Voor steeds meer ondernemers betekent succes een bedrijf dat gezond is, maar ook overzichtelijk blijft. Groter is niet altijd beter, aldus Marjan Heemskerk.

Discussie Column Vandaag

Misschien wil je klant helemaal niet groeien

Groei is jarenlang het automatische antwoord geweest in gesprekken over ondernemerschap. Meer omzet, meer klanten, meer personeel, misschien een tweede locatie. Als een bedrijf goed draait, komt al snel de volgende vraag: hoe gaan we dit opschalen?
Dat klinkt logisch. Veel adviezen in de accountancy zijn er ook op gebouwd. Prognoses, financieringsgesprekken, investeringsplannen, waarderingen van bedrijven. Groei is vaak de onderliggende aanname. Een bedrijf dat goed loopt, moet eigenlijk groter worden.
Maar de laatste tijd hoor ik steeds vaker iets anders wanneer ik met ondernemers praat.
Ondernemers die zeggen: ik hoef helemaal niet groter te worden. Niet omdat het niet kan. Maar omdat ze het niet willen.
Dat is interessant, want het schuurt met hoe veel accountants naar ondernemerschap kijken. Groei wordt vaak gezien als vooruitgang. Stilstand voelt al snel als een gemiste kans. Toch kiezen steeds meer ondernemers bewust voor iets anders: een bedrijf dat goed loopt, maar overzichtelijk blijft.

Een andere definitie van succes

In gesprekken met ondernemers in mijn omgeving hoor ik dat steeds vaker terug. Niet iedereen droomt van een groter kantoor, een extra vestiging of een team van twintig mensen. Voor sommigen betekent succes juist dat het bedrijf goed draait, zonder dat het steeds ingewikkelder wordt.

Een ondernemer vertelde me onlangs dat hij na een aantal jaren groei bewust weer een stap terug heeft gedaan. Minder personeel, minder projecten, meer focus. Financieel ging het nog steeds goed, maar de organisatie was zo complex geworden dat hij vooral bezig was met managen. Vergaderingen, personeelszaken, planningen. Op een gegeven moment zei hij: Ik ben ondernemer geworden om vrijheid te hebben, niet om manager te worden.
Een ander voorbeeld: een ondernemer die een grote opdracht afsloeg. Die opdracht had zijn omzet flink verhoogd, maar had ook betekend dat hij mensen moest aannemen en meer risico moest nemen. Zijn conclusie was vrij nuchter: het past niet bij hoe ik wil werken. Tien of vijftien jaar geleden werd zo'n keuze misschien gezien als gebrek aan ambitie. Tegenwoordig hoor je het steeds vaker.
Zelf heb ik al jaren een kleine reminder op mijn monitor hangen met mijn persoonlijke definitie van succes: Joy is the essence of success. Dat sluit hierbij mooi aan.

De prijs van groei

Misschien komt dat ook doordat ondernemers de prijs van groei beter kennen. Groei betekent niet alleen meer omzet. Het betekent vaak ook meer complexiteit. Meer personeel, meer verantwoordelijkheid, meer afhankelijkheden.
Een bedrijf met vijf mensen werkt anders dan een bedrijf met twintig mensen. Er komen andere vraagstukken bij kijken: HR, planning, IT, processen. De rol van de ondernemer verandert ook. Waar iemand eerst vooral met klanten bezig was, wordt hij of zij ineens manager, probleemoplosser en organisator tegelijk.
Dat hoeft helemaal niet verkeerd te zijn. Sommige ondernemers vinden dat juist leuk. Maar lang niet iedereen. En dat is misschien een besef dat de laatste jaren sterker wordt: groter is niet automatisch beter.

Voor accountants kan dat soms even schakelen zijn. Veel adviezen zijn namelijk impliciet gebaseerd op groei. Als de vraag toeneemt en de cijfers er goed uitzien, ligt de volgende stap vaak klaar: uitbreiden. Meer capaciteit. Meer personeel. Misschien een investering. Maar wat als de ondernemer daar helemaal niet op zit te wachten?
Die vraag stellen we misschien nog te weinig. Niet uit onwil, maar omdat het jarenlang de logische route was. Ondernemerschap werd vaak gekoppeld aan groter worden. Een bedrijf dat niet groeit, werd al snel gezien als een bedrijf dat kansen laat liggen. De praktijk lijkt nu iets genuanceerder te worden.

De nieuwe generatie ondernemers

Vooral bij jongere ondernemers zie je een andere manier van denken. Succes wordt minder vaak alleen in omzet of omvang gemeten. Vrijheid speelt een grotere rol. Flexibiliteit ook. De mogelijkheid om zelf te bepalen hoe je werkt, hoeveel je werkt en met wie je werkt.
Dat zie je bijvoorbeeld bij ondernemers die bewust klein blijven. Een klein team, of soms helemaal geen personeel. Hoge marges, weinig overhead, korte lijnen. Het doel is niet om de grootste te worden, maar om een bedrijf te bouwen dat goed past bij hun leven.
Dat betekent niet dat ze minder ambitieus zijn. De ambitie zit alleen ergens anders.

Misschien moet het adviesgesprek daarom soms met een andere vraag beginnen. Niet: hoe gaan we dit laten groeien? Maar: wat wil je eigenlijk dat dit bedrijf je oplevert?
Voor de ene ondernemer is dat inderdaad groei. Nieuwe markten, meer mensen, grotere projecten. Voor de andere ondernemer is het rust, overzicht en financiële zekerheid zonder extra complexiteit. Beide keuzes kunnen rationeel zijn.
Accountants hebben eigenlijk een unieke positie om dat verschil te zien. Zij spreken veel ondernemers en zien patronen ontstaan. Niet alleen in cijfers, maar ook in keuzes. En misschien wordt één patroon steeds duidelijker: niet elke ondernemer wil automatisch groter worden.

Misschien is kleiner soms juist slim

Dat betekent niet dat groei verdwijnt. Er zullen altijd ondernemers zijn die willen uitbreiden, investeren en opschalen. En dat is vaak ook mooi om te zien. Maar het idee dat elke ondernemer dat automatisch wil, begint wel te schuiven. Misschien ligt daar ook een kleine uitdaging voor de accountancy. Niet alleen kijken naar wat er kan, maar ook naar wat past. Een groter bedrijf is niet per se een beter bedrijf.

Soms is een onderneming juist sterk omdat ze overzichtelijk blijft. Misschien wil je klant dus helemaal niet groeien. En dat is geen probleem dat opgelost moet worden. Soms is het gewoon een keuze.