Nieuws Vandaag

Gemeenten begroten bijna zes procent meer lasten voor 2026

Nederlandse gemeenten hebben dit jaar 84,6 miljard euro aan lasten begroot voor 2026. Dat is 5,8 procent meer dan in de begrotingen voor 2025. Deze toename is kleiner dan in de drie jaren daarvoor.

Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), op basis van de gemeentebegrotingen van 2026.

Meestal liggen de begrote baten en de begrote lasten lager dan de gerealiseerde baten en lasten in de jaarrekeningen. Bij de baten is dit verschil meestal groter dan bij de lasten. In 2024, het meest recente jaar waarvoor het CBS jaarrekeningen heeft, gaven de Nederlandse gemeenten samen 80,9 miljard euro uit, terwijl de baten 82,9 miljard euro bedroegen.

De toename in begrote uitgaven is dit jaar kleiner dan de drie jaren daarvoor. Volgens CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen kan dat bijvoorbeeld komen door de lagere inflatie. "Vorig jaar stegen de uitgaven vooral door hogere loonkosten, maar door mindere inflatie stijgen de lonen dit jaar ook minder hard. Dat is één van de redenen, maar er zijn er natuurlijk meer".

Alle beleidsterreinen

Op alle tien beleidsterreinen nemen de begrote lasten toe ten opzichte van de begroting voor 2025, vooral op het beleidsterrein Sociaal domein overig. Dat zijn onder andere kosten uit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), jeugdhulp, maatschappelijk werk, de aanpak van huiselijk geweld en vluchtelingenopvang. De begrote lasten op dit terrein stijgen van 20,5 miljard naar 22,1 miljard euro, een toename van 7,6 procent.

Ook voor inkomensregelingen en participatie nemen de begrote lasten toe, met 6,2 procent tot 14,2 miljard euro. Samen komen de totale begrote sociale uitgaven uit op 36,3 miljard euro, dat is 42,9 procent van alle begrote lasten.

Inkomsten

Gemeenten begroten voor 2026 in totaal 83,5 miljard euro aan baten, 5,3 procent meer dan in 2025. De inkomsten van gemeenten bestaan uit gemeentefondsuitkeringen, opbrengsten uit gemeentelijke heffingen en overige baten, zoals specifieke Rijksuitkeringen, huren en pachten, boekwinsten bij de verkoop van aandelen, rente- en dividendopbrengsten en overdrachten van andere overheden dan het Rijk.

Voor 2026 begroten gemeenten 47,0 miljard euro aan baten uit het gemeentefonds, 15,3 miljard aan opbrengsten uit gemeentelijke heffingen en 21,2 miljard euro aan overige baten. De begrote baten uit de heffingsopbrengsten stijgen relatief het sterkst (6,5 procent). De baten uit het gemeentefonds nemen toe met 5,1 procent en de overige baten met 5,0 procent, aldus het CBS.

Geen buffer

Gemeenten lijken opnieuw geen buffer op te bouwen voor het 'ravijnjaar' 2028, dat oorspronkelijk in 2026 zou ingaan. Vanaf dat jaar krijgen ze minder geld vanuit het gemeentefonds van het Rijk, terwijl de gemeentelijke plichten onveranderd blijven.

Door nu minder uitgaven te doen zouden gemeenten een buffer kunnen opbouwen, maar volgens Van Mulligen zou dat niet genoeg zijn. "Gemeenten krijgen vanaf 2028 structureel minder geld, waardoor de financiële impact zodanig groot is dat een buffer niet toereikend is", stelt hij.

Volgens de CBS-econoom moeten gemeenten vanaf 2028 in de uitgaven snijden of heffingen laten stijgen, om het tekort aan overheidsgeld op te vangen. Het CBS meldde eerder dit jaar dat gemeenten gezamenlijk 6,5 procent meer inkomsten begroten in 2026, bijvoorbeeld door parkeerkosten of de onroerendezaakbelasting (ozb) te verhogen.

Bron: CBS