Nieuws Vandaag

Volgens commissarissen vragen nieuwe risico's om weerbare organisaties en sterk toezicht

Geopolitieke spanningen, AI, cyberdreigingen en digitale afhankelijkheid stellen nieuwe eisen aan bestuurders en toezichthouders. Volgens Nederlandse commissarissen vraagt dat niet alleen om meer weerbaarheid, maar ook om meer aandacht voor de dynamiek in de boardroom.

Dat blijkt uit het 18e Grant Thornton Commissarissen Benchmarkonderzoek 2025-2026 van Board in Balance, gehouden onder zo'n tweehonderd commissarissen, bestuurders, secretarissen en internal auditors.

Samenvallende risico's

Een van de opvallendste uitkomsten is de veranderbehoefte rond samenvallende risico's. In een voorgelegd scenario van langdurige stroom- en internetuitval zien respondenten wel verbeterpunten, maar veel organisaties blijken hier nog onvoldoende op voorbereid. Het 'samenvallen van risico's' behoort daarmee tot de thema's met de hoogste veranderbehoefte in het onderzoek.

"Het onderzoek laat zien dat commissarissen zich niet alleen moeten richten op controle achteraf", stelt Dirk-Jaap Klaassen, onderzoeker bij Board in Balance. "Juist ontwikkelingen die de continuïteit van organisaties kunnen raken, vragen om tijdige herkenning en bespreking in de boardroom."

AI en digitale afhankelijkheid

Technologische ontwikkelingen spelen een steeds grotere rol in de boardroom, aldus het onderzoek. AI is in steeds meer organisaties onderwerp van gesprek, maar respondenten vinden dat toezichthouders beter zicht moeten krijgen op de voor- en nadelen en beheersmaatregelen rond AI.

Ook digitale afhankelijkheid vraagt aandacht. Veel organisaties hebben nog beperkt onderzocht welke Europese alternatieven beschikbaar zijn voor cruciale software en hardware. De bereidheid om daarin te investeren blijft vaak achter.

Volgens Erwin Rexwinkel, advisory partner bij Grant Thornton, blijkt in de praktijk dat veel organisaties afzonderlijke risico's best goed in beeld hebben. "De uitdaging zit vooral in de samenhang. Als geopolitieke ontwikkelingen, technologie, cyberrisico's en maatschappelijke verwachtingen tegelijk impact hebben, wordt pas echt zichtbaar hoe weerbaar een organisatie is."

Kritischer op bestuurders dan op zichzelf

Naast externe ontwikkelingen richtte het onderzoek zich ook op het functioneren van rvc's en rvb's. Respondenten beoordelen veel aspecten van de samenwerking in de rvc positief, maar zien ook aandachtspunten die soms al jaren terugkeren. Dat geldt vooral voor de gelijkwaardige inbreng van commissarissen en voor permanente educatie. Ook psychologische veiligheid en zelfreflectie binnen de rvb vragen om aandacht.

Commissarissen blijken kritischer op de rvb dan op zichzelf of de collega's in de rvc. Volgens de onderzoekers zijn een open bestuurscultuur, ruimte voor kritische reflectie en tegenspraak belangrijke voorwaarden voor goed bestuur in een steeds complexere omgeving.

 "Juist in een tijd waarin ontwikkelingen versnellen, is het belangrijk dat commissarissen en bestuurders blijven investeren in kennis, reflectie en een open gesprek", meent Annemarie van der Wal, partner en head of assurance bij Grant Thornton. "Dit onderzoek helpt om die dialoog in de boardroom verder te brengen."

De twee deelonderzoeken van Board in Balance zijn online beschikbaar.