Als accountants impact willen maken als vertrouwenspersoon van het maatschappelijk verkeer is kennis van witwassen essentieel, meent Jan-Pieter Bos.

Discussie Column Vandaag

Witwasspecialist gevraagd

Als commissielid van de NBA Young Profs ben ik regelmatig aanwezig bij evenementen die worden georganiseerd. Wat mij opvalt is dat, zodra een evenement het onderwerp 'fraude' of 'witwassen' heeft, er gemiddeld meer belangstelling voor het evenement is. Zo ging het meest recente evenement van de NBA Young Profs eind september over witwassen en ook voor dit evenement was veel belangstelling. Waarom is het onderwerp zo hot onder de jonge professionals? Zelf ben ik van mening dat we als beroepsgroep te weinig weten over witwassen en fraude, terwijl deze kennis in alle disciplines en ledengroepen relevant is voor onze beroepsuitoefening.

Tijdens het evenement ging het onder andere over het cash-compensatiemodel. Dit model wordt gebruikt om crimineel verkregen contant geld in het legale circuit te brengen. Buitengewoon interessant om te zien hoe dit te werk gaat, maar ook goed om te weten hoe complex dit is. Bij het horen van de presentaties realiseerde ik me: "Wat heb ik eigenlijk weinig kennis van hoe witwassen werkt."

Als accountants zijn we poortwachter, zoals geregeld in de Wwft. We melden ongebruikelijke transacties als we deze signaleren en hanteren een integriteitsbeleid. Daarbij hoort het cliëntonderzoek voordat we een opdracht accepteren en gedurende onze dienstverlening voeren we steeds opnieuw een cliëntonderzoek uit. Daarnaast hebben we te maken met fundamentele beginselen die het vertrouwen in het beroep beschermen. Zoals vroeger zo mooi verwoord in 'de eer van de stand'. Met andere woorden, er wordt veel van ons verwacht en we leggen voor onszelf de lat hoog. En dat vind ik terecht. Als vertrouwenspersoon van het maatschappelijk verkeer hoort daar een voorbeeldrol bij. Ook is een zekere deskundigheid over witwassen en fraude van belang om deze kennis toe te kunnen passen in de praktijk. Om de rol van poortwachter te kunnen vervullen, moet je goed weten welke transacties door jouw poortje mogen en bij welke transacties je dient op te treden. En daar schort het toch wel aan, vrees ik.

Hoe zou ik zwart geld witwassen? Stel: ik heb een lijntje met een drugskartel, ik heb illegaal verkregen contant geld en ik wil dit giraal hebben, hoe zou ik dat aanpakken? Na de presentatie heb ik globaal een idee hoe dat werkt, maar ik zou het nog niet kunnen nadoen. Eigenlijk zou je dat wel moeten kunnen want als je het kan, beheers je de materie. En als je de materie beheerst, kan je het ook makkelijker traceren. Maar als accountant houd ik me verre van zwart geld, laat staan dat ik het probleem ervaar om dat geld wit te moeten wassen. En omdat ik het probleem niet heb, denk ik er niet over na. Laat staan dat ik creatieve oplossingen bedenk om dat probleem op te lossen.

Wat hebben we nodig? De presentaties van FIU Nederland en opsporingsinstanties zijn zeer nuttig. Ze geven inzicht en dat helpt om verbanden te zien en te signaleren. Ik denk echter dat dit niet voldoende is. We moeten het praktisch maken. Ik wil niet aanmoedigen dat we als accountants in onze eigen tijd geld witwassen. Een bekend teambuildingsuitje is een escaperoom. Waarom hebben we als accountants geen money launderingroom, om onder begeleiding van een opsporingsprofessional geld wit te wassen? Ga in een veilige setting aan de andere kant van de tafel zitten en wordt witwasser.

Als we impact willen maken als vertrouwenspersoon van het maatschappelijk verkeer, is kennis van witwassen essentieel. Het is een wereld die snel verandert, want als een poort gesloten wordt, gaat er ergens anders één open. Als je dan in de problemen van de witwasser kunt denken, kan je de oplossing misschien makkelijker en sneller traceren. En dat kan alleen als we als accountant een klein beetje meer witwasspecialist zijn. Niet om te kunnen adviseren, maar om te kunnen traceren.

Ik ben benieuwd hoe jij hiernaar kijkt. Is de accountant als witwasspecialist te rigoureus, of een methode om onze rol als vertrouwenspersoon te verstevigen?