Nieuws 17 april 2026

CPB: Iranoorlog doet groei koopkracht teniet

Door de Iranoorlog gaan Nederlanders er dit jaar in doorsnee waarschijnlijk niet op vooruit in hun portemonnee. Daarvoor waarschuwt het Centraal Planbureau in een nieuwe analyse van de gevolgen van het conflict, dat voor een sterke stijging van de olie- en gasprijzen heeft gezorgd.

Het CPB keek in de nieuwe analyse onder andere naar de verwachtingen over de ontwikkeling van de olie- en gasprijzen op de markt. In een scenario dat die verwachtingen volgt, stijgt de inflatie dit jaar naar 3,8 procent.

Dat is fors meer dan het CPB een maand geleden raamde. Toen meldde het CPB dat de inflatie door de oorlog kon uitkomen op 2,9 procent binnen een scenario dat de marktverwachtingen volgt.

Koopkracht

Die sterkere prijsstijgingen tasten de koopkracht aan. Waar het CPB voor het uitbreken van de oorlog nog rekende op een stijging van de koopkracht in doorsnee van 1,4 procent, gaat het planbureau er in het scenario van de marktverwachtingen van uit dat de koopkracht dit jaar niet stijgt. Ook de armoede neemt in dat geval toe.

Het CPB keek ook naar scenario's waarin de energieprijzen korte of langere tijd hoger zijn. In die gevallen daalt de koopkracht zelfs met respectievelijk 1,2 en 1,4 procent. De inflatie loopt in die scenario's op tot meer dan 5 procent.

Minder groei

Door de Iranoorlog loopt ook de economische groei terug. Ontwikkelen de energieprijzen zich volgens de marktverwachtingen, dan stijgt het bruto binnenlands product dit jaar met 1 procent en volgend jaar 0,8 procent. Dat was in de eerdere raming van het CPB 1,4 en 1,1 procent.

Hoe langer de hoge energieprijzen aanhouden, hoe zwakker de economische groei. Als er langdurig sprake is van gestegen energieprijzen, is er volgens het CPB in 2027 nagenoeg geen groei.

Autokosten

Voor de analyse keek het CPB onder andere naar de gevolgen voor specifiek de laagste inkomensgroep, omdat die vaak het kwetsbaarst is voor hogere energieprijzen. Het gaat om huishoudens met een inkomen tot 10 procent boven de armoedegrens. Daarvan bezit ongeveer 30 procent een auto.

In het scenario dat de marktverwachtingen volgt, stijgen de brandstofkosten voor huishoudens met lagere inkomens in het bezit van een auto in doorsnee met 200 euro in 2026. Maar bij huishoudens uit deze groep die veel kilometers maken met de auto, kunnen de brandstofkosten zelfs oplopen tot ruim 1.000 euro, in de scenario's waarin de energieprijzen tijdelijk of voor een langere periode hoog blijven.

Bron: ANP/CPB