Jan Wietsma

Elk rapport belicht het onderwerp vanuit een eigen invalshoek, maar de rode draad is helder: het financieringslandschap verschuift, de ondernemer zoekt anders en de accountant die hierop inspeelt, heeft een streepje voor.

DNB Uitvraag mkb-financiering: voor het eerst het totaalplaatje

Op 9 december 2025 publiceerde De Nederlandsche Bank de resultaten van de eerste brede uitvraag naar mkb-financiering. Een werkgroep van DNB, het ministerie van Economische Zaken, de NVB, Stichting MKB Financiering en het Nederlands Comité voor Ondernemerschap bevroeg drie banken, zeven bankdochters en 28 niet-bancaire financiers. Het doel: voor het eerst bancaire én niet-bancaire financiering in één samenhangend overzicht bijeen brengen.

Belangrijkste bevindingen
Eind 2024 stond er ruim € 122 miljard aan mkb-financiering uit. Daarvan was ongeveer € 110,5 miljard afkomstig van banken en circa € 11 miljard van niet-bancaire financiers. Op het eerste gezicht domineert de bank, maar wie inzoomt op de kleinere kredieten ziet een ander verhaal. Bij financieringen onder € 25.000 is al 39 procent van het uitstaande bedrag afkomstig van niet-bancaire partijen. Bij nieuw verstrekte kredieten in die categorie komt zelfs 59 procent van niet-banken. In het segment tot € 50.000 zijn niet-bancaire financiers goed voor 33 tot 39 procent van de markt.

'Op het eerste gezicht domineert de bank, maar wie inzoomt op de kleinere kredieten ziet een ander verhaal.'

In totaal ging het om circa 350.000 uitstaande contracten, waarvan de helft een waarde had van minder dan € 25.000. Tegelijkertijd is de andere helft van de uitstaande waarde - meer dan € 60 miljard - geconcentreerd in financieringen boven € 1 miljoen. Bij de niet-bancaire financiers is leasing goed voor circa twee derde van het uitstaande bedrag en crowdfunding voor ongeveer 20 procent.

Een aanvullende DNB-publicatie laat zien dat de kredietverlening via Nederlandse fintechplatforms in 2024 steeg met € 0,9 miljard tot € 4,4 miljard. Bij lage kredietbedragen onder € 25.000 ligt het marktaandeel van fintechs al op ruim 8 procent. Sinds 2021 is het uitstaande bedrag aan fintechkredieten ruwweg tweeënhalf keer groter geworden.

Wat betekent dit voor de accountant?
De uitvraag maakt zichtbaar dat het financiëringsgesprek met de mkb-ondernemer niet langer synoniem is aan een bankgesprek. Vooral voor kleinere ondernemers - starters, eenmanszaken en bedrijven met bescheiden financieringsbehoeften - is het landschap fundamenteel veranderd. De mkb-accountant die zijn cliënt goed wil adviseren, moet de niet-bancaire opties kennen: leasing, factoring, crowdfunding, direct lending en fintechplatforms. Niet om zelf financieringsadviseur te worden, maar om de ondernemer te helpen de juiste vragen te stellen en de juiste partij te vinden. De pilot wordt in 2026 herhaald, wat betekent dat structurele benchmarkdata beschikbaar komen. Daarmee kan de accountant straks de financieringsmix van zijn cliënt vergelijken met het sectorgemiddelde.

CBS Financieringsmonitor 2025: minder behoefte, meer succes

Op 4 februari 2026 publiceerde het CBS de achtste editie van de Financieringsmonitor, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. Met een enquête onder 10.700 ondernemingen (waarvan circa 5.600 respondeerden) brengt de monitor de gehele zoektocht naar externe financiering in beeld: van behoefte tot uitkomst.

Belangrijkste bevindingen
In 2025 had circa 15 procent van de mkb-bedrijven behoefte aan nieuwe externe financiering. In 2019 was dat nog 20 procent. De financieringsbehoefte daalt dus structureel. Tegelijkertijd neemt het succes van de zoektocht toe: 55 procent van de bedrijven die vervolgstappen zetten, slaagde erin financiering aan te trekken, tegenover 51 procent in 2019. Van de bedrijven die daadwerkelijk een aanvraag indienden, kreeg 93 procent het gevraagde bedrag geheel of gedeeltelijk toegekend.

'Een opvallende bevinding betreft het verschil tussen mannelijke en vrouwelijke ondernemers.'

Een opvallende bevinding betreft het verschil tussen mannelijke en vrouwelijke ondernemers. Het verschil zit niet zozeer in de beoordeling door geldverstrekkers, maar in de stap daarvoor: vrouwelijke ondernemers dienen in 47 procent van de gevallen een aanvraag in, terwijl mannelijke ondernemers dat in 59 procent van de gevallen doen. De drempel om daadwerkelijk aan te vragen is voor vrouwelijke ondernemers dus hoger.

Uit eerdere edities van de monitor bleek al dat de zoektocht van ondernemers sterk is veranderd. Waar vijf jaar geleden nog 80 procent van de ondernemers bij een bank begon, is dat inmiddels gedaald tot circa de helft. Onafhankelijke adviseurs spelen een steeds grotere rol in het financiëringsproces. Bedrijven die willen investeren in verduurzaming oriënteren zich minder vaak op de mogelijkheden, maar doen vervolgens vaker een aanvraag. Zij zijn echter minder vaak succesvol en verwachten vaker opnieuw een financieringsbehoefte te hebben. Verduurzamingsfinanciering blijft dus een aandachtspunt.

Wat betekent dit voor de accountant?
De dalende financieringsbehoefte zou het risico met zich mee kunnen brengen dat ondernemers noodzakelijke investeringen uitstellen. De accountant kan hier een signaalfunctie vervullen door in het periodieke gesprek expliciet te vragen naar investeringsplannen en eventuele drempels. Het hoge slagingspercentage bij daadwerkelijke aanvragen (93 procent) maakt duidelijk dat de echte bottleneck niet bij de geldverstrekker ligt, maar bij de ondernemer die de stap naar een aanvraag niet zet. De accountant die zijn cliënt helpt bij het oriëntatieproces en de voorbereiding van een financieringsaanvraag, vergroot de kans op succes aanzienlijk. Daarnaast verdient de genderkloof in financieringsaanvragen aandacht: juist de accountant kan vrouwelijke ondernemers stimuleren om de stap wél te zetten.

Jaarbericht Staat van het mkb 2025: van analyse naar actie

Op 18 november 2025 presenteerde het Nederlands Comité voor Ondernemerschap het elfde en tevens laatste Jaarbericht Staat van het mkb, in aanwezigheid van Koningin Máxima, minister Karremans van EZ en MKB-Nederland-voorzitter Vonhof. De titel luidt veelzeggend: Doorbraken voor het mkb: van analyse en advies naar actie.

Belangrijkste bevindingen
Het comité constateert dat de arbeidsproductiviteitsgroei in het mkb al jaren afvlakt, wat de concurrentiepositie van Nederland ondermijnt. Het mkb - bedrijven tot 250 werknemers - is goed voor twee derde van de toegevoegde waarde en driekwart van de werkgelegenheid. Het comité becijfert een arbeidsproductiviteitspotentieel van € 65 miljard, te verzilveren als het zogenaamde 'peloton' van circa tweehonderdduizend mkb-bedrijven naar het niveau van de koplopers stijgt.

Ongeveer een derde van de kleine ondernemingen is slechts beperkt toekomstbestendig. Deze bedrijven scoren laag op verduurzaming én op risicomanagement en financiële weerbaarheid. Ruim zeven op de tien ondernemers probeert de productiviteit te verhogen, maar de vertaling van macro-economische doelstellingen naar de dagelijkse praktijk blijkt lastig.

Het comité pleit voor drie 'disrupties': in beleid (van losse potjes naar een nationaal programma), in dienstverlening (voor elk bedrijf een 'totaaladviseur') en op de arbeidsmarkt (oplossen van knelpunten in regelgeving en meer publiek-private samenwerking). Op het terrein van financiering benadrukt het comité het belang van het Convenant MKB-Financiering dat onder leiding van gezant Menno Snel tot stand is gekomen, en de rol van Stichting MKB Financiering als sleutelspeler in het ecosysteem.

Wat betekent dit voor de accountant?
De oproep van het Nederlands Comité voor Ondernemerschap raakt de kern van de mkb-accountantspraktijk. Het concept van de 'totaaladviseur' beschrijft feitelijk de rol die veel mkb-accountants al vervullen of zouden kunnen vervullen. Accountants beschikken over actuele, cliëntspecifieke data die overheid en kennisinstituten niet kunnen leveren: niet alleen de jaarrekening, maar ook liquiditeitsinformatie, margesturing, debiteurenbezetting, financieringskosten en de DSCR (dekkingsgraad). De toegevoegde waarde ontstaat wanneer die data worden ingezet om ondernemers een route te wijzen. Het productiviteitspotentieel van € 65 miljard is geen abstract getal; het vertaalt zich naar concrete verbetermogelijkheden bij individuele cliënten. De accountant die het durft om het gesprek te openen over procesverbetering, digitalisering, herstructurering of beter financieel management, draagt bij aan precies de doorbraken die het comité bepleit.

De samenhang: drie rapporten, één agenda

De drie publicaties vullen elkaar aan. De DNB-uitvraag levert het feitelijke fundament: hoe ziet de mkb-financieringsmarkt er nu werkelijk uit? De CBS Financieringsmonitor belicht de vraagkant: welke drempels ervaren ondernemers bij het zoeken naar financiering? En het Jaarbericht Staat van het mkb plaatst financiering in de bredere context van productiviteit, innovatie en toekomstbestendigheid.

'De ondernemer die financiering zoekt, begint steeds vaker bij een adviseur in plaats van bij de bank.'

Samen schetsen ze een beeld van een financieringsmarkt die in transitie is. Banken blijven dominant bij grotere financieringen, maar bij kleinere bedragen winnen niet-bancaire financiers snel terrein. De ondernemer die financiering zoekt, begint steeds vaker bij een adviseur in plaats van bij de bank. En de grootste winst zit niet bij de koplopers, maar bij het brede peloton van mkb-bedrijven die potentie hebben maar begeleiding nodig hebben om die te verzilveren.

De accountant als schakel tussen data en daadkracht

De boodschap van deze drie rapporten is voor de accountantspraktijk glashelder. Het mkb-financieringslandschap wordt diverser en complexer. De ondernemer heeft meer keuze dan ooit, maar lang niet altijd het overzicht om de juiste keuze te maken. Tegelijkertijd daalt de behoefte aan externe financiering, terwijl investeringen in verduurzaming, digitalisering en productiviteitsverhoging juist urgenter worden.

De accountant die zich verdiept in het veranderende financieringslandschap, de data uit de eigen praktijk koppelt aan de inzichten uit deze rapporten en het gesprek met de ondernemer actief opzoekt, is niet langer alleen een vertrouwde regeltoepasser. Die accountant wordt de schakel tussen analyse en actie – precies de rol die het mkb op dit moment nodig heeft.

Bronnen

DNB, Uitvraag mkb-financiering: hoeveel financiering ontvangt het Nederlandse mkb van banken en niet-bancaire financiers?, december 2025

CBS, Financieringsmonitor 2025, 4 februari 2026

Nederlands Comité voor Ondernemerschap, Jaarbericht Staat van het mkb 2025: Doorbraken voor het mkb – van analyse en advies naar actie, november 2025

DNB, Financiering via Nederlandse fintechs in drie jaar tijd meer dan verdubbeld, november 2025