'Accountant moet cfo op afstand worden'
Wat is kwaliteit door de ogen van de klant? Die vraag vormde de rode draad van het plenaire middagprogramma van de Accountantsdag. Natuurlijk verwachten klanten vaktechnische kwaliteit, betrouwbare controles en een foutloze jaarrekening. Maar dat alleen is niet meer genoeg. Als accountant maak je het verschil door te begrijpen wat er in een organisatie speelt. En door op het juiste moment met een relevant inzicht of een kritische vraag te komen.
Ronald Bruins
Dagvoorzitter Rens de Jong zette een peiling uit bij het publiek. Wat waarderen klanten het meest: zekerheid, advies, persoonlijke aandacht of gewerkte uren? Het antwoord was veelzeggend. Uren scoorden nauwelijks. Advies, zekerheid en persoonlijke aandacht voerden de boventoon.
Altijd beschikbaar, in elke taal
Steven van Belleghem, Belgisch auteur en expert op het gebied van klantbeleving, schetste vervolgens een toekomst waarin AI uitstekende dienstverlening voor iedereen bereikbaar maakt. "Altijd beschikbaar, in elke taal, zonder wachttijden. Het probleem daarvan: zodra geweldige service normaal wordt, verdwijnt het onderscheidend vermogen."

Steven van Belleghem
Ter illustratie vertelde Van Belleghem over zijn ouders. Zij hadden zichzelf ooit buitengesloten. Een slotenmaker kwam langs en had de deur binnen één minuut weer open. De rekening bedroeg tweehonderd euro. Zijn ouders vonden dat buitensporig voor één minuut werk. Vijftien jaar geleden had dezelfde klus ongeveer een uur geduurd en omgerekend eveneens tweehonderd euro gekost. Toen zouden ze waarschijnlijk tevreden zijn geweest, omdat de slotenmaker zichtbaar moeite had gedaan. Nu was de dienstverlening zestig keer sneller, maar voelde de prijs minder gerechtvaardigd.
Dienstverlening wordt waardeloos
Daarin schuilt volgens Van Belleghem een paradox waarmee ook accountants te maken krijgen. "De dienstverlening wordt zo goed, dat het waardeloos wordt. Steeds meer werkzaamheden worden geautomatiseerd en de efficiëntie neemt toe. Maar klanten kopen geen efficiëntie. Zij zoeken vooruitgang voor hun organisatie. Op het moment dat dat gebeurt, wordt connectie belangrijker dan perfectie." Het onderscheid ontstaat volgens hem straks niet meer door een foutloze aangifte of een snelle rapportage. "Dat wordt de basisvoorwaarde. Het verschil zit in een accountant die waarde toevoegt op momenten die ertoe doen."
'Het verschil zit in een accountant die waarde toevoegt op momenten die ertoe doen.'
De Belg introduceerde daarvoor het concept van deep loyalty. "Klanten blijven niet trouw vanwege gemak alleen. Ze blijven omdat een organisatie waarde toevoegt en uiteindelijk zelfs omdat ze zich ermee verbonden voelen." Voor accountants betekent dat volgens hem een andere manier van werken. "De klant wil jullie meer zien dan vroeger", zei Van Belleghem. "Als financiële sparringpartner die meedenkt over groei, investeringen, overnames en risico's."
Cfo op afstand
Op een vraag van De Jong hoe die toegevoegde waarde er concreet uitziet, antwoordde Van Belleghem. "Een cfo op afstand: iemand die weet wat er speelt, successen en tegenslagen signaleert en proactief contact zoekt wanneer dat voor de klant relevant is." AI ziet hij daarbij als versterker. "Niet noodzakelijk vóór de schermen, maar achter de schermen. Een slimme agent die nieuws, marktontwikkelingen en interne data combineert en de accountant waarschuwt dat een klant mogelijk een kans mist, of tegen een risico aanloopt. De accountant voert vervolgens het gesprek." Kortom, menselijk waar het moet, technologisch waar het kan.
Wat klanten eigenlijk verwachten
In het aansluitende panelgesprek schoven cfo Pieter Everard van Picnic, Petri Hofsté als commissaris bij onder meer ING en Pon en Pieter Duisenberg, president van de Algemene Rekenkamer, aan bij De Jong.
Bij Picnic lopen vrijwel alle transacties digitaal. Van bestellingen in de app tot leveringen en facturen. De accountant kan zo meer zekerheid krijgen door de volledige datastroom en de onderliggende systemen te controleren dan door losse facturen als steekproef te bekijken. Everard verwacht daarom dat accountants begrijpen hoe databases, boekhoudsystemen en IT-controles op elkaar aansluiten. "Kijk niet alleen naar accountingkennis, maar ook naar de datakant", was zijn boodschap.

Pieter Everard
'Je kunt door data mensen een nog betere klantervaring geven.'
Everard liet zien hoe data het contact persoonlijker kunnen maken. De software geeft een bezorger bijvoorbeeld mee dat een klant bij de vorige levering over bananen heeft geklaagd. De bezorger kan daarop terugkomen en vertellen dat er nieuwe bananen in de bestelling zitten en dat de eerdere aankoop is vergoed. "The algorithm is your boss. Die kan je nog aardiger maken. Je kunt dus door data mensen een nog betere klantervaring geven."
Van controle naar verbetering
Hofsté schetste hoe haar gesprekken met accountants de afgelopen tien jaar zijn veranderd. Waar vroeger vooral systeemgericht werd gecontroleerd, maken data-analyse en AI tegenwoordig meer diepgaande controles mogelijk. "Voor mij is het daarmee ook de vraag hoe accountants onze organisaties helpen beter te worden." Volgens haar ontstaat kwaliteit wanneer bevindingen niet eindigen in een managementletter. "Ze moeten bijdragen aan betere processen, sterkere interne beheersing en een beter begrip van risico's. Ook onderwerpen als cybersecurity en cultuur krijgen daardoor een prominentere plaats in gesprekken tussen commissarissen en accountants."

Petri Hofsté
Luisteren naar de eindgebruiker
De Algemene Rekenkamer onderzoekt namens het parlement of de Rijksoverheid publiek geld rechtmatig, doelmatig en doeltreffend besteedt. Het gaat jaarlijks om ongeveer 500 miljard euro. "De centrale vraag is of overheidsbeleid in de praktijk het beoogde resultaat oplevert", aldus Pieter Duisenberg.

Pieter Duisenberg
Daarom betrekt de Rekenkamer burgers bij risicoanalyses en onderzoeken. "Uiteindelijk gaat het om het geld van burgers en bedrijven en om de resultaten voor burgers en bedrijven", zei Duisenberg. Hun ervaringen helpen bepalen wat de Rekenkamer onderzoekt en maken zichtbaar of beleid werkt voor de mensen voor wie het is bedoeld.
Dat kan een pijnlijke kloof blootleggen tussen goede bedoelingen en werkelijke uitkomsten. Duisenberg wees op het onderzoek naar werkende armen. "Op veel verschillende plekken worden daar honderden miljoenen euro’s aan uitgegeven. Helpt het hen nou uiteindelijk? Of is het allemaal met goede bedoelingen vanuit de Haagse bubbel bedacht, maar doet het niet wat het zou moeten doen?"
De onmeetbare kant van kwaliteit
Filosoof Lammert Kamphuis zorgde voor de afsluiting van de dag. Accountants zijn gewend kwaliteit te meten. Maar hij wees op alles wat zich niet laat vangen in kpi's, dashboards en spreadsheets. Met verwijzingen naar filosoof Jürgen Habermas maakte hij onderscheid tussen de systeemwereld van cijfers en prestaties en de leefwereld van betekenis, waarden en relaties. "Beide zijn nodig", betoogde hij. "Het probleem ontstaat wanneer alleen het meetbare nog aandacht krijgt."

Lammert Kamphuis
'Het probleem ontstaat wanneer alleen het meetbare nog aandacht krijgt.'
De eerste oproep van Kamphuis ging over kairos, het Oudgriekse woord voor het juiste of geschikte moment. De Grieken onderscheidden kairos van chronos, de meetbare kloktijd waarop agenda's en planningen zijn gebaseerd. "Niet alles laat zich plannen. Soms ontstaat een belangrijk gesprek precies op het moment dat de agenda eigenlijk iets anders voorschrijft. Kwaliteit vraagt dan om ruimte om daarvan af te wijken." Zijn tweede oproep ging over spelen. "Creativiteit, nieuwsgierigheid en plezier zijn geen klassieke kwaliteitsindicatoren, maar wel essentieel voor innovatie, samenwerking en nieuwe inzichten." Hij sloot met een verwijzing naar Aristoteles. "Kwaliteit is geen daad, maar een gewoonte. Kortom, je moet eraan blijven werken."
Waar zit de echte waarde?
Als technologie steeds meer routinewerk overneemt, waar zit dan nog de echte waarde van de accountant? Dat was de hamvraag van de middag. Voor klanten wordt vaktechnische kwaliteit dan meer en meer een vanzelfsprekendheid. Het onderscheid zit daarboven: in begrip van de organisatie, in relevante inzichten, proactief handelen en de moed om kritische vragen te stellen. En soms simpelweg in het vermogen om op het juiste moment aandacht te geven.
Gerelateerd
'Europa is weerbaarder dan we denken, maar we moeten ons huiswerk afmaken'
Europa is economisch sterk, maar ook geopolitiek en digitaal kwetsbaar. Tijdens het plenaire ochtendprogramma van de NBA Accountantsdag, op 17 november in Leusden,...
Accountantsdag 2026: Kwaliteit als kompas voor een sterk Europa
Vooral geopolitiek stond centraal tijdens de plenaire opening van de Accountantsdag 2026. Daarbij ging het over de positie van Europa, in een wereld waarin de VS...
Accountantsdag via livestream te volgen
Wie vandaag niet live bij de Accountantsdag 2026 kan zijn, kan delen van het programma rechtstreeks volgen via de livestream in de theaterzaal van AFAS in Leusden.
Accountantsdag: netwerken is ook gewoon gezellig!
Als je als jonge accountant wilt meepraten, moet je ook weten welke gesprekken er worden gevoerd. Dan helpt het om naar bijeenkomsten of een congres als de Accountantsdag...
Accountantsdag 2026 vrijwel uitverkocht, programma ook te volgen via livestream
De Accountantsdag op dinsdag 17 november is vrijwel uitverkocht. De dag is grotendeels te volgen via een livestream. Ook de toekomst van het mkb-accountantskantoor...
