Nieuws 20 maart 2026

IEA waarschuwt voor grote energiecrisis door oorlog in Midden-Oosten

De oorlog in het Midden-Oosten veroorzaakt een grote energiecrisis, waarschuwt het Internationaal Energieagentschap (IEA). Zolang de oorlog aanhoudt, is het volgens de organisatie aan overheden en ook burgers in de rest van de wereld om de impact van de forse olie- en gasprijsstijgingen zoveel mogelijk te beperken.

Het IEA raadt mensen bijvoorbeeld aan waar mogelijk vanuit huis te werken om brandstofkosten te drukken. Volgens IEA-directeur Fatih Birol zorgt de Iranoorlog voor de grootste aanvoersverstoring in de geschiedenis van de wereldwijde oliemarkt.

De impact op de brandstofvoorziening is in volume nu ook groter dan tijdens de oliecrisis van 1973, die leidde tot de oprichting van het IEA. "Als wereldwijde energieautoriteit doet het IEA er alles aan om de stabiliteit van energiemarkten te ondersteunen", stelt Birol. Daarom heeft zijn organisatie mogelijke acties op een rij gezet die landen in de wereld snel zouden moeten kunnen toepassen.

Adviezen

Verlaag snelheidslimieten op snelwegen met minstens tien kilometer per uur, staat onder meer in lijst met adviezen. Het IEA oppert ook het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren, meer gebruik te maken van autodelen en vliegreizen te vermijden waar alternatieve opties bestaan. En overheden zouden kunnen nadenken over nummerplaatrotatieschema's, waarbij niet alle auto's in een stad tegelijk op de weg mogen.

"Zoals we in 2022 hebben gezien, kunnen overheden ingrijpen met maatregelen om consumenten te helpen met hun energierekeningen tijdens prijsstijgingen. Maar de financiële middelen zijn beperkt en het is cruciaal dat de maatregelen gericht zijn op degenen die deze het meest nodig hebben", stelt het rapport.

Olie vrijgegeven

Recent maakte het IEA al bekend dat zijn 32 leden, waaronder Nederland, samen ruim 400 miljoen vaten olie vrijgeven uit de noodvoorraden. Dat is de grootste vrijgave uit de geschiedenis van de in Parijs gevestigde organisatie. Die maatregel was bedoeld om de markt te kalmeren, maar dat is door de aanhoudende strijd nog niet gelukt. Door de oorlog zijn de prijzen flink verder opgelopen.

De adviezen en geschetste opties van het IEA zijn niet alleen bedoeld voor overheden en burgers. Voor de industrie is ook een rol weggelegd. In landen waar de gasvoorraden onder druk staan, kunnen fabrieken mogelijk overschakelen van lpg naar alternatieve brandstoffen.

Nog geen ingrijpen Nederlandse regering

Ondernemersorganisatie ONL noemt het ondertussen "onacceptabel" dat de Nederlandse overheid nog niet ingrijpt om energie en brandstof betaalbaar te houden voor bedrijven. Volgens de belangenorganisatie schuift het kabinet-Jetten mogelijke steunmaatregelen ten onrechte voor zich uit.

"Het kabinet wacht de situatie nog even af, maar ondernemers kunnen niet meer wachten. Zij staan te springen om betaalbare energie en brandstof", aldus ONL-voorman Erik Ziengs, in reactie op een eerder verschenen kabinetsbrief.

Het kabinet stelde daarin onder meer een energietoeslag te overwegen om de hogere energierekening als gevolg van de oorlog in Iran te drukken. Er wordt ook gekeken naar een energieprijsplafond, tijdelijk lagere energiebelasting en brandstofaccijnzen, hogere huurtoeslag en een verhoging van het minimumloon.

Maatregelen IEA 'nog niet aan de orde'

Voorlopig grijpt de regering nog niet in. Het kabinet vindt het ook nog niet nodig om mensen te stimuleren om de auto wat vaker te laten staan. De adviezen van het IEA om minder brandstof te gaan gebruiken zijn volgens verschillende ministers "nog niet aan de orde".

Minister Vincent Karremans (Infrastructuur) ziet dat er nog voldoende benzine beschikbaar is. Hij wil niet vooruitlopen op eventuele maatregelen als er minder olie uit het Midden-Oosten naar Europa komt. "Dat is afhankelijk van zoveel factoren."

Het IEA adviseert om vaker thuis te werken, maar daar ziet minister Thierry Aartsen (Werk) niets in. "Mensen moeten vooral zelf weten waar ze werken en hoe ze werken." Ook voor gas komt de leveringszekerheid nog niet in gevaar, herhaalt minister Stientje van Veldhoven (Klimaat). "Het gas voor Europa komt vooral uit de Verenigde Staten. Natuurlijk heeft het effect als een groot gasveld kapot wordt geschoten, voor de wereldwijde aanvoer. En dat zie je terug in de prijsstijgingen."

Het kabinet zette deze week al wel opties op een rij, maar grijpt nog niet in om de energiekosten te drukken. Minister Eelco Heinen (Financiën) houdt de situatie naar eigen zeggen goed in de gaten. "Je wilt natuurlijk wel de goede maatregelen nemen."

Bron: ANP/IEA