Nieuws Vandaag

Kengetallen voor gemeentefinanciën zijn aan herziening toe

De wettelijke financiële kengetallen voor toetsing van de financiële gezondheid van gemeenten zijn aan herziening toe. Dat bepleit bestuurskundige Johan de Kruijf van de Radboud Universiteit.

De huidige toetsingskaders zorgen, door toenemende onderbesteding en openeinde regelingen in het sociaal domein, volgens De Kruijf voor een vertekend beeld van de werkelijkheid, zo stelt hij in Binnenlands Bestuur.

Onderzoek

De bestuurskundige onderzocht recent, samen met 119 lokale rekenkamers, de redenen waarom gemeenten in de jaarrekening vaak geld overhouden, terwijl in de begroting nog een tekort werd verwacht. Hieruit bleek dat een kwart van de extra uitgaven die gemeenten gedurende het jaar begroten, uiteindelijk niet daadwerkelijk worden besteed. Dat komt mede door personeelstekorten en door hogere inkomsten dan begroot.

"De bankrekening van gemeenten wordt steeds voller. De schuldpositie wordt daardoor op papier steeds beter", stelt De Kruijf. "De meeste gemeenten hoeven geen nieuwe leningen aan te trekken voor projecten, ze hebben nog kasgeld genoeg. Maar dat is niet omdat ze dat geld uiteindelijk niet nodig hebben. Het is simpelweg wachten op het moment dat ze het eindelijk kunnen uitgeven. En dan zal er toch weer geld aangetrokken moeten worden."

Benchmark BDO

Binnenlands Bestuur verwijst naar de jongste Benchmark Nederlandse Gemeenten, die BDO eind januari presenteerde. Het kantoor kwam met vergelijkbare conclusies. "Doordat een deel van de plannen jaar op jaar niet wordt gerealiseerd blijft er geld over, wat de overschotten die we al enkele jaren zien voor een deel verklaart", stelde Marc Steehouwer van de branchegroep Overheid van BDO bij die gelegenheid.

De Kruijf waarschuwt dat die hoge reserves niet zomaar te besteden zijn, omdat ze bijvoorbeeld zijn bestemd voor achterstallige projecten. Hoe gemeenten er echt financieel voorstaan is daardoor lastiger in te schatten, meent hij.

Herziening

De Kruijf pleit voor een herziening van de huidige kengetallen, waarbij rekening wordt gehouden met het gebrek aan sturingsmogelijkheden op bepaalde dossiers, zoals de jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het sociaal domein is inmiddels goed voor zo’n veertig procent van de lasten in de jaarrekening van gemeenten, aldus de bestuurskundige.

"Kengetallen zijn bedoeld om een signaal af te geven over iets waarop het bestuur daadwerkelijk invloed kan uitoefenen. Dat is met de financiële kengetallen voor gemeenten niet meer het geval. En het tekent wel de beeldvorming over hoe gemeenten ervoor staan", aldus De Kruijf. "Als bijna de helft van de uitgaven in het sociaal domein zit, terwijl gemeenten daar maar beperkt invloed op hebben, moet je je afvragen of je die op dezelfde manier moet meenemen."

Bron: Binnenlands Bestuur