Nieuws Vandaag

Kabinet wil witwasaanpak gerichter maken

De overheid wil de aanpak van witwassen en terrorismefinanciering effectiever maken en tegelijkertijd de lasten voor burgers, ondernemers en poortwachters beperken. Banken, notarissen en andere Wwft-plichtige instellingen moeten zich sterker richten op situaties met een hoog witwasrisico.

Dat blijkt uit een nieuw overzicht van de overheidsaanpak tegen witwassen, dat begin november is gepubliceerd. Het kabinet hanteert twee hoofddoelen: het criminelen moeilijker maken om geld wit te wassen en terrorisme te financieren én het verlagen van de lasten voor burgers en ondernemers.

Een belangrijk onderdeel van de aanpak is dat poortwachters zich meer moeten concentreren op hoge witwasrisico’s en minder op situaties met een laag risico. Onder meer banken, notarissen, advocaten en belastingadviseurs moeten op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland.

Het kabinet wil het Europese anti-witwaspakket AML ‘lastenluw’ invoeren. Daarbij moeten er zo min mogelijk aanvullende Nederlandse verplichtingen boven op de Europese regels komen.

Kwaliteit UBO-register

Ook moet de kwaliteit van het UBO-register verbeteren. De Kamer van Koophandel moet geregistreerde gegevens beter gaan controleren, zodat partijen als banken en notarissen bij hun cliëntenonderzoek over betrouwbaarder informatie beschikken. Het register is niet langer openbaar toegankelijk en voor UBO’s worden de mogelijkheden om hun gegevens af te schermen verruimd.

Verder wil het kabinet dat publieke en private partijen intensiever samenwerken. Opsporingsdiensten en FIU-Nederland moeten meer informatie uitwisselen over nieuwe witwasmethoden. Poortwachters moeten daarnaast vaker horen wat er met door hen gedane meldingen is gebeurd.

Contante betalingen verder beperkt

Onderdeel van de aanpak is ook het verbod op contante betalingen vanaf drieduizend euro voor de aan- en verkoop van goederen. Medio 2027 moet dat verbod worden uitgebreid naar betalingen voor diensten.

FIU-Nederland krijgt bovendien de mogelijkheid om in spoedgevallen geld op een bankrekening tijdelijk te laten bevriezen. Daarmee moet worden voorkomen dat vermoedelijk crimineel vermogen wordt weggesluisd voordat opsporingsdiensten kunnen ingrijpen.

Europese regels vanaf 2027

Een belangrijk deel van de witwasbestrijding verschuift de komende jaren naar Europees niveau. In 2024 werd overeenstemming bereikt over een nieuw Europees anti-witwaspakket. Vanaf 2027 worden de nieuwe AML-regels van toepassing.

Doel is dat in de Europese Unie zoveel mogelijk dezelfde anti-witwasregels gelden. Dat moet de uitvoering vereenvoudigen en voorkomen dat criminelen gebruikmaken van verschillen tussen nationale regimes.

Een centrale rol is daarbij weggelegd voor de Europese anti-witwasautoriteit AMLA. Die moet de samenwerking tussen nationale toezichthouders verbeteren en gaat zelf toezicht houden op bepaalde financiële instellingen met een hoog witwasrisico die in meerdere EU-landen actief zijn. Ook moet AMLA de samenwerking tussen de nationale Financial Intelligence Units versterken.

Zorgen over discriminatie

De witwasaanpak kent volgens de overheid ook ongewenste neveneffecten. Burgers kunnen zich gediscrimineerd voelen door vragen en controles van banken en betaalinstellingen. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij het openen van een betaalrekening of bij donaties aan een kerk, moskee of goed doel.

Banken en betaalinstellingen moeten daarom beter uitleggen waarom zij bepaalde informatie opvragen en geen vragen stellen die niet nodig zijn om aan de wettelijke verplichtingen te voldoen. In 2026 en 2027 onderzoekt het ministerie van Financiën verder in hoeverre klanten discriminatie ervaren. Ook De Nederlandsche Bank (DNB) heeft gekeken naar mogelijke discriminatie bij de uitvoering van het anti-witwasbeleid door banken en ziet ruimte voor verbetering.

Toezichthouder ziet verbeterpunten

De Nederlandse aanpak staat ook onder internationaal toezicht. De Financial Action Task Force (FATF) beoordeelde Nederland overwegend positief, maar constateerde tegelijkertijd verbeterpunten. Zo moet de effectiviteit van de regels voor niet-financiële instellingen worden vergroot en kan het toezicht op deze instellingen beter.

Het kabinet zegt met het anti-witwasbeleid op die aanbevelingen voort te bouwen. Begin november hebben de ministeries van Justitie en Veiligheid en Financiën samen een pakket aan communicatiemiddelen gepubliceerd, om klanten van poortwachters (zowel burgers als ondernemers) uit te leggen waarom vragen worden gesteld binnen de anti witwasaanpak en hoe dat bijdraagt aan een sterk financieel stelsel. Daarvoor worden onder meer factsheets en video’s ingezet.

Accountants

Accountants behoren, naast onder meer banken, notarissen, advocaten en belastingadviseurs, tot de poortwachters van het financiële stelsel en moeten ook op grond van de Wwft ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland.

Accountants doen dat relatief veel; binnen de zakelijke dienstverlening zijn ze goed voor twee derde van de Wwft-meldingen, veel meer dan notarissen en advocaten. Volgens de FIU zijn de meldingen van accountants bovendien zeer waardevol. Het aantal meldingen door accountants groeit nog elk jaar. 

• Rijksoverheid: Aanpak wiswassen en financiering van terrorisme