Nieuws 17 april 2026

AFM verwacht dat nieuwe accountantswet bijdraagt aan kwaliteit

Toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) roept beleidsbepalers van accountantsorganisaties op om kennis te nemen van de nieuwe Wijzigingswet accountancysector. Zij moeten bezien welke onderwerpen impact op hun kantoor hebben en waar nodig actie ondernemen.

Dat stelt de AFM bij de publicatie van een sectorbericht over de impact van de nieuwe wetgeving voor accountantsorganisaties. Volgens de toezichthouder is de verwachting dat de Wijzigingswet accountancysector per 1 juli werking treedt; minister Heinen gaf eerder tegenover de Tweede Kamer aan dat hij zich daarvoor zal inzetten.

Kwaliteit

De wijzigingswet verduidelijkt dat niet alleen de externe accountant, maar óók de accountantsorganisatie via haar kwaliteitsstelsel verantwoordelijk kan worden gehouden voor de kwaliteit van de wettelijke controle.

De AFM ziet dat als een belangrijke prikkel voor het verder verbeteren van de kwaliteit en noemt daarbij het versterken van interne kwaliteitsmonitoring en het tijdig bijsturen bij signalen.    

Governance

Als de wet inderdaad per 1 juli aanstaande inwerking treedt, geldt voor de grootste accountantsorganisaties met een reguliere vergunning vanaf 1 juli 2027 dat die verplicht een intern toezichthoudend orgaan moeten inrichten, zoals een raad van commissarissen (rvc). Ook moet er een geschiktheidstoets voor beleidsbepalers worden afgenomen. 

Het gaat om organisaties die drie aaneengesloten boekjaren lang ten minste 150 wettelijke controles doen, met daaruit ten minste € 3 miljoen omzet per boekjaar. De inrichting van de rvc en de geschiktheidstoets versterken onafhankelijk intern toezicht en de professionele inrichting van bestuur en toezicht. Een dergelijke verplichting geldt nu al voor de oob-accountantsorganisaties.  

AQI's

Ten slotte introduceert de nieuwe wet een aantal audit quality indicators (AQI's) voor accountantsorganisaties met een oob-vergunning; kengetallen die inzicht geven in factoren die de kwaliteit van wettelijke controles beïnvloeden. Daarbij gaat het onder meer om partnerbetrokkenheid, doorlooptijden en bevindingen uit kwaliteitsmonitoring. De oob-accountantsorganisaties moeten de AQI's meten en daarover rapporteren aan de NBA, waarna de beroepsorganisatie de gerapporteerde informatie openbaar maakt. 

De Wijzigingswet creëert verder een aanwijzingsbevoegdheid voor de NBA om een accountantsorganisatie met een oob-vergunning aan te wijzen als een oob-organisatie ondanks redelijke inspanningen geen accountant kan contracteren. Deze bevoegdheid is wettelijk voorzien, maar blijft vooralsnog 'op de plank'; het kabinet zal die activeren als daar aantoonbare noodzaak voor is. 

Betere kwaliteit

De AFM verwacht dat de genoemde wetswijzigingen "zichtbaar bijdragen" aan de kwaliteit van wettelijke controles. "De verduidelijking dat de organisatie (via het kwaliteitsstelsel) medeverantwoordelijk kan worden gehouden, geeft een extra prikkel om professioneel-kritisch handelen, interne monitoring en tijdige bijsturing te versterken", aldus de toezichthouder.

Volgens de AFM zullen een zorgvuldig ingerichte rvc en geschikte beleidsbepalers bij de grote reguliere vergunninghouders zorgen voor sterker intern toezicht en betere besluitvorming, "waarmee het publiek belang van kwalitatief goede wettelijke controles wordt versterkt".  

• AFM-sectorbericht 'Wijzigingswet accountancysector: wat is de impact op uw organisatie?'