Nieuws 11 februari 2015

Banken doen te weinig aan voorkomen benchmarkmanipulatie

Financiële instellingen doen nog te weinig om manipulatie van benchmarks voor rentetarieven, valutakoersen en grondstoffenprijzen te voorkomen. Meer aandacht voor een cultuuromslag is nodig.

Dit concluderen de Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) op basis van een vandaag gepubliceerd gezamenlijk inventariserend onderzoek naar de totstandkoming en het gebruik van financiële benchmarks, de risico's van manipulatie en de mate waarin Nederlandse financiële instellingen deze integriteitsrisico's weten te beheersen.

Benchmarks vervullen een belangrijke functie in het financiële systeem, aldus de toezichthouders. Maar het bijdragen aan of gebruiken van benchmarks brengt ook risico's met zich mee. "Financiële instellingen beheersen deze risico's nog niet voldoende. Het is daarom belangrijk dat zij de beheersing in een hoger tempo op orde brengen."

De toezichthouders verwachten dat professionele marktpartijen de risico's van benchmarkmanipulatie onderkennen en beheersen en actief werk maken van de benodigde cultuuromslag in financiële markten. Het belang daarvan is door de Libor-affaire en het recente valutaschandaal nogmaals onderstreept.

In het onderzoek zijn verschillende benchmarks onder de loep genomen, zoals benchmarks voor rentetarieven, valutakoersen en grondstoffenprijzen. Het onderzoek vond plaats bij 10 banken en 15 andere financiële en niet-financiële instellingen.

Interne beheersing aangescherpt

Grotere Nederlandse banken zijn gestart met het evalueren van hun betrokkenheid bij benchmarks en het aanscherpen van het interne beheersingsraamwerk. Deze evaluatie omvat ook de bredere integriteitsrisico's in de valutahandel.

De toezichthouders vinden echter dat verdere aandacht nodig is voor het realiseren van de benodigde cultuuromslag bij financiële instellingen. Die is noodzakelijk om "de integriteit van benchmarks te waarborgen en belangenconflicten bij financiële instellingen te voorkomen".

Good practices

De toezichthouders bieden good practices om de bewustwording van integriteitsrisico's rond benchmarks te vergroten en de risicobeheersing te verbeteren. DNB en de AFM verwachten dat Nederlandse financiële instellingen deze good practices betrekken in hun bedrijfsvoering.

In de loop van 2015 wordt beoordeeld of de instellingen voldoende voortgang boeken in het verbeteren van de risicobeheersing, inclusief het gebruik van de good practices. Ook een nog lopend onderzoek naar betrokkenheid van financiële instellingen bij valutahandel wordt dit jaar afgerond. DNB en de AFM gaan tevens na hoe Nederlandse (financiële) instellingen bij grondstoffenbenchmarks betrokken zijn.

Nieuwe toezichttaak AFM

De AFM heeft per 1 januari 2015 de bevoegdheid op te treden tegen manipulatie van benchmarks. Hiermee loopt Nederland vooruit op Europese regelgeving, die is vervat in de Market Abuse Regulation. De nieuwe bevoegdheid vormt een aanvulling op het bestaande instrumentarium van de Nederlandse toezichthouders. Naast de mogelijkheid om benchmarkmanipulatie bestuursrechtelijk aan te pakken, zal het ook strafrechtelijk kunnen worden vervolgd.