Vanuit het accountantsberoep is er veel aandacht voor duurzaamheid (ESG) en het werk dat dit met zich meebrengt. Maar wanneer en hoe gaan we ESG-doelstellingen echt meten, vraagt Pieter de Kok zich af.

Discussie Column 23 juli 2024

ESG Analytics: Wanneer gaan we nu echt beginnen?

We zijn nu zo beetje twee jaar onderweg met de ESG-transitie. Na een groot aantal oriëntatie- en brainstormsessies zijn we nu (echt) gestart. De nieuwe EU-ESG-standaarden zijn bestudeerd, hele volksstammen aan nieuwe ESG-goeroes zijn opgestaan en de eerste fase is uiteindelijk aangebroken. 

Ik ben écht onder de indruk van hoe een (in mijn ogen) toch al overspannen accountancymarkt het lukt om zoveel mensen dolenthousiast te krijgen voor ESG. Er wordt een hele ESG-assurance-etage bovenop een niet al te stevig 'normaal' assurance-fundament gebouwd. Best knap dat we dit thema zo kort na de energieslurpende NOW-projecten alweer zo liefdevol omarmen. Gebrek aan ondernemerschap en flexibiliteit kan je de sector niet verwijten.

Terug naar die fase waarin we as we speak zitten. Deze fase is gericht op het in het kaart brengen van materiële thema's, de daaraan gekoppelde realistische ESG-doelstellingen en het bepalen van de dubbele materialiteit, waarbij per relevant onderwerp rekening moet worden gehouden met de kwalitatieve en kwantitatieve factoren.

Dit zijn de bredere ambities rondom de omgeving (environment) waarin de onderneming opereert, het sociale speelveld waarin keuzes moeten worden gemaakt en de afwegingen van good governance om de omgeving en sociale ambities te monitoren.

De eerste templates en memoranda, ofwel prachtige ESG-vastleggingen, zijn afgerond door ESG-teamleden bij organisaties die (al) zijn gestart met de benodigde voorbereidingen op de aanstaande ESG-transitie.

De ambities zijn besproken met een brede groep stakeholders en vanuit verschillende invalshoeken beschouwd. Er wordt gewikt en gewogen, wat is reëel en welke risico's zijn er dat ESG-doelstellingen niet worden gehaald?

Nu dit creatieve proces langzaam tot afronding komt, vraag ik mij wel af: wanneer en hoe gaan we de geformuleerde ESG-doelstellingen daadwerkelijk meten? 

Tot nu toe lijkt veel van de benodigde data verstopt te zitten in de spelonken van Excel-sheets die bij enthousiaste controllers, business managers en uiteraard interne ESG-specialisten lokaal op laptops draaien. De interne controle rondom de betrouwbaarheid van deze data is nog, zeg ik het positief, in ontwikkeling. Het is nu vooral nog prikken in datasets en ambities vertalen naar data-variabelen en daar proberen groene chocolade van te maken.

Voor mij is ESG Analytics de stap van dromen over oprechte ESG-ambities naar diepgaande, ongoing analyse van behaalde prestaties ten opzichte van doelstellingen, inclusief analyse van afwijkingen naar oorzaak. Ofwel de stap naar maximale transparantie, op basis van betrouwbare data. Een beetje dezelfde setting zoals we twintig jaar geleden naar het vraagstuk data driven business monitoring of auditing keken. Wat dat betreft is er weinig nieuws onder de zon. Ander thema, exact dezelfde uitdagingen.

Een verschil: om in 2025 iets van positieve assurance, hoewel limited, af te gaan geven, moet het tempo van data ontsluiten, valideren en beoordelen wel iets omhoog, anders gaan we de strakke EU-deadlines niet halen vrees ik.

We hebben als sector de afgelopen twee jaar fors geïnvesteerd in ESG-kennis. Meerdere kantoren zijn ook lid geworden van een heus ESG-platform met inmiddels een grote groep collega-accountantsorganisaties. Mijn club ook. Dat was een duurzame keuze, gericht op maximale kennisdeling en wellicht wat data cross-dienstverlening naar andere kantoren.

Voorlopig is het echter nog heel stil rondom ESG Analytics, zowel rondom onze 'eigen' transities met onze cliënten als vanuit het platform. Ik ga ervan uit dat het datafeest straks losbarst en we onze data-analisten het eelt op hun groene scripting en analyse vingers kunnen laten tikken…

U leest het, enige terughoudendheid. Ofwel: Wanneer gaan we nu écht beginnen met ESG Analytics?