Nieuws 24 oktober 2023

Bedrijfsleven stelt klimaatambities uit en innoveert minder door stijgende kosten

Het aantal belangrijke innovaties bij Nederlandse bedrijven laat al drie jaar een dalende lijn zien, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. Een deel van het bedrijfsleven stelt ook zijn klimaatambities uit.

Dat concluderen onderzoekers van de UvA in de jongste editie van de Nederlandse Innovatie Monitor. Het bedrijfsleven is volgens de monitor minder innovatief geworden. Ook personeelstekorten spelen daar een rol in. Hoogleraar en onderzoeksleider Henk Volberda en zijn collega's zien al drie jaar een dalende lijn in het aantal "radicale innovaties". Bedrijven lijken zich volgens hen "met name te richten op kleinschalige verbeteringen van bestaande producten en diensten".

Volgens het rapport kampt ruim de helft van de bedrijven met gestegen kosten voor energie en bijna de helft met grondstoftekorten. De energiekosten voor bedrijven zijn vooral sterk gestegen na de Russische invasie van Oekraïne. Deelnemers aan het onderzoek vinden over het algemeen dat die rekening moet worden verdeeld tussen bedrijven zelf, de overheid en consumenten. De bestuurders zouden liefst het grootste aandeel, gemiddeld 39 procent, bij de overheid neerleggen.

Klimaatambities

De macro-economische verstoringen ondermijnen ook de klimaatambities van Nederlandse bedrijven. "Organisaties die veel last ervaren van hogere energieprijzen zijn minder klimaatambitieus", zo stelt de monitor.

Dat geldt ook voor organisaties die in toenemende mate last hebben van een tekort aan grondstoffen en materialen. Volgens het rapport is het aandeel klimaatambitieuze bedrijven - gedefinieerd als bedrijven die uiterlijk in 2030 een verwaarloosbare ecologische voetafdruk willen hebben - met bijna vier procentpunt afgenomen in het afgelopen jaar.

Van de bestuurders die voor deze editie zijn ondervraagd, zegt nu bijna 56 procent dat hun organisatie streeft naar een "verwaarloosbare ecologische voetafdruk". Bij de vorige editie was dit nog bijna 60 procent. Aan de andere kant zijn er volgens het onderzoek steeds meer bedrijven die voor 2050 hun impact op klimaat en natuur tot vrijwel nul willen verminderen. Het aantal bedrijven dat hier helemaal niet mee bezig is, neemt af.

Volgens de monitor hebben de overheid en organisaties in de ICT en dienstverlening de meest ambitieuze klimaatplannen. Bedrijven in sectoren als de industrie, de landbouw en de logistiek lopen vaker achter. Volberda denkt dat dit komt doordat het voor hen vaak ook moeilijker is om te verduurzamen.

Cybercrime

Uit het onderzoek komt ook naar voren dat bijna de helft van de bedrijven (44 procent) meent dat cybercriminaliteit en digitale spionage sterk groeiende dreigingen vormen in hun sector. Bijna één op de vijf bedrijven is naar eigen zeggen onvoldoende voorbereid. Daarbij heeft één op de vijftien bedrijven zijn belangrijkste bedrijfsprocessen al eens stil moeten leggen als gevolg van een digitale dreiging.

De Nederlandse Innovatie Monitor 2023 is uitgevoerd door het Amsterdam Centre for Business Innovation (ACBI) van de Faculteit Economie & Bedrijfskunde van de UvA. De bevindingen zijn gebaseerd op antwoorden van 719 senior-managers en bestuurders uit het Nederlandse bedrijfsleven.