Nieuws 08 september 2026

Veel cfo's kunnen AI-beslissingen niet uitleggen aan accountant

Meer dan de helft van de finance professionals (54 procent) kan niet volledig uitleggen of herleiden waarom een AI-beslissing is genomen, als een controlerend accountant daarnaar zou vragen. Bij cfo's loopt dat zelfs op tot bijna twee derde (64 procent).

Dat blijkt uit onderzoek van softwaremaker Onguard onder ruim driehonderd finance professionals.

Bijna de helft van de finance professionals (45 procent) gebruikt AI in het werk. Binnen deze groep kan 52 procent een AI-gedreven beslissing over kredietverlening of inning pas met toelichting achteraf onderbouwen. Slechts 18 procent noemt een AI-gedreven beslissing over kredietverlening of inning volledig uitlegbaar. Bij 21 procent is alleen de uitkomst duidelijk en ontbreekt de onderbouwing. Negen procent noemt zo’n beslissing nauwelijks of niet uitlegbaar.

Sneller

Bijna de helft van de finance professionals (48 procent) erkent dat AI is ingezet om snelheid te winnen, terwijl de onderliggende processen nog niet op orde waren. Hoe hoger in de organisatie, hoe vaker dat wordt gezien: bij cfo's is het 61 procent, bij financieel managers 53 procent en bij financieel medewerkers 37 procent.

Dat AI het werk versnelt, staat nauwelijks ter discussie. Tegelijk stelt maar één op de vijf finance professionals dat processen sneller gaan én dat de controle verbetert door AI. Bij de grootste groep gaat het werk sneller, terwijl de controle op hetzelfde niveau blijft (41 procent). Bij bijna een derde (32 procent) neemt de controle juist af, of verdwijnt die grotendeels.

Meekijken

Bij minder dan een derde (31 procent) is meekijken door een mens bij AI-beslissingen standaard geregeld; 49 procent stelt dat dit vaak, maar niet in alle gevallen zo is. Bij 18 procent kijkt een mens alleen nog in uitzonderingsgevallen mee en bij twee procent beslist AI volledig autonoom.

Zeven op de tien finance professionals zien dat AI-gedreven beslissingen regelmatig (16 procent) of af en toe (53 procent) leiden tot correcties, uitzonderingen of handmatige beoordeling.

Onderzoek

Het onderzoek werd in april van dit jaar uitgevoerd door marktonderzoeksbureau Markteffect, in opdracht van creditmanagement-softwarefabrikant Onguard. De uitvraag vond plaats onder 336 finance professionals (44 cfo's, 161 financieel managers en 131 financieel medewerkers), werkzaam bij organisaties met minimaal vijftig medewerkers.