Nieuws Vandaag

Banken schetsen gevolgen van AI voor accountants en advocaten

De zakelijke dienstverlening is in de ban van AI en vergrijzing. De snelle opkomst van kunstmatige intelligentie raakt aan het verdienmodel van accountants en advocaten, meent ABN AMRO. Ook de Rabobank schetst in een nieuwe studie de impact van AI op de zakelijke dienstverlening.

Werk dat voorheen uren kostte, kan nu in minuten, stelt ABN-AMRO. Dat raakt het verdienmodel van onder meer advocaten en accountants direct. Tegelijk heeft de sector last van de vergrijzing en is de groei nauw verbonden met de Nederlandse economie.

Professionele dienstverlening ondergaat een "fundamentele transformatie door AI, waarbij vooral gestandaardiseerde diensten onder druk staan en complexe, specialistische dienstverlening juist aan belang wint", meent de bank.

De sterke afhankelijkheid van menselijk kapitaal maakt de zakelijke dienstverlening kwetsbaar voor krapte op de arbeidsmarkt. Dat vertaalt zich direct in operationele beperkingen. Door inflatie en schaarste stijgen de loonkosten, terwijl personeel in sommige gevallen simpelweg niet beschikbaar is.

Bedreiging en kans

De opkomst van AI is zowel een bedreiging als een kans voor het toekomstige verdienvermogen van zakelijke dienstverleners, aldus ABN AMRO. "AI biedt duidelijke kansen door automatisering van routinematige werkzaamheden, verbetering van productiviteit en ondersteuning van besluitvorming. In arbeidsbemiddeling leidt dit bijvoorbeeld tot efficiëntere matching van vraag en aanbod, terwijl in de professionele dienstverlening standaardprocessen sneller en goedkoper kunnen worden uitgevoerd. Tegelijkertijd brengt deze technologische transitie nieuwe risico's met zich mee omdat AI bestaande verdienmodellen onder druk zet, met name waar het gaat om uurtje-factuurtje werk."

Kantelpunt

Rabobank komt met een rapport waarin wordt gesteld dat de Nederlandse IT en zakelijke dienstverlening "op een kantelpunt" staan. Door personeelsschaarste en hogere klantverwachtingen richten bedrijven zich steeds meer op het verhogen van de productiviteit. Vooral AI moet daarbij gaan helpen.

De potentie is groot en concreet, meent Rabobank. Want 86 procent van de taken in de IT en 64 procent van de taken in de zakelijke dienstverlening heeft een (hoog) automatiseringspotentieel. "Vooral taken in de softwareontwikkeling, marketing, boekhouding en administratieve processen lenen zich hiervoor, net als delen van consultancy en juridische analyse."

Vooral functies met veel routinematige, analytische of tekstgedreven werkzaamheden kunnen sterk door AI worden geraakt, stelt de bank. Nederlandse bedrijven lopen qua AI-gebruik wel voor op het Europees gemiddelde, maar behoren niet tot de kopgroep.

De accountancy automatiseert met AI steeds vaker een groot deel van de traditionele werkzaamheden, zoals boekhouding, controle en rapportage, schrijft de Rabobank. "Hierdoor stijgt de productiviteit per werknemer en verschuift de rol van accountants van uitvoerend naar adviserend en toezichthoudend. Tegelijk neemt de vraag naar ondersteunende en juniorfuncties af, terwijl de toegevoegde waarde zich concentreert bij complexe oordeelsvorming en klantadvies."

Dit beeld wordt volgens de bank ondersteund door een licht dalende vacaturegraad sinds eind 2024 en tegelijk een stijgende arbeidsproductiviteit sinds 2023.

Advocaten en consultants

Ook binnen de advocatuur en de consultancy wordt de impact van AI meer en meer voelbaar. "De productiviteit per professional neemt toe, terwijl de behoefte aan instapfuncties daalt", stelt de bank over de advocatuur. "De sector zal zich opsplitsen in gestandaardiseerde en hoogwaardige dienstverlening."

In de consultancy ligt de impact van AI vooral bij analytische en ondersteunende taken, zoals data-analyse en rapportages. "Teams worden kleiner, de productiviteit stijgt, maar de concurrentie neemt toe doordat analytische capaciteit minder schaars is. De toegevoegde waarde ligt steeds meer in domeinkennis en executiekracht."

Volgens Rabobank is de verschuiving van arbeid naar kapitaalintensieve productie en hogere productiviteit al begonnen, wat blijkt uit een combinatie van de dalende vacaturegraad en stijgende output.