Nieuws 26 mei 2025

Veel familiebedrijven worstelen met duurzaamheid

Circa dertig procent van de Nederlandse familiebedrijven neemt duurzaamheidsdoelstellingen (ESG) actief mee in hun bedrijfsstrategie. Maar een aanzienlijk grotere groep familiebedrijven heeft moeite om duurzaamheid structureel te verankeren in het bedrijfsproces.

Familiebedrijven kunnen een sleutelrol spelen in de duurzaamheidstransitie, blijkt uit onderzoek van de universiteit van Maastricht, softwarehuis AFAS en accountants- en adviesorganisatie BDO. Door hun regionale wortels, langetermijnvisie en sterke familiewaarden beschikken familiebedrijven over unieke eigenschappen om het verschil te maken, stellen de onderzoekers.

De familiebedrijven die ESG-doelstellingen actief meenemen in hun strategie gelden vaak als koplopers; ze zijn gedreven om ecologische innovatie te stimuleren en zien duurzaamheid als een vanzelfsprekend onderdeel van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Om als familiebedrijf zo'n koppositie ook echt te kunnen pakken, moet wel worden voldaan aan een aantal criteria, blijkt uit het onderzoek. Dat is niet alleen van belang voor de samenleving, maar ook voor de continuïteit van het familiebedrijf. Met name kleinere familiebedrijven vinden het vaak lastig om duurzaamheidsambities te vertalen in beleid.

Manier van denken

Wat de koplopers anders maakt, is hun manier van denken, die verder gaat dan alleen naar winst streven. Ze voelen zich verantwoordelijk voor de toekomst van het bedrijf én de volgende generaties, aldus de onderzoekers.

Koplopers kijken ook verder dan de eigen onderneming. Ze betrekken leveranciers en klanten actief bij hun duurzaamheidsdoelen en stimuleren duurzaam gedrag in de hele keten. In deze bedrijven wordt duurzaamheid niet top-down 'uitgerold', maar breed gedragen door familie, management en medewerkers. Vaak inspireren ze ook individuen en bedrijven buiten hun waardeketen tot het zetten van duurzame stappen. 

Geen gedeelde koers

Hoewel duurzaamheid voor veel familiebedrijven al vanzelfsprekend onderdeel is van goed ondernemerschap, schort het nog regelmatig aan een gedeelde strategische koers. "Zonder gedeelde visie of overtuiging binnen de familie én onder medewerkers blijft duurzaamheid te vrijblijvend", aldus hoogleraar Anita van Gils van Maastricht University. "Het zou goed zijn als familiebedrijven nog meer de samenwerking hierin opzoeken. Omdat een groot deel van de onderzochte familiebedrijven lid is van een branchevereniging, ligt daar een voor de hand liggende quick win om duurzaamheid structureel te verankeren."

Volgens AFAS-cfo Arnold Mars is duurzaamheid bij familiebedrijven geen losstaand project, maar "een logisch onderdeel van goed ondernemerschap". Dat zie je terug in de praktijk, stelt hij. "Ze trekken makkelijker jong talent aan dat op zoek is naar werkgevers met een duidelijke maatschappelijke missie. Daarnaast hebben duurzaamheidsinspanningen een positief effect op zowel de reputatie van het bedrijf als de relatie met klanten, wat onderaan de streep leidt tot betere resultaten."

Groene generatiekloof

Naast de huidige generatie ondernemers speelt ook de Next-Gen - potentiële opvolgers binnen het familiebedrijf - een steeds belangrijkere rol. Die jonge generatie ziet het familiebedrijf als minder 'groen' dan hun voorgangers, maar ziet ook dat familiebedrijven een grote rol kunnen spelen binnen de duurzaamheidstransitie.

"Dit biedt families een kans om de volgende generatie verder te enthousiasmeren voor het familiebedrijf, daar waar opvolging geen vanzelfsprekendheid meer is", stelt BDO-partner Joost Vat. "We zien in de praktijk mooie voorbeelden van enthousiaste jonge generaties, die echt het verschil willen maken door juist de handschoen op te pakken binnen het familiebedrijf."

Onderzoek 

Het onderzoek werd uitgevoerd door het Maastricht University Center for Entrepreneurship and Innovation (CEI), in samenwerking met BDO en AFAS. In totaal namen 165 Nederlandse familiebedrijven deel, van kleine bedrijven tot ondernemingen met meer dan 250 medewerkers.

Het onderzoek combineert de uitkomsten van een enquête met interviews bij zowel koplopers als volgers. Het onderzoeksrapport bevat ook een praktijkcase over Koninklijke Amarant Bakkers. Het Familiebedrijvenonderzoek 2025 is beschikbaar via BDO.