Nieuws 19 februari 2026

ING: Nederlandse industrie laat nog veel AI-kansen liggen

De Nederlandse industrie past weliswaar steeds vaker kunstmatige intelligentie toe in haar bedrijfsprocessen, maar blijft achter bij het tempo dat nodig is om internationaal concurrerend te blijven.

In 2025 is de adoptie in de industrie sneller toegenomen dan in andere sectoren. Toch blijkt uit een sectoranalyse van ING Research dat slechts één op de vijf producenten actief gebruikmaakt van AI, terwijl software-investeringen achterblijven bij de totale industriële investeringsgroei.

De industriële sector dreigt kansen te missen om productiever en concurrerender te worden. Op de middellange termijn blijken industriebedrijven die AI implementeren doorgaans beter te presteren dan concurrenten die dat niet doen.

Productiviteitsgroei

Academische studies op bedrijfsniveau laten zien dat de invoering van AI de jaarlijkse productiviteitsgroei van werknemers tot 3 procentpunten kan verhogen, aldus ING. Op de middellange termijn blijken industriebedrijven die AI implementeren bovendien doorgaans beter te presteren dan concurrenten die dat niet doen, zowel op het gebied van productiviteit als marktaandeel.

Hoewel de voordelen verschillen per taak en dus per bedrijf, loopt de industrie het risico achter te blijven bij een belangrijke nieuwe technologie met potentieel significante productiviteitswinst.

Software-investeringen moeten omhoog

Voor een productieve AI-inzet zijn grotere investeringen in software nodig, meent ING. De industrie heeft de afgelopen vijf jaar de investeringen in software weliswaar opgevoerd, maar gemiddeld was de groei met 2 procent per jaar slechts half zo hoog als de totale industriële investeringsgroei. Vergeleken met de economie-brede investeringen in software blijft de industriële groei van software-investeringen nog verder achter.

De reële waarde van het industriële software-kapitaal is de afgelopen vijf jaar met 7,5 procent afgenomen, terwijl er landelijk sprake is van 8,5 procent groei. Om met AI substantiële productiviteitswinsten te realiseren is een omkering van die neergaande trend nodig.

AI in industrie minder vaak toegepast dan elders

Afgezet tegen andere EU-landen geeft de industriële AI-adoptie van Nederland een tweeledig beeld. Maakbedrijven zetten in Nederland vaker AI in dan gemiddeld in de EU, maar lopen achter bij de Europese koplopers. Gemeten onder bedrijven met 10 of meer werkzame personen gebruikt in Nederland 29 procent van de industriebedrijven AI, terwijl dat in de totale EU gemiddeld 17 procent is.

Tegelijkertijd staan Nederlandse maakbedrijven op achterstand vergeleken met hun tegenhangers in de meeste omringende landen in Noordwest-Europa. Zo geeft in België en Denemarken bijna 40 procent van de maakbedrijven aan in 2025 AI te hebben gebruikt. Het aandeel industriële grootgebruikers (dat drie of meer AI-toepassingen inzet), ligt in die landen ook een stuk hoger dan in Nederland.

Grootste winst buiten het kernproces

Het grootste potentieel van (Gen)AI zit niet in het kernproces van produceren zelf. Dat is al sterk geautomatiseerd met machines en robots. Juist in processen daar omheen valt nog veel te winnen, meent ING. Zoals in logistieke processen en serviceverlening, maar ook contentcreatie en analyse-toepassingen voor afdelingen als marketing en sales, HR, IT, finance en legal.

Een goede data-infrastructuur vormt de basis voor succes. Veel industrie bedrijven doen er daarom goed aan hun processen beter inzichtelijk te maken, data op te schonen en consistenter te maken en IT en operationele technologieën te koppelen om betrouwbaarheid te waarborgen. Hoe beter data zijn ontsloten en gestructureerd, hoe krachtiger AI verbanden kan leggen en waarde kan creëren, stelt ING in de sectoranalyse.

Bron: ING Research