Nieuws 06 december 2021

'Witwascontroles bij staatsbank FMO niet op orde'

De Nederlandse staatsbank FMO, gericht op leningen in ontwikkelingslanden, heeft onvoldoende zicht op risico's rondom witwassen en financiering van terrorisme.

Dat meldt het FD. Volgens de krant werd de situatie bij FMO afgelopen zomer zo ernstig dat de bank noodgedwongen zes weken lang alle commerciële activiteiten heeft bevroren. Om uit die noodsituatie te komen moest FMO in korte tijd ruim duizend klantendossiers op orde krijgen.

FMO, de'Dutch entrepreneurial development bank', richt zich vooral op het ondersteunen van ondernemerschap in ontwikkelingslanden en geldt volgens het FD als een "boegbeeld van duurzaam ondernemen". Tegelijk stelt toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) dat de bank al jaren onvoldoende zicht heeft op witwas- en terrorismerisico's. Volgens een woordvoerder van FMO is met DNB afgesproken dat de achterstanden in klantendossiers voor het einde van dit jaar zijn weggewerkt.

Oud-PwC-topman

In 2018 trad oud-PwC-topman Peter van Mierlo aan als ceo bij FMO, onder meer met als doel om de risicobeheersing en witwascontroles op orde te krijgen. Medio 2020 vertrok hij echter alweer, omdat discussie was ontstaan "over de wijze van aansturing van de transformatie". De "intimiderende stijl van leidinggeven" van Van Mierlo zou niet passen bij de vrijgevochten cultuur van de bank.

FMO versleet binnen zes jaar al vijf verschillende ceo's, zo merkt het FD fijntjes op. Oud-McKinsey-consultant Michael Jongeneel is sinds september de nieuwe topman van de ontwikkelingsbank.

Provinciale normen

Ook de grootbanken worstelen soms met de regels rondom witwassen. Maar FMO is actief in veel landen met zwakkere wetgeving en corruptie, daarom hakken de strenge antiwitwas- en terrorismeregels in ons land er "buitengewoon hard in bij de relatief veel kleinere ontwikkelingsbank", zo meldt het FD.

De voormalig president-commissaris van FMO, Pier Vellinga, stelt tegenover de krant dat critici het "hogere doel" van FMO uit het oog verliezen en dat DNB "provinciale normen" hanteert. "Het is niet altijd realistisch om die op te leggen in kwetsbare landen, waar je probeert om vanuit niets een financieel-economische infrastructuur op te bouwen."

Groter mandaat

FMO (Nederlandse Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden) is voor iets meer dan de helft in handen van de overheid. De bank financiert al bijna vijftig jaar ontwikkelingsprojecten. Volgens het FD leeft in Den Haag de wens om de bank een groter mandaat te geven in de strijd tegen klimaatverandering en armoede in ontwikkelingslanden.

In maart van dit jaar stelde het bestuur van FMO nog dat het investeringstempo vanwege corona omhoog moest, om kwetsbare economieën te ondersteunen en groeiende ongelijkheid te bestrijden. Ook zou FMO een steviger positie willen verwerven als duurzaam fondsbeheerder voor institutionele beleggers. "Dergelijke grote ambities verdragen zich slecht met het beeld van een bank die al bijna bezwijkt onder zijn bestaande takenpakket", aldus het FD.