Nieuws 19 september 2013

'Ook volgend jaar geen verbetering voor accountants'

De vooruitzichten voor de accountancy blijven zorgelijk, aldus een rapport van de Rabobank. Concurrentie van buiten de branche neemt toe en de waarde van kantoren kalft af. Toch is de bereidheid voor structurele aanpassingen beperkt.

"Een aantal signalen staan nog steeds op rood voor de accountancy, zo blijkt uit onze sectorupdate", aldus Nynke Struik, sectormanager dienstverlening van de Rabobank. "Zo staat de omzet van de samenstelpraktijk onder druk, mede als gevolg van de crisis."

"De grootste groei van de accountancy kwam uit economische groei voort", vult Kishan Ramkisoensing aan, industrie-analist van de Rabobank. "Nu die groei is weggevallen is het landjepik in de accountancy, ook doordat branchevreemde partijen zich op de markt voor boekhouden en de samenstelpraktijk begeven."

De Rabobank verwacht niet dat het tij voor accountants snel zal keren. Volgend jaar krimpt de economie niet verder, maar groei zal uitblijven. Snijden in de kosten helpt accountants maar voor een deel. "Een groot deel van de kosten van een accountantskantoor zijn niet flexibel, waardoor de mogelijkheden om deze continu te verlagen beperkt zijn", aldus het sectorrapport.

Advieswerk dat in toenemende mate als alternatieve dienstverlening wordt aangeboden door accountants, biedt in beperkte  mate soelaas, aldus de Rabobank. "Met de adviesmarkt gaat het namelijk ook niet goed", aldus Ramkisoensing. "Met name veel middelgrote kantoren stappen in deze markt, waar de concurrentie al heel zwaar is."

"Accountants hebben het voordeel dat ze via de audit een natuurlijke toegang hebben tot bedrijven. Maar ze moeten concurreren met partijen die meer kennis over en ervaring met adviseren hebben. Bovendien realiseren zij zich onvoldoende dat lang niet elk mkb-bedrijf op advies zit te wachten."

De Rabo-analisten denken dat de accountants nog onvoldoende uitgerust zijn om de adviesmarkt met succes te betreden. "Als adviseur moet je proactief kijken naar cijfers", zegt Struik. "We vragen ons af of de gemiddelde accountant dat kan op dit moment."

Het zoeken naar een nieuwe positionering en andere verdienmodellen is belangrijk, aldus het rapport. Dat vraagt wel om een kritische blik op de eigen dienstverlening en de mogelijkheden. "Kantoren moeten zowel hun klantportefeuilles als hun personeelsbestanden tegen het licht houden om na te gaan waar en hoe zij het beste kunnen investeren: in personeel of in ict", aldus Struik.

Kantoren uit de top dertig hebben de omslag op de markt wel gemaakt. Vanwege hun omvang drukken investeringen relatief minder zwaar op de organisatie. De grote kantoren profiteren ook van hun internationale klanten. Maar kleinere kantoren hebben het vaak moeilijker met aanpassingen.

Ondanks de noodzaak daartoe is de veranderingsbereidheid soms opvallend laag, constateren de analisten. "Ik spreek regelmatig mkb-kantoren die het nut van klantinventarisaties niet zien", zegt Ramkisoensing. "Soms willen ze vasthouden aan het oude verdienmodel van uurtje factuurtje. Alleen als de klant er speciaal om vraagt, denken ze na over alternatieven, zoals abonnementsvormen. Een dergelijke reactieve houding is geen uitzondering."

Struik en Ramkisoensing durven niet te voorspellen of accountantskantoren hierdoor het loodje zullen leggen. Maar de gevolgen van de marktontwikkeling zullen ze wel voelen. De noodzaak voor verkoop of fusie neemt toe, maar de waarde van kantoren loopt terug.

"Ook voor volgend jaar verwacht ik veel fusies en overnames", zegt Struik. "Grote kantoren krijgen elke week wel iets aangeboden. Maar ik denk dat de prijs vaak tegenvalt. Veel partners krijgen voor hun kantoor niet het bedrag dat zij in gedachten hadden."

• Rabobank Cijfers & Trends, sectorupdate Accountancy september 2013