Nieuws Vandaag

AFM: 'Onvoorspelbaarheid financiële markten is nieuwe normaal'

De opeenstapeling van economische schokken, technologische versnellingen en internationale spanningen maakt de omgeving fundamenteel onzeker. Voor de financiële sector worden onvoorspelbaarheid en grillige marktbewegingen het nieuwe normaal. Dat stelt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) bij de presentatie van het Jaarverslag over 2025.

"We hebben te maken met een opeenstapeling van risico's, waar we traditioneel al van één nerveus zouden worden. Dit is ons nieuwe normaal geworden: onvoorspelbaar, kort-cyclisch en cumulerend. De komende tijd kunnen we ons er maar beter op instellen", aldus bestuursvoorzitter Laura van Geest van de AFM, die bij de presentatie van het jaarverslag sprak over "Elke dag iets nieuws uit het Witte Huis".

Voor de financiële sector betekent het volgens de AFM dat weerbaarheid en wendbaarheid belangrijker worden dan ooit. Ondernemingen moeten risico's sneller kunnen herkennen, robuuste buffers aanhouden en voorbereid zijn op ontwikkelingen die zich niet langer één voor één, maar in clusters en in een steeds hoger tempo aandienen.

Volgens Van Geest kan een oorlog tegenwoordig in een weekend alle voorspellingen omver gooien. Stabiliteit zit dan ook "niet in terug proberen te gaan naar het oude evenwicht, maar in ons vermogen om met die onvoorspelbaarheid om te gaan".

Wendbaar en weerbaar

Ook als het over de opkomst van AI gaat is het "onvoorspelbaarheid troef". Daarnaast moet digitale weerbaarheid steeds hoger op de agenda komen, wat de AFM-voorzitter betreft. "De financiële sector moet wendbaar en weerbaar zijn en tegen een stootje kunnen."

Voor de AFM als toezichthouder vraagt dit ook om scherp zicht blijven houden op risico's en regelgeving, die meebeweegt met een wereld waarin onzekerheid de standaard is. Van der Geest benadrukte verder dat Europa zich meer moet verenigen en versterken, want het zijn "gure tijden". De AFM ziet de European Securities and Markets Authority (ESMA) graag transformeren naar een "echte Europese toezichthouder".

Accountancy

De AFM blikt in het verslag ook terug op het toezicht op de accountantssector. Doelstelling daarbij is volgens de toezichthouder om accountantsorganisaties meer inzicht te geven in hun kwaliteit, risico’s en waarborgen. De AFM wil toe naar een “cultuur van continue kwaliteitsverbetering”, met “meer scherpte” in de sector als het gaat om signalen van fraude en discontinuïteit bij wettelijke controles.

In 2025 kwam de toezichthouder met verschillende rapporten, zoals over de kwaliteit van risico-analyses bij controleopdrachten en over de inzet en reikwijdte van audit-tooling. Ook werd gekeken naar de selectie van wettelijke controles voor het intern kwaliteitsonderzoek en deed de toezichthouder onderzoek naar de kwaliteit van duurzaamheidsinformatie.

Kwaliteitsverbetering

AFM-bestuurder Hanzo van Beusekom onderstreepte bij de presentatie van het jaarverslag nog eens de rol van de accountant in onzekere tijden als deze, waarin het beroep "belangrijker dan ooit" is. De AFM constateert dat de grotere oob-accountantsorganisaties inmiddels over een langere periode werken aan kwaliteitsverbetering, aldus Van Beusekom. De toezichthouder heeft daar bij de reguliere vergunninghoudende kantoren nog geen compleet zicht op. Maar "druk en tegendruk blijven nodig", onderstreepte Van Beusekom, want nieuwe digitale incidenten in de sector tonen de kwetsbaarheid. Voor accountantskantoren is een sterke informatiebeveiliging dan ook "cruciaal".

De AFM is verheugd dat de nieuwe accountantswet eindelijk in werking kan treden, na een lang politiek voortraject. Als geheel heeft de sector volgens Van Beusekom een "mooie stap vooruit" gezet. Hij geeft het accountantsdossier daarom medio dit jaar "met een gerust hart" over aan zijn opvolger; als bestuurder neemt Van Beusekom dit najaar de portefeuille retailmarkt en asset management over van vertrekkend bestuurslid Jos Heuvelman. Wie het accountantsdossier dan krijgt is nu nog "een mysterie", aldus de toezichthouder.

Vergunningen, signalen en boetes

De AFM verleende in 2025 in totaal zestien nieuwe reguliere vergunningen aan accountantskantoren en trok er dertien in. Ook verleende de AFM twee registraties aan auditkantoren uit andere Europese lidstaten. Het aantal signalen over accountantsorganisaties lag een stuk lager dan in 2024, met 319 in 2025, tegenover 564 een jaar eerder.

Wel deelde de AFM zes waarschuwingen uit aan accountantsorganisaties, tegenover twee in 2024. Ook waren er vorig jaar drie boetes en vijf toezichtbrieven voor kantoren en diende de AFM twee tuchtklachten in tegen individuele accountants.

Peter Paul de Vries (ceo Value8 en redacteur van beleggersplatform IEX) wilde van de AFM weten of de toezichthouder nog individuele accountants naar de tuchtrechter gaat sturen vanwege geconstateerde examenfraude. Dat zijn er volgens De Vries immers al gauw zo'n 1.700 tot tweeduizend. Van Beusekom gaf aan dat de AFM toeziet op kantoren en niet op individuele accountants. Door de betrokken kantoren is gekozen voor interne maatregelen, die in sommige gevallen stevig zijn geweest. De AFM heeft wel bekeken hoe de kantoren daarmee om zijn gegaan.

Crypto

De AFM werkt inmiddels ook met een team van circa twintig mensen aan de inrichting van het toezicht op de cryptomarkt. De risico’s van crypto’s blijven groot en een flink deel valt bovendien buiten het AFM-toezicht, benadrukte Van Beusekom.

Op een vraag van Accountant.nl over de moeilijk leesbare jaarrekening van Bitvavo, waarbij de waarde van cryptoposities is omgerekend in gangbare valuta als euro’s en dollars, stelde Van Beusekom: “We moeten uitzoeken of er een wettelijke mogelijkheid is om in cryptowaarden een jaarrekening op te stellen.”

Er zijn weinig volledig door accountants gecontroleerde jaarrekeningen van cryptobedrijven, al heeft een buitenlands cryptobedrijf aangegeven een full audit te gaan doen, zo geeft de toezichthouder aan. “We hebben dus nog niet zo heel veel visie op volledige jaarrekeningen in crypto. Er zijn geen wettelijke mogelijkheden om dat af te dwingen”, aldus Van Beusekom. “Wat wij prettig zouden vinden, is dat gelijk risico zou moeten leiden tot gelijke waarborgen en gelijk toezicht.”

Bij crypto is sprake van een hoger risiconiveau; het is volatieler en riskanter dan andere categorieën, stelt de AFM-bestuurder. “De mindere mate van zorgplicht en de gebrekkige aanlevering van data zijn uit balans. Dat zou in de wet gelijk moeten worden getrokken.”

Inzet AI op kapitaalmarkten

Tegelijk met het jaarverslag publiceerde de AFM twee nieuwe onderzoeksrapporten. In een verkennende studie naar de inzet van AI op de kapitaalmarkten constateert de toezichthouder dat autonome en zelflerende systemen duidelijke kansen bieden, zoals efficiëntere prijsvorming en beter geïnformeerde investeringsbeslissingen.

Tegelijkertijd neemt met de verdere ontwikkeling van deze technologie het aantal beslissingen dat door AI wordt genomen toe, terwijl het inzicht in de onderliggende afwegingen afneemt. Dat vergroot het risico op plotselinge marktvolatiliteit en op nieuwe, moeilijk te detecteren vormen van marktmisbruik en bemoeilijkt het toezicht. De AFM benadrukt daarom dat menselijke betrokkenheid, het vermogen om in te grijpen en duidelijke verantwoordelijkheid onmisbare randvoorwaarden blijven.

Ander onderzoek van de AFM geeft inzicht in de herstel- en financieringsopgave voor woningeigenaren met funderingsproblemen. Een complexe opgave die de sector en stakeholders samen moeten oppakken, vindt de AFM.

• AFM Jaarverslag 2025