Nieuws 12 april 2024

NBA publiceert Alert over controles van decentrale overheden

De NBA heeft Alert 48 gepubliceerd, over aanpassingen in de Gemeentewet en de Provinciewet en de gevolgen daarvan voor de controle en de controleverklaring bij decentrale overheden.

Naast de getrouwheid van de jaarrekening van provincies, gemeenten en gemeenschappelijke regelingen, richt de publicatie zich ook op de financiële rechtmatigheid van specifieke uitkeringen.

Jaarrekening 2023

Beoogd was dat in de jaarrekening 2023 van decentrale overheden, op grond van aangepaste wet- en regelgeving, een verantwoording over de financiële rechtmatigheid ('rechtmatigheidsverantwoording') zou worden opgenomen. Maar relevante regelgeving over de accountantscontrole en oordeelsvorming in de controleverklaring is nog steeds niet aangepast.

Het gaat daarbij om het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado). De aanpassingen zijn niet doorgevoerd, mede wegens principiële bezwaren van de Algemene Rekenkamer, met name waar het gaat om het begrip en definities ten aanzien van rechtmatigheid en specifieke uitkeringen.

Doordat decentrale overheden de beoogde invoering van de rechtmatigheidsverantwoording wel al ter hand hebben genomen, via lokale afspraken met de gemeenteraad of provinciale staten, kunnen zich verschillende scenario's voordoen in de jaarrekening 2023, stelt de NBA.

Aan de hand van te onderkennen scenario's of omstandigheden zijn in de NBA Alert aanwijzingen opgenomen voor de uitvoering van de accountantscontrole van de jaarrekening 2023 en de oordeelsvorming in de controleverklaring.

Rechtmatigheid specifieke uitkeringen

Per abuis heeft de wetgever bij de aanpassing van de Provinciewet een bepaling ten aanzien van de controle en oordeelsvorming over specifieke uitkeringen niet aangepast. Daardoor moeten de accountants deze specifieke uitkeringen op basis van het Bado wel controleren, maar is er geen wettelijke basis om een oordeel hierover op te nemen in de controleverklaring.

Zonder oordeelsvorming over de financiële rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen zullen grote onzekerheden op rijksniveau ontstaan bij de verschillende departementen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft in de Provinciewet dezelfde aanpassing beoogd als in de Gemeentewet. Het herstelproces via een Verzamelwet is in gang gezet en dit wetsvoorstel ligt voor in de Tweede Kamer.

De huidige regelgeving leidt ertoe dat accountants bij provincies in de controleverklaring in de vorm van een benadrukkingsparagraaf de onrechtmatigheden in de SiSa-bijlage (Single information, Single audit) zouden kunnen benadrukken.

De NBA vindt het echter belangrijk dat accountants zich in de controleverklaring ook (positief) uitspreken over de rechtmatigheid van de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen. In de NBA Alert wordt nader uitgewerkt hoe accountants van provincies tot oordeelsvorming kunnen komen in de controleverklaring.

Overleg

De NBA heeft met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de VNG, IPO en de Algemene Rekenkamer gesproken over de imperfecties in de wet- en regelgeving. Afgesproken is dat accountants via de NBA Alert worden geïnformeerd over de gevolgen voor de accountantscontrole en de controleverklaringen bij de jaarrekeningen 2023.

In gesprekken met het ministerie van BZK heeft de NBA aangedrongen op oplossingen om de tekortkomingen voor 2024 snel te herstellen. Het ministerie heeft toegezegd dat proces ter hand te nemen.

• NBA Alert 48 Accountantscontrole decentrale overheden 2023