erop dat DNB het goed op orde heeft. De minister legt de onafhankelijkheid van DNB zo streng uit dat hij vrijwel geen informatie vraagt over het beheer van het Nederlandse goud, zo constateert de Rekenkamer.

Verplaatsing

Die afstandelijke houding nemen het ministerie en de opeenvolgende ministers al langere tijd aan, stelt de Rekenkamer. Zo verplaatste DNB in 2014 een deel van de goudvoorraad uit New York naar Nederland. De operatie werd door DNB in het geheim voorbereid en uitgevoerd. In de archieven van het ministerie van Financiën is niets te vinden over de rol of betrokkenheid van het ministerie daarbij.

Het is niet zeker of de minister destijds vooraf is geïnformeerd. In de zomer van 2026 werd er opnieuw een grote hoeveelheid goud verplaatst, vanuit New York en Ottawa naar Londen. Daarover werd de minister kort vooraf geïnformeerd door DNB.

Controle door accountant

Het Nederlandse goud ligt op vier verschillende locaties; in New York, Ottawa, Londen en Zeist. Het verspreiden van het goud werd gedaan nadat in de Tweede Wereldoorlog een groot deel van de voorraad verdween.

DNB controleert of de goudvoorraden ook echt aanwezig zijn op de locaties en veilig opgeslagen liggen. Daarnaast heeft de minister van Financiën in zijn rol als aandeelhouder een externe accountant benoemd om de jaarrekening van DNB te controleren. Momenteel is dat KPMG.

Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat de externe accountant niet met DNB meegaat op de fysieke controles in de buitenlandse kluizen, maar alleen bij de fysieke controle in Zeist. Wel krijgt de externe accountant een verklaring van de buitenlandse centrale banken dat de Nederlandse goudvoorraad er ligt.
De minister zelf weet niet hoe de controles door DNB en door de externe accountant in zijn werk gaan.

Onafhankelijkheid

Collegelid Barbara Joziasse van de Algemene Rekenkamer geeft aan dat de minister meer informatie zou mogen inwinnen, maar ook dat DNB volkomen onafhankelijk moet kunnen opereren: "De onafhankelijkheid van DNB is een groot goed. Daar moeten we zuinig op zijn. Tegelijkertijd is de vraag of de minister niet op hoofdlijnen wil weten hoe DNB de goudvoorraad beheert", aldus Joziasse.

Zij noemt het "logisch" dat exacte veiligheidsmaatregelen niet openbaar zijn. Maar de minister vindt wel dat het beheer van de goudvoorraad behoort tot de vitale belangen van de staat. "Dan verwacht je ook dat hij wil weten hoe deze vitale belangen van de staat geborgd zijn en welke risico's er zijn."

Bron: Algemene Rekenkamer