Nieuws Vandaag

Ook in fiscale praktijk groeit invloed van AI snel

Bij onderzoek, documentanalyse en kennisontsluiting speelt AI inmiddels een stevige rol in de belastingadviespraktijk. Maar betrouwbaarheid, ethiek en opleiding blijven belangrijke aandachtspunten.

Dat blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) en de Stichting Opleiding Belastingadviseurs (SOB) naar de invloed van kunstmatige intelligentie. Volgens het rapport heeft AI in korte tijd een vaste plek gekregen in de fiscale adviespraktijk en heeft de technologie invloed op het werk, de benodigde vaardigheden, loopbaanontwikkeling en het verdienmodel van belastingadviseurs.

Veel NOB-leden gebruiken de technologie al in hun dagelijkse werk en zien hierdoor kansen om efficiënter te werken en sneller toegang te krijgen tot informatie. Het gebruik van AI vraagt echter ook om andere vaardigheden, wat dwingt tot nadenken over de opleiding van toekomstige belastingadviseurs. Hier ligt een belangrijke taak voor de SOB.

Een ander belangrijk aandachtspunt is dat leden AI ethisch-verantwoord gebruiken en zorgvuldig toepassen binnen de bestaande beroeps- en gedragsregels.

Hulpmiddel

AI wordt in de belastingadviespraktijk vooral ingezet als ondersteunend hulpmiddel. Fiscalisten gebruiken de technologie met name voor tekstcontrole, documentanalyse, onderzoek en het doorzoeken van wet- en regelgeving.

Hoewel veel gebruikers tijdwinst ervaren, blijft het vertrouwen in de kwaliteit van AI-uitkomsten beperkt. Betrouwbaarheid van de output en zorgen over vertrouwelijke cliëntgegevens vormen de belangrijkste belemmeringen voor bredere toepassing. AI dient vooral als startpunt, maar een professioneel oordeel, controle en validatie zijn bepalend voor het uiteindelijke advies.

Verdienmodel

Volgens het onderzoek zal AI niet alleen het werk van fiscalisten veranderen, maar ook het verdienmodel van advieskantoren. Automatisering van routinematig werk zet vooral bij grotere kantoren druk op het traditionele piramidemodel en kan leiden tot nieuwe prijsmodellen, zoals vaste tarieven en abonnementen.

Tegelijk ontstaan verschillen tussen kantoren in de mate waarin zij investeren in eigen AI-oplossingen, wat de verschillen in productiviteit en innovatie verder kan vergroten.

Praktische ondersteuning

Uit het onderzoek blijkt dat er vooral behoefte bestaat aan praktische ondersteuning, zoals opleidingen, praktijkvoorbeelden, fiscale casuïstiek en handvatten voor verantwoord gebruik van AI.

De NOB en SOB kunnen een belangrijke rol spelen in het versterken van AI-geletterdheid en professioneel verantwoord AI-gebruik, zo stellen zij. De SOB gaat onderzoeken of hieraan invulling kan worden gegeven door bijvoorbeeld kennisdeling en/of het ontwikkelen van praktijkgerichte opleidingen.

Onderzoek

Het onderzoek is in april 2026 uitgezet onder alle bedrijfsfiscalisten die lid zijn van de NOB. Ook is een steekproef gehouden onder bij de NOB aangesloten belastingadviseurs. Voor een strategische vragenlijst is een beroep gedaan op alle door de NOB erkende kantoren. Van de 799 respondenten waren er 700 AI-gebruikers en 99 AI-strategen.

Met name junior- en medior belastingadviseurs gebruiken AI intensief; zo’n 80 procent van de junior fiscalisten gebruikt AI dagelijks. Bij mediors ligt dat rond 70 procent en bij senior belastingadviseurs 53 procent. Ook bij 60 procent van de bedrijfsfiscalisten is het dagelijks gebruik inmiddels gemeengoed.