Onderzoek PwC toont explosieve groei van durfkapitaal in Nederland
Het aantal venture capital-deals in Nederland is tussen 2000 en 2021 gegroeid met zo'n 4.500 procent. De totale dealwaarde nam in diezelfde periode toe met 5.700 procent. Na een piek in 2021 normaliseerden het dealvolume en de dealwaarde, met name door een stijging van de rente.
Venture capital heeft zich de afgelopen kwart eeuw ontwikkeld van een niche-financieringsvorm naar een cruciale kapitaalbron voor innovatie, zo blijkt uit PwC-onderzoek naar de ontwikkeling van durfkapitaal in Nederland. In het onderzoek analyseert PwC de ontwikkeling van durfkapitaal sinds het begin van deze eeuw, uitgesplitst naar sectoren en regio’s.
PwC noemt durfkapitaal "een kansradar" voor toekomstige economische hotspots. Volgens PwC's hoofdeconoom Barbara Baarsma laat durfkapitaal vooral zien waar de voorwaarden voor toekomstige groei ontstaan. "Dat zijn precies de plekken waar kennis, talent, infrastructuur en ondernemerschap samenkomen. Waar deze sterke condities bestaan, ontstaat een vliegwieleffect: meer innovatie, meer bedrijvendynamiek en groeiend investeringsvolume", aldus Baarsma. "Durfkapitaal helpt ons ook keuzes beter te onderbouwen; over waar we talent opleiden, infrastructuur bouwen en welke innovaties we ruimte geven."
Meer regionale spreiding
Een opvallende trend uit het onderzoek is de regionale spreiding van durfkapitaal. Waar begin jaren 2000 nog zo'n twee derde van alle durfkapitaaldeals plaatsvond in de regio Groot-Amsterdam, is dat aandeel inmiddels gedaald naar ongeveer dertig procent. Zuid-Holland en Overijssel hebben het grootste aandeel actieve, door venture capital gesteunde start- en scale ups.
Sinds 2016 kent het merendeel van de Nederlandse regio's jaarlijks ten minste één durfkapitaalinvestering. Een belangrijke ontwikkeling, meent Gijs van Leeuwen, private equity lead en partner bij PwC. "Het betekent dat innovatie niet langer geconcentreerd is in één centrum, maar dat meerdere regio's een eigen profiel ontwikkelen. Voor investeerders vergroot dat de keuzeruimte, voor de economie maakt het ons minder kwetsbaar."
Van SaaS naar cleantech en AI
Baarsma ziet in de spreiding een structurele versterking van het Nederlandse innovatielandschap. "In Nederland ontwikkelt durfkapitaal zich richting een polycentrisch model, met duidelijke specialisaties per regio. Denk aan Eindhoven in hightech-maakindustrie, Delft in AI en data, en verschillende regio’s die zich richten op energie- en klimaatinnovatie. Dat vergroot het aanpassingsvermogen van de economie."
Sectoren waar durfkapitaal succesvol is, trekken later ook andere vormen van kapitaal aan, vooral in technologiegedreven domeinen. Uit het onderzoek blijkt dat de prioriteiten van venture capital in het afgelopen decennium zijn verschoven van technologie, media en telecommunicatie (tot 2015), naar Software as a Service (vanaf 2016) en sinds begin jaren 2020 naar cleantech, AI en machine learning.
Internationaal
De analyse laat ook zien dat durfkapitaal sterk internationaal verweven is. Nederlandse investeerders investeerden sinds 2000 circa 34,1 miljard dollar in de Verenigde Staten, terwijl investeerders uit de Verenigde Staten zo'n 14.9 miljard dollar naar Nederland brachten. Dit komt neer op ongeveer tweederde van de buitenlandse venture capital instroom in Nederland.
Opvallend is ook de sterke relatie tussen Nederlandse venture capital-investeerders en bedrijven in India. Sinds 2000 ontving India zo'n 14,5 miljard dollar aan Nederlands durfkapitaal; meer dan enig ander land, behalve de VS en Nederland zelf.
"Een aanzienlijk deel van dit kapitaal komt van pensioenfondsen die investeren met een sterke focus op rendement en internationale risicospreiding", verklaart Baarsma. "Daar komt bij dat Europese kapitaalmarkten nog altijd versnipperd zijn, waardoor het lastiger is om op schaal te opereren zoals in de VS."
De sterke afhankelijkheid van Nederland van de VS staat nu in een ander daglicht dan in het verleden, meent Baarsma. "Wil Europa concurrerend blijven, is het belangrijk de Europese kapitaalmarkt aantrekkelijker te maken, zodat durfkapitaal in de EU beter rendement kan behalen."