Nieuws Vandaag

BDO: gemeenten voorzien tot 2029 begrotingstekort van twee miljard

Nederlandse gemeenten verwachten gezamenlijk twee miljard euro tekort te komen tussen 2025 en 2029. Het gevreesde 'ravijnjaar' 2026 is afgewend, onder meer door extra geld vanuit het Rijk. Maar zorgen en financiële kwetsbaarheden blijven bestaan.

Dat meldt BDO in de Benchmark Nederlandse Gemeenten 2026. Hierin brengt BDO de financiële situatie van Nederlandse gemeenten in beeld, aan de hand van de jaarcijfers over 2024 en de primitieve begrotingen 2025 en 2026-2029.

De gemeentefinanciën laten volgens BDO een versnipperd beeld zien. Ruim een op de drie begroot structurele overschotten. Andere kampen per saldo met een tekort van in totaal 3,4 miljard euro. Gemeenten boekten in 2024 nog een gezamenlijk overschot van twee miljard euro, vooral door incidentele meevallers, late ontvangst van middelen en beperkingen waardoor niet alle plannen zijn uitgevoerd en geld overbleef.

De kosten van de jeugdzorg zijn nog altijd problematisch. Het Rijk bezuinigt hierop vanaf 2028, terwijl de kosten voor gemeenten "moeilijk beheersbaar blijken te zijn". Daarnaast ziet BDO dat in veel begrotingen geen of te weinig middelen zijn opgenomen voor noodzakelijke investeringen in maatschappelijk vastgoed. "Zonder actie worden deze uitdagingen groter, met een negatieve impact op de leefbaarheid tot gevolg", waarschuwt het kantoor. Ook moeten gemeenten geld steken in klimaatadaptatie en de energietransitie.

Keuzes in begroting

Voorzitter Marc Steehouwer van de branchegroep Overheid van BDO wil de begrotingscijfers nuanceren. Niet elke gemeente die een overschot voorziet, is volgens hem financieel gezond. De verschillen tussen overschotten en tekorten worden vooral veroorzaakt door keuzes in de begroting en gemeenten hebben daar relatief veel vrijheid in, legt hij uit. "Ze kiezen bijvoorbeeld om taakstellingen al dan niet op te nemen in de begroting, financiële reserves in te zetten, of investeringen door te schuiven. Zo ontstaat geen eenduidig beeld van de daadwerkelijke financiële positie."

De gemeenteraadsverkiezingen in maart zijn volgens Steehouwer een goed moment om begrotingen realistischer te maken. "We zien dat gemeenten te veel sturen op geld en te weinig redeneren en prioriteren vanuit maatschappelijke doelen. Doordat een deel van de plannen jaar op jaar niet wordt gerealiseerd, blijft er geld over, wat de overschotten die we al enkele jaren zien voor een deel verklaart." Het is wat hem betreft aan nieuwe colleges om dit te veranderen.

Amsterdam financieel gezond

Amsterdam staat er financieel gezien goed voor. De gemeente krijgt een 9,5 (van de 10) in de benchmark van BDO. In het begin van de huidige bestuursperiode had Amsterdam te maken met teruglopende middelen vanuit het gemeentefonds, het ‘ravijn’.

Het tekort dat hierdoor werd veroorzaakt bedroeg 140 miljoen euro. Het stadsbestuur heeft dat tekort sinds het begrotingsjaar 2023 in stappen teruggebracht tot een begroting zonder tekort, ondanks andere omvangrijke tegenvallers uit het gemeentefonds, aldus wethouder Hester van Buren (financiën). Ook voor de algemene reserve geldt dat deze na de coronapandemie weer op niveau is.

Om de goede financiële positie vast te houden, zal Amsterdam wel keuzes moeten maken, betoogt de wethouder. Want het is nog niet duidelijk hoeveel geld de gemeente van het nieuwe kabinet krijgt voor bijvoorbeeld jeugdzorg. Ook liggen er grote investeringen in het verschiet, waarvoor de stad plafonds heeft ingesteld. Bovendien wordt de ambtelijke organisatie hervormd.

• BDO-Benchmark Nederlandse gemeenten 2026