Nieuws Vandaag

Eigenaren familiebedrijven missen vaak goede voorbereiding

Eigenaren van familiebedrijven vinden zichzelf onvoldoende voorbereid op hun rol. Waar opvolging in het werken binnen het familiebedrijf zorgvuldig wordt besproken, blijft aandacht voor het toekomstige eigenaarschap en de bijbehorende verantwoordelijkheden vaak uit.

Dat blijkt uit onderzoek naar eigendom en eigenaarschap bij familiebedrijven, uitgevoerd door het Maastricht University Center for Entrepreneurship and Innovation (CEI), in samenwerking met BDO. Dat kantoor onderzoekt jaarlijks de dynamiek in en rondom familiebedrijven. 

Bij ruim de helft van de familiebedrijven ontbreekt formele familiegovernance. BDO roept op om de governance rondom eigenaarschap en opvolging goed vast te leggen. Zo worden eigenaren professioneel voorbereid op hun toekomst en zijn potentiële conflicten in de familie te voorkomen, meent het kantoor.

Eigenaarschap vraagt meer dan ooit

Bij 41 procent van de (potentiële, huidige of voormalige) eigenaren van familiebedrijven ontbreekt een adequate voorbereiding op het eigenaarschap. Zij bereiden zich vooral zelf voor en ervaren daarin een (te) beperkte rol van de familie.

Onderwerpen die in te voorbereiding te weinig aan bod komen, zijn bijvoorbeeld persoonlijke ontwikkeling, bedrijfsstrategie, voorbereiding op ondernemerschap/omgaan met falen en financiële kennis en vaardigheden.

De eisen aan eigenaarschap worden steeds hoger, onder meer door uitdijende families, bedrijfsoverdrachten waarbij weinig aandacht was voor de psychologische kant van familiebedrijven en strengere governancenormen, aldus BDO. Dat vraagt om professioneel eigenaarschap met specifieke competenties om de rol van eigenaar in te vullen.

Voorbereiding op eigenaarschap

Het onderzoek toont bovendien een duidelijk verschil tussen de voorbereiding op werken ín het familiebedrijf en het eigenaarschap: opleidingen en werkervaring zijn doorgaans gericht op de operationele rol, niet op het bezit en de bijbehorende verantwoordelijkheid. In familiestatuten ontbreekt bijvoorbeeld vaak welke opleiding of competenties nodig zijn om (actief of passief) eigenaar te worden.
Opvallend is dat bijna twee derde (61 procent) van de eigenaren in het familiebedrijf zichzelf beoordeelt als goede, verantwoordelijke en competente eigenaren. Verantwoordelijk eigenaarschap is samen met continuïteit de belangrijkste prioriteit van eigenaren; financiële doelen, zoals winstoptimalisatie of het veiligstellen van welvaart voor de familie scoren lager. 

Governance cruciaal voor continuïteit

In ruim de helft van de familiebedrijven (54 procent) ontbreekt een vorm van formele familiegovernance, hoewel dat essentieel is om conflicten binnen de familie te voorkomen. Het onderzoek laat zien dat naarmate familiebedrijven groter worden, de mate van familiegovernance wel toeneemt. 

Meer dan een fiscale handeling

Dankzij regelingen zoals de Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) is eigendom van familiebedrijven fiscaal aantrekkelijk over te dragen. Het onderzoek benadrukt dat overdracht echter veel meer is dan een fiscale handeling.

Enkele respondenten hadden bijvoorbeeld certificaten gekregen, zonder dat de familie dit vooraf met hen had besproken. Volgens Machiel Gosschalk, partner en specialist familiebedrijven bij BDO, gaat eigenaarschap verder dan belastingoptimalisatie en vraagt dit om bewuste keuzes, goede afspraken en een stevig governance fundament. "We zien dat de complexiteit in familiebedrijven toeneemt. Daarmee is professioneel eigenaarschap geen luxe meer, maar noodzaak. Tijdig investeren in governance, duidelijke rollen benoemen en vastleggen en de eigenaren goed voorbereiden op hun rol, versterkt de familierelaties en daarmee de toekomst van hun onderneming."

Het rapport van BDO is als download beschikbaar.