Nieuws 31 juli 2026

Politieke onrust kost Europa miljarden, Nederland uitzondering

Politieke onrust kost Europa miljarden omdat het de rente op staatsleningen opdrijft. Nederland vormt de uitzondering. Ondanks de politieke onrust blijven extra rentekosten bij ons beperkt.

Volgens onderzoek van kredietverzekeraar Allianz Trade heeft de 'politieke fragiliteit' van Europese landen sinds 2022 geleid tot 100 miljard euro aan extra rentelasten.

"Politieke instabiliteit is niet langer alleen iets voor praatprogramma’s; het is een keiharde kostenpost op de begroting", zegt Johan Geeroms, director Risk Underwriting bij Allianz Trade Benelux. "Die 100 miljard aan extra rente is geld dat overheden daardoor niet kunnen besteden aan bijvoorbeeld zorg, onderwijs of klimaat."

Politiek risico wordt meetbare kostenpost

"Met dit rapport laten we zien dat politiek risico geen vaag begrip meer is, maar een goed meetbare factor in de prijs van staatsleningen", aldus Geeroms. "We gebruiken daarvoor onze Political Fragility Index (PFI), die op basis van peilingen vier dingen meet: hoe versnipperd het partijenstelsel is, hoeveel kiezers traditionele partijen de rug toekeren, hoe sterk populistische en extreemlinkse of -rechtse bewegingen zijn en in welke mate landen nog goed bestuurbaar zijn."

Stijgen landen op de PFI-index, dan loopt ook de rente vaak op. Geeroms: "Op het moment dat politieke spanningen toenemen, zie je dat direct terug in tientallen basispunten extra op de rente. Naarmate de instabiliteit voortduurt en politieke conflicten zich opstapelen, cumuleert die extra rentelast. Hoe hard het gaat, verschilt per land. Waar je vroeger vooral naar Zuid-Europa keek voor politieke en financiële kwetsbaarheid, schuiven landen als Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk inmiddels op naar vergelijkbare niveaus."

Het rapport van Allianz Trade laat zien dat politieke fragiliteit sinds 2022 heeft geleid tot een extra rentelast van ongeveer 98 miljard euro voor Italië, Frankrijk, Spanje, België en het Verenigd Koninkrijk samen. Geeroms: "Gemiddeld betalen die landen zo'n 3 procent bovenop hun jaarlijkse rentebetalingen. Vooral Italië en het VK dragen een zware last, met elk rond de 41 miljard extra, terwijl Spanje en Frankrijk volgen met tientallen miljarden."

Nederland vormt uitzondering

"Voor Nederland zien we een dubbel beeld", zegt Geeroms. "Aan de politieke kant scoort Nederland hoog op fragmentatie: we hebben veel partijen en de stemmen raken steeds meer versnipperd over een lange lijst fracties. Daardoor komt Nederland in onze Political Fragility Index relatief hoog uit. Je kunt zeggen dat we politiek kwetsbaarder zijn dan sommige buurlanden."

"Tegelijkertijd ziet de markt Nederland nog steeds als veilige haven", benadrukt hij. "De extra rente die je elders ziet bij politieke onrust, zie je in Nederland niet. Doorgaans denken beleggers bij politieke onrust aan meer begrotingsgedoe en minder discipline. Voor Nederland ligt dat anders. Dat heeft alles te maken met het Nederlandse consensusmodel: macht wordt gedeeld over coalities, parlement, kabinet en overleg met sociale partners. Dat leidt minder snel tot rigoureuze wijzigingen. Al is die comfortabele positie van Nederland natuurlijk geen natuurwet. Als de politieke fragmentatie hier nog verder uit de hand loopt, kan de twijfel bij beleggers zo maar toeslaan." Naast Nederland worden in het rapport ook Duitsland en Oostenrijk als veilige havens genoemd.

Bron: ANP/Allianz Trade