Nieuws 23 januari 2024

Gemeenten verwachten 1,1 miljard euro begrotingstekort in 2026

Gemeenten verwachten samen een begrotingstekort van 1,1 miljard euro te hebben in 2026. Vraag is of gemeenten in staat blijven om grote maatschappelijke opgaven, zoals de energietransitie en woningbouw te realiseren en de taken binnen het sociaal domein uit te voeren.

Niet alleen de bijdrage vanuit het Rijk wordt minder, ook de krapte op de arbeidsmarkt bedreigt de slagkracht van gemeenten. Dat blijkt uit de jaarlijkse benchmark Nederlandse gemeenten van BDO, waarin is gekeken naar de jaarrekeningen over 2022 en de begrotingen tot en met 2027.

Tot en met volgend jaar lijken de meeste gemeenten geen financiële problemen te krijgen. Ruim negen op de tien gemeenten hadden in 2022 namelijk een overschot en ook voor 2023 worden goede resultaten verwacht. Maar in 2026 krijgen gemeenten samen ongeveer drie miljard euro minder van het Rijk. Het jaar daarna verwachten gemeenten ook een miljard euro tekort te komen.

Balans zoek

"De taken en opgaven van gemeenten nemen toe, terwijl de financiële middelen afnemen. De balans is zoek", stelt Rob Bouman, partner Audit & Assurance bij BDO. Van de ruim 340 gemeenten verwachten 284 lokale overheden een tekort voor 2026, aldus het onderzoek. Recent meldde de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) al op basis van het onderzoek van BDO dat ruim acht op de tien gemeenten denken dat ze in 2026 en 2027 de begroting niet rondkrijgen. Er zijn maar 57 gemeenten die wel groene cijfers verwachten.

De onzekerheden van gemeenten blijven groot door onder meer de val van het kabinet vorig jaar en de bezuinigingen die er aankomen. "Er is nog geen overeenstemming over de uitwerking van de nieuwe financieringssystematiek vanuit het Rijk. Een lange formatie kan zelfs betekenen dat gemeenten ook bij het opstellen van de begroting 2025-2028 nog geen duidelijkheid hebben over het financieel perspectief vanaf 2026", waarschuwt Bouman.

Keuzes maken

Gemeenten moeten er ook rekening mee houden dat er nog minder geld van het Rijk komt. Lokale overheden moeten wat Bouman betreft prioriteiten stellen en begrotingen zo realistisch mogelijk maken. "Gemeenten moeten keuzes maken. Niet alleen gebaseerd op financiën, maar gezien de krapte op de arbeidsmarkt, ook op uitvoerbaarheid."

Bron: ANP/BDO