Nieuws Vandaag

PwC: Techsector essentieel voor economische groei Nederland

Bijna 2.400 technologie- en platformbedrijven vormen de ruggengraat van de Nederlandse innovatie en economische groei. Maar een verslechterend ondernemingsklimaat en toenemende onzekerheid over beleid en regelgeving, raken de dynamiek van dit ecosysteem. Het aantal nieuwe startups daalde sinds de piek in 2023 met bijna 40 procent.

Onderzoek van het Chief Economist Office van PwC laat zien dat het Nederlandse technologie- en platform-ecosysteem uit meer dan 2.380 bedrijven bestaat. Deze ondernemingen bezitten gezamenlijk bijna 140.000 patenten, in sectoren variërend van transport en energie tot gezondheidszorg en halfgeleiders. De bedrijven onderhouden bovendien nauwe banden met toonaangevende academische instellingen via tientallen universitaire spin-offs.

"Dit ecosysteem is niet slechts een verzameling bedrijven, maar een motor waarmee nieuwe ideeën worden omgezet in economische waarde", aldus Barbara Baarsma, chief economist bij PwC. "Voor elk gevestigd technologie- of platformbedrijf worden er acht nieuwe ondernemingen opgericht door oud-medewerkers, wat een zichzelf versterkende cyclus van ondernemerschap en kennisoverdracht creëert."

Amsterdam als centrum

Het onderzoek toont aan dat bijna driekwart van de technologie- en platformbedrijven hun hoofdkantoor in Nederland heeft, waarbij Amsterdam fungeert als dominante hub met ruim 20 procent van het totale ecosysteem. Deze concentratie strekt zich uit over de centrale regio's, waarbij Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht de grootste aandelen bedrijven huisvesten.

Hoewel ze numeriek een kleiner aandeel vertegenwoordigen, hebben bedrijven met een buitenlands hoofdkantoor een groot economisch gewicht in het ecosysteem. Zij nemen het grootste aandeel in wereldwijde werkgelegenheid voor hun rekening, zijn oververtegenwoordigd in latere groeifasen en kennen hogere waarderingen. Zo verbinden ze het Nederlandse ecosysteem effectief met internationale kapitaalmarkten en innovatienetwerken, aldus PwC.

STEM

STEM‑vaardigheden (Science, Technology, Engineering en Mathematics) vormen de basis voor technologische innovatie en ontwikkeling en toepassing van nieuwe productieve technologieën. Binnen het ecosysteem houdt ongeveer 36 procent van de werknemers zich bezig met STEM-activiteiten.

Toonaangevende technologie- en platformbedrijven hebben elk meer dan vijfhonderd STEM-professionals in dienst in Nederland. De meeste bedrijven opereren volgens software-as-a-service- of productiegerichte businessmodellen, met duidelijke sterktes in de sectoren gezondheidszorg, enterprise software, fintech en energie.

PwC noemt het zorgelijk dat het aantal nieuwe startups sinds de piek in 2023 met 38 procent is gedaald. Ook de Nederlandse scaleup-ratio - het percentage bedrijven dat erin slaagt meer dan €10 miljoen op te halen - blijft met 21,6 procent achter bij zowel het Europese gemiddelde als bij de Verenigde Staten. Sinds 2021 heeft geen enkel Nederlands technologiebedrijf een beursgang gerealiseerd, wat de herinvestering van vermogen in een volgende generatie startups beperkt.

Een analyse van het nieuws- en sentimentsbeeld rondom het ondernemingsklimaat van het ecosysteem toont volgens PwC een toenemende media-aandacht in combinatie met een verslechterend sentiment, gedomineerd door zorgen over regelgeving, onzekerheid en het investeringsklimaat.

Aanpassing beleid noodzakelijk

Het PwC-onderzoek identificeert kritieke gebieden die beleidsaandacht vereisen om de internationale concurrentiepositie van het ecosysteem te behouden. Zo vereist het aantrekken en behouden van internationaal talent een stabiel en concurrerend fiscaal regime. De recente versobering van de expatregeling ondermijnt de positie van Nederland in de mondiale competitie om kenniswerkers.

Verder ondermijnt de huidige Box 3-behandeling van aandelenkapitaal, met name de belasting op ongerealiseerde winsten op illiquide aandelen, het vermogen van startups om talent aan te trekken via participatie in aandelen. En strenge arbeidsbeschermingsregels verhogen de kosten van innovatie en aanpassing en ontmoedigen opschaling. Baarsma: "Startups moeten hun personeelsbestand snel kunnen uitbreiden en aanpassen naarmate projecten slagen of falen. Wanneer afschalen kostbaar en risicovol is, worden bedrijven voorzichtiger in het aannemen van personeel en daarmee in hun groeistrategie. Dit remt hun vermogen om snel op te schalen."

Daarnaast vragen innovatie-instrumenten zoals de WBSO en de Innovatiebox modernisering, om beter aan te sluiten bij de manier waarop digitale en platformgebaseerde businessmodellen daadwerkelijk waarde creëren.

Kantelpunt

Volgens PwC ondermijnt de beleidsinstabiliteit het vertrouwen van investeerders. Het technologie- en platform-ecosysteem vraagt om langetermijn planning, terwijl de afgelopen jaren gekenmerkt worden door een snelle opeenvolging van veranderingen, die de voorspelbaarheid aantasten die essentieel is voor duurzame investeringen.

PwC verwijst naar eerdere rapporten van Draghi en Wennink, die aangeven dat het veiligstellen van toekomstige welvaart een jaarlijkse economische groei vraagt van ten minste anderhalf tot twee procent. Die moet vooral komen van productiviteitswinsten en investeringen in de domeinen waarin het technologie- en platform-ecosysteem actief is: digitalisering, kunstmatige intelligentie, energietechnologie en life sciences.

Zonder doortastende maatregelen voor het versterken van het ecosysteem, loopt Nederland het risico de economische basis te verliezen die nodig is om maatschappelijke investeringsambities te financieren, aldus PwC.

• PwC-rapport: The Netherlands' tech engine: Mapping the Dutch tech and platform ecosystem