Nieuws 10 juni 2026

Inzet AI leidt niet automatisch tot productiviteitswinst

De inzet van kunstmatige intelligentie leidt niet vanzelf tot meer productiviteit op de werkvloer. Dat stelt TNO na onderzoek. Organisaties staan volgens het onderzoeksbureau te weinig stil bij de manier waarop AI het werk voor medewerkers verandert.

TNO onderzocht de inzet van AI bij vier organisaties. Daaruit blijkt dat AI werkprocessen versnelt en vereenvoudigt, maar dat productiviteitswinst niet standaard het gevolg is.

Het hangt er volgens TNO van af wat organisaties doen met de vrijgekomen tijd. Alleen als zij die tijd waardevol benutten, ontstaat productiviteitswinst. Er kan ook bewust gekozen worden om de vrijgekomen tijd te gebruiken om de werkdruk te verlagen.

Kwaliteit

AI beïnvloedt naast de hoeveelheid werk ook de kwaliteit van werk, stelt TNO. Voor werknemers verandert het takenpakket en kan het werk complexer, gevarieerder of juist eentoniger worden.

Voor de autonomie en mentale belasting van medewerkers is het van belang hoe de werkgever de vrijgekomen tijd invult. "Vullen organisaties die tijd met hetzelfde werk, dan neemt de variatie af. Passen zij doelstellingen niet aan, dan daalt de mentale belasting door minder tijdsdruk", stelt TNO.

Betrokkenheid

Het onderzoek laat zien dat AI-toepassingen vaak beginnen bij concrete problemen in het primaire proces. Daarom moeten mensen vanuit dat primaire proces nauw betrokken zijn bij de ontwikkeling en invoering van de AI-toepassing, aldus TNO. Dat vergroot de kansen voor productiviteitsverbetering door een goed functionerend AI systeem. Ook wordt zo de kans groter dat er tijdig en voldoende aandacht is voor verandering van taken en arbeidsomstandigheden.

Goede randvoorwaarden zijn essentieel voor succesvolle AI-implementatie. Daarbij kan worden gedacht aan datakwaliteit, een sterke IT-infrastructuur, voldoende digitalisering en ruimte om te experimenteren.

Volgens de onderzoekers is AI-adoptie geen puur technische uitdaging. Organisaties moeten bewust keuzes maken in de inrichting van werk, rollen en processen. 

Bron: ANP/TNO