Nieuws 12 oktober 2022

Wet zit vaak in de weg bij afpakken van crimineel geld

Justitie zou veel meer geld kunnen afpakken van criminelen, maar loopt vaak tegen juridische en praktische problemen aan. Dat stelt het Openbaar Ministerie (OM), dat graag meer middelen in handen krijgt.

De Algemene Rekenkamer publiceerde deze zomer een rapport over het afpakken van crimineel geld. Kabinetten geven daar al jarenlang steeds meer geld aan uit, maar de opbrengsten vallen tegen. Deels is dat omdat de praktijk "weerbarstig" is, aldus Anita van Dis, officier van justitie gespecialiseerd in crimineel geld en landelijk coördinator afpakken. "Het geld staat niet ergens op de bankrekening op naam van een crimineel, laten we het zo zeggen."

Van Dis gaf over een en ander een technische briefing aan de Commissie Justitie en Veiligheid van de Tweede Kamer. Veel zwart geld is contant en wordt ook cash gespendeerd aan bijvoorbeeld huizen of auto's. Drugsgeld gaat rond "via een systeem van ondergronds bankieren" en er bevindt zich veel geld in het buitenland. Om dat soort kluwens te ontwarren, zou justitie graag meer juridische mogelijkheden hebben.

Informatie uitwisselen

PvdA-Kamerlid Songül Mutluer denkt dat de overheid meer middelen in handen moet krijgen om bij het "laaghangend fruit" te kunnen, zo zei ze tijdens de briefing. Volgens haar moeten de autoriteiten en zogenoemde 'poortwachters', zoals banken, accountants en notarissen, beter informatie uitwisselen. "Ook de lokale overheden zeggen: wacht even, we hebben tweehonderd glazenwassers in één wijk, we hebben vijftig kappers in een straat en we hebben zonnebankstudio's waar geen hond naartoe gaat. Dat is allemaal witwassen."

Het probleem hiermee is volgens Van Dis de manier waarop het strafrecht is ingericht, stelde zij na afloop van de briefing. De overheid heeft "best veel systemen" waar aanwijzingen in te vinden zijn voor bijvoorbeeld dubieuze of onduidelijke financiële constructies. "Maar daar kunnen we alleen in zoeken als we een persoon hebben, gerelateerd aan een delict."

Fenomenen

Het zou beter zijn om ook te kunnen zoeken op 'fenomenen', zoals buitenlandse bedrijfsconstructies die vaak gebruikt worden voor illegale activiteiten. "Dat kúnnen we wel, maar dat mógen we niet. Daar zit denk ik de grote winst." Ze hoopt daarom dat de Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden door de Eerste Kamer komt. De Tweede Kamer is al akkoord.

Van Dis was een van vier deskundigen die de Kamer een toelichting gaf over het afpakken van crimineel geld. De briefing vond deels plaats achter gesloten deuren.

Bron: ANP